Một thực tập sinh trẻ tuổi đã thiệt mạng trong vụ sập nhà máy nơi anh làm việc, trong khi năm công nhân Việt Nam khác đã cứu sống người hàng xóm 90 tuổi của họ. Hiện có hơn 630,000 người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản, chủ yếu làm việc trong các ngành nghề thiếu hụt lao động trầm trọng nhất.

Đó là nội dung bài tường trình của tập san AsiaNews ngày 2 tháng 8 năm 2026:

Kumamoto (AsiaNews/Agencies) – Một công dân Việt Nam nằm trong số 35 người được xác nhận thiệt mạng trong trận động đất mạnh 7.1 độ richter xảy ra tại tỉnh Kumamoto của Nhật Bản hôm thứ Ba.

Trần Văn Sơn, người đến Nhật Bản vào tháng Giêng năm ngoái nhờ chương trình lao động nước ngoài của chính phủ, đã thiệt mạng khi cần cẩu tại nhà máy nơi anh làm việc sập, đè chết anh.

Bảy công nhân Việt Nam khác tại cùng nhà máy đã may mắn thoát nạn.

Tại cùng tỉnh, một phụ nữ Việt Nam bị thương, trong khi hàng chục lao động nhập cư khác chứng kiến nhà cửa bị hư hại, buộc họ phải tìm nơi trú ẩn tại các trung tâm sơ tán do chính quyền Nhật Bản thiết lập.

Tuy nhiên, bên cạnh thảm kịch đó, một câu chuyện khác cũng nhận được sự chú ý đáng kể ở Nhật Bản.

Năm công nhân Việt Nam đến đây bằng visa lao động tay nghề cao đã cứu sống một cụ bà gần 90 tuổi. Khi trở về nhà sau trận động đất, họ thấy nhà của bà gần như sụp đổ.

Biết rằng bà sống một mình, họ bắt đầu dùng tay không gỡ bỏ ngói, xà nhà và gạch, cùng với một số người dân trong khu phố.

Với cưa và các dụng cụ khác, họ tiếp tục đào bới bất chấp những dư chấn liên tiếp, cuối cùng đã đưa được cụ bà ra ngoài, bà vẫn còn sống.

“Chúng tôi chỉ nghĩ đến việc đưa bà ra ngoài càng sớm càng tốt”, Lê Huy Tuấn, một trong năm người cứu hộ, nói sau khi họ nhận ra bà bị mắc kẹt.

Về phía mình, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Fukuoka bắt đầu phân phát nước, thực phẩm và nhu yếu phẩm cơ bản cho các trung tâm sơ tán chính đang tiếp nhận công nhân nước ngoài.

Sự hỗ trợ này, được tổ chức với sự hợp tác của các hiệp hội và nhóm tình nguyện viên người Việt Nam, cũng đang được cung cấp cho công nhân đến từ Indonesia và Campuchia, nhiều người trong số họ làm việc cho cùng các công ty sản xuất trong khu vực.

Theo Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản, hiện có hơn 630,000 người Việt Nam đang sinh sống tại nước này, là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ hai sau người Trung Quốc, và đứng đầu tất cả các nhóm người Đông Nam Á khác. Khoảng 480,000 người đang làm việc.

Trong thập niên qua, sự hiện diện của họ đã tăng nhanh chóng để đáp ứng tình trạng thiếu hụt lao động kinh niên do dân số già hóa của Nhật Bản. Chỉ riêng trong nửa đầu năm nay, đã có thêm 28,488 lao động Việt Nam đến Nhật Bản.

Một phần đáng kể người Việt Nam di cư tìm được việc làm thông qua Chương trình Đào tạo Thực tập Kỹ thuật (như Trần Văn Sơn), một hệ thống được tạo ra để phát triển nhiều kỹ năng cho thanh niên từ các nước đang phát triển.

Tuy nhiên, mô hình này từ lâu đã bị các nhóm nhân quyền chỉ trích vì trả lương thấp, đòi hỏi làm thêm giờ quá mức và thường hạn chế khả năng thay đổi chủ lao động. Các trường hợp bóc lột cũng đã được báo cáo.

Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã dần thay thế hệ thống cũ bằng chương trình Lao động có tay nghề chuyên biệt mới, chương trình này cung cấp sự bảo vệ tốt hơn trong khi vẫn tiếp tục sử dụng nhiều người nước ngoài trong các lĩnh vực đang thiếu hụt nghiêm trọng lao động địa phương: xây dựng, sản xuất, nông nghiệp, chăm sóc người cao tuổi, dịch vụ ăn uống và chế biến thực phẩm.

Kumamoto là một trong những tỉnh có sự hiện diện của người Việt Nam tăng trưởng mạnh nhất trong những năm gần đây, một phần nhờ vào sự hiện diện của các ngành công nghiệp sản xuất, như bán dẫn.

Nhiều lao động nước ngoài cũng được tuyển dụng trong ngành kỹ nghệ gia công kim loại và xây dựng của khu vực, khiến nền kinh tế địa phương ngày càng phụ thuộc vào lao động nhập cư, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng đối với người nước ngoài trong xã hội Nhật Bản.