Fionn Shiner của tạp chí Crux, ngày 2 tháng 6 năm 2026, đã cho phổ biến cuộc phỏng vấn José Manuel Almuzara, một kiến trúc sư kiêm chủ tịch Hiệp hội Phong thánh cho Antoni Gaudí từ năm 1992, người quả quyết rằng thiên tài của kiến trúc sư được thúc đẩy bởi đức tin của ông vào Thiên Chúa.
Almuzara nói: “Gaudí tự coi mình là người cộng tác trong công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Ông đặt tất cả tài năng của mình vào việc phục vụ Thiên Chúa và khách hàng, làm việc một cách hợp tác để phát huy tối đa tiềm năng của mỗi người, với lòng khiêm nhường, lòng thương xót và sự hy sinh, và thông qua các thực hành tôn giáo giúp ông chiến thắng những khó khăn trong cuộc sống – cầu nguyện, rước lễ hằng ngày, kinh Mân Côi, v.v.,”.
Trong chuyến tông du Tây Ban Nha sắp tới, Đức Giáo Hoàng sẽ khánh thành Tháp Chúa Giêsu vào ngày 10 tháng 6, điều mà Almuzara gọi là một “sự kiện trọng đại”.
“Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo XIV để khánh thành Tháp Chúa Giêsu là một sự kiện trọng đại – tuyệt đỉnh của tòa tháp cao nhất trong đền thờ chuộc tội Sagrada Família, và là tòa tháp mang ý nghĩa biểu tượng nhất,” ông nói. Cùng với việc khánh thành tháp, Đức Giáo Hoàng cũng sẽ cử hành Thánh lễ trọng thể nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của Gaudí.
Toàn bộ cuộc phỏng vấn được đăng tải bên dưới.
Crux Now: Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ khánh thành Tháp Chúa Giêsu trong chuyến thăm Barcelona. Điều này có ý nghĩa gì?
José Manuel Almuzara: Chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng Leo XIV để khánh thành Tháp Chúa Giêsu là một sự kiện trọng đại — tuyệt đỉnh của tòa tháp cao nhất trong đền thờ chuộc tội Sagrada Família, và là tòa tháp mang nhiều ý nghĩa biểu tượng nhất. Cây thánh giá, vươn cao trên mười hai tông đồ, bốn thánh sử, và tòa tháp dành riêng cho Đức Mẹ Maria, Mẹ của chúng ta. Khoảnh khắc đó sẽ gợi nhớ đến một câu nói đặc biệt của Chúa Giêsu: “Và khi Ta được cất lên khỏi đất, Ta sẽ kéo mọi người đến với Ta” (Ga 12:32).
Gaudí từng nói: “Giáo hội không bao giờ ngừng xây dựng, và đó là lý do tại sao người đứng đầu Giáo hội là Giáo hoàng – có nghĩa là người xây dựng những cây cầu – các đền thờ là những cây cầu để đến với Vinh quang.”
Đức Giáo Hoàng Leo XIV đến thăm Tây Ban Nha vào thời điểm mà đức tin của đất nước này rất khác so với thời của Gaudí. Gaudí có thể đóng vai trò gì trong việc truyền bá Phúc Âm ở Tây Ban Nha ngày nay?
Tại Lễ Cung hiến Nhà thờ Sagrada Família, ngày 7 tháng 11 năm 2010, Đức Bênêđíctô XVI nói: “Qua các tác phẩm của mình, Gaudí cho chúng ta thấy rằng Thiên Chúa là thước đo đích thực của con người. Bí quyết của sự độc đáo đích thực nằm ở chỗ, như chính ông đã nói, trở về nguồn gốc, đó là Thiên Chúa. Chính ông, bằng cách mở lòng mình với Thiên Chúa, đã có thể tạo ra ở thành phố này [Barcelona] một không gian của vẻ đẹp, đức tin và hy vọng, dẫn dắt con người đến cuộc gặp gỡ với Đấng là Chân lý và Vẻ đẹp tuyệt đối.”
Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô XVI cũng nói rằng một trong những điểm mạnh của Gaudí là “vượt qua sự chia rẽ giữa ý thức con người và ý thức Kitô giáo, giữa sự tồn tại trong thế giới tạm bợ này và sự cởi mở với cuộc sống vĩnh hằng, giữa vẻ đẹp của vạn vật và Thiên Chúa là chính Vẻ đẹp.”
Chính Gaudí đã bày tỏ cảm xúc của mình bằng những lời này: “Một ngôi đền là thứ duy nhất xứng đáng đại diện cho tinh thần của một dân tộc, bởi vì tôn giáo là điều cao cả nhất trong con người.”
Việc hoàn thành Sagrada Família sẽ có ý nghĩa gì đối với thành phố Barcelona? Và đối với Tây Ban Nha?
Sự hoàn thiện công trình kiến trúc của Sagrada Família (độc lập với việc hoàn thành các yếu tố trang trí và biểu tượng bên trong Hầm mộ, Vương cung thánh đường và tu viện) sẽ đại diện cho sự hiện thực hóa một giấc mơ bắt đầu vào ngày 19 tháng 3 năm 1882, bởi một dân tộc đã biến điều đó thành hiện thực - và tiếp tục làm như vậy - và những người nhìn thấy chính mình được phản ánh trong đó; đó là cách sống của họ. Đó là một công trình nằm trong tay Thiên Chúa và trong ý chí của nhân dân. Kiến trúc sư – và tôi xin bổ sung thêm rằng tất cả những người kế nhiệm Gaudí – sống cùng người dân và hướng về Thiên Chúa, thực hiện công việc của mình. Theo thiết kế của Người, chính sự quan phòng của Thiên Chúa mới là yếu tố hoàn thành công trình. Việc hoàn thành nhà thờ Sagrada Família sẽ giúp chúng ta tôn vinh Chúa Ba Ngôi – để khám phá ra điều cốt yếu trong đó, vượt ra ngoài những tác phẩm điêu khắc, hình thức, ánh sáng và âm thanh.
Ông nghĩ tại sao Gaudí thu hút trí tưởng tượng của cả thế giới?
Kiến trúc của ông bắt nguồn từ thiên nhiên – đó là một kiến trúc hữu cơ, nhấn mạnh tính bền vững, ánh sáng, màu sắc, v.v. Tôi đặc biệt xúc động bởi bức thư của Yun Young-Joo, một giám đốc điều hành của Phòng Thương mại và Công nghiệp Pusan ở Hàn Quốc, viết ngày 19 tháng 3 năm 1998:
“Tôi đã đến thăm Nhà thờ Sagrada Família trong chuyến tham quan các công trình của Gaudí…”Tôi đã chiêm ngưỡng các tác phẩm của Gaudí khắp Barcelona. Tôi không thể diễn tả được ấn tượng mà chúng để lại trong trái tim tôi. Tôi không thể không cúi đầu trước sự trang trọng, thánh thiện và tráng lệ của công trình. Một cảm xúc sâu sắc tràn ngập trái tim tôi. Qua các tác phẩm của Gaudí, và nét thần thiêng mà chúng mang lại, tôi đã tin chắc vào sự hiện gữu của Thiên Chúa. Mặc dù trước đây tôi là một Phật tử sùng đạo, nhưng tôi đã trở sang Công Giáo sau khi trở về Pusan, nhờ nguồn cảm hứng sâu sắc mà các tác phẩm của Gaudí mang lại.”
Đức tin của Gaudí quan trọng như thế nào đối với công việc của ông ấy?
Gaudí tự coi mình là người cộng tác trong công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Ông đặt tất cả tài năng của mình để phục vụ Thiên Chúa và khách hàng, làm việc một cách hợp tác để phát huy tối đa tiềm năng của mỗi người, với lòng khiêm nhường, lòng thương xót và sự hy sinh, và thông qua các thực hành tôn giáo giúp ông chiến thắng những trận chiến trong cuộc sống – cầu nguyện, rước lễ hằng ngày, kinh Mân Côi, v.v.
Tháng Ba vừa qua, tôi vừa xuất bản một tiểu luận, tựa là Gaudi, Kiến trúc sư của Linh hồn; với tiểu luận này, tôi muốn trình bầy, một cách có bản vị, suy tư và chủ quan, Gaudi con người, kiến trúc sư và Ki-tô hữu.
Gaudí, con người: Là một hình mẫu cuộc sống, với niềm vui và nỗi buồn, chiến thắng và thất bại, với tình yêu và sự hy sinh, người đã nỗ lực hoàn thành trách nhiệm gia đình, xã hội, nghề nghiệp và các mối quan hệ con người.
Gaudí, kiến trúc sư: Là một thiên tài, người tiên phong trong việc áp dụng các quy luật tự nhiên vào kiến trúc của mình, người đi đầu trong phát triển bền vững và tái chế, người đề cao tình yêu thương cá nhân và tập thể, được sinh ra từ sự hợp tác.
Gaudí, người Kitô hữu: Là một công cụ Ông đã dâng hiến tài năng của mình cho Thiên Chúa và cho tha nhân, với lòng bác ái, thương xót và khiêm nhường; cần đến các thực hành tôn giáo để chiến thắng những trận chiến trong cuộc sống.
Hiện đang có một tiến trình mở để phong thánh cho Gaudí. Theo ông, điều gì khiến ông ấy trở thành một vị thánh tiềm năng? Và khả năng ông ấy được phong thánh là bao nhiêu?
Gaudí đang trên con đường trở thành Thánh. Từ tước hiệu “Tôi Tớ Chúa”, ông trở thành “Đấng Đáng Kính” vào ngày 14 tháng 4 năm 2025 (ông chưa thể được tôn kính công khai), một bước trước khi được tuyên bố là “Chân phước”, điều cần phải có sự công nhận một phép lạ. Và trở thành Đấng Đáng Kính có nghĩa là gì?
Trong nhiều năm, công việc đã được thực hiện để viết positio super vita, virtutibus et fama sanctitatis — một ấn phẩm bao gồm:
1. Một bản tường thuật về lịch sử của tiến trình hoặc quá trình, và một bộ bằng chứng.
2. Lời chứng của các nhân chứng, và tài liệu về cuộc đời, công việc và danh tiếng về sự thánh thiện và sự cầu bầu của Tôi Tớ Chúa.
3. Một đánh giá về các tác phẩm của ông.
4. Một tiểu sử có tài liệu về Tôi Tớ Chúa.
5. Thông tin về các nhân đức tính được ngài đã thực hành đến mức anh hùng.
Các cố vấn lịch sử và thần học cùng đại hội thường kỳ của các Hồng Y và giám mục thuộc Bộ Tuyên Thánh đã nghiên cứu về positio super vita, virtutibus et fama sanctitatis. Ý kiến của họ đều nhất trí ủng hộ việc Tôi Tớ Chúa đã thực hành các đức tính một cách anh hùng, và Tổng trưởng của bộ đó đã trình lên Đức Giáo Hoàng Phanxicô sắc lệnh về đức tính anh hùng tương ứng để cho phép công bố. Và như vậy, vào ngày 14 tháng 4 năm 2025, kể từ thời điểm đó, Antoni Gaudí i Cornet được gọi là “Đấng Đáng kính”.
Động lực thúc đẩy tiến trình phong thánh cho Antoni Gaudí là Hiệp hội Phong Chân phước cho Antoni Gaudí kể từ ngày 10 tháng 6 năm 1992 — một hiệp hội giáo dân mà tôi đã làm chủ tịch từ đó đến nay. Từ ngày 4 tháng 12 năm 2023, cơ quan lãnh đạo là Hiệp hội Giáo luật Phong Thánh cho Antoni Gaudí, trực thuộc Tổng giáo phận Barcelona.
Gaudí có thể mang lại nguồn cảm hứng gì cho các nghệ sĩ và nhà sáng tạo Công Giáo?
Tác phẩm của Antoni Gaudí phản ánh cả đời sống nội tâm và những nghiên cứu kiến trúc của ông (vật liệu, hình thức, ánh sáng mặt trời, cảnh quan, v.v.). Tôi không tách rời hai điều này: các dự án của ông đã tính đến ba nguyên tắc cơ bản của kiến trúc do Marcus Vitruvius Pollio (thế kỷ 1 trước Công nguyên) đề ra — utilitas, firmitas và venustas: tính hữu dụng hay chức năng, tính vững chắc và tính đẹp đẽ.
Đời sống nội tâm của Gaudí được phản ánh trong tác phẩm của ông, ngày càng phát triển theo thời gian. Ông từng nhận xét: “Mọi việc tôi làm đều phụ thuộc vào hoàn cảnh; nếu thuận lợi, tôi thích nghi; nếu bất lợi, tôi chống lại; Chúng luôn phục vụ một mục đích — chúng là những biểu hiện của sự Quan phòng.”
Đức tin sâu sắc và mối liên hệ mật thiết với thiên nhiên đã dẫn ông, vào cuối đời, đến việc hoàn toàn rút lui về Đền thờ chuộc tội Sagrada Família, từ bỏ các công trình dân dụng — nhấn mạnh đời sống tâm linh sâu sắc của ông và sự thống nhất giữa kiến trúc và đức tin. Trong thiết kế mặt tiền Passion, sau một trận ốm nặng năm 1911, chúng ta có thể khám phá chiều sâu thần học của Gaudí, bắt nguồn từ thơ ca của Thánh Gioan Thánh Giá — một thiết kế cuối cùng đã không được sử dụng. Tại Trường Cao đẳng Tê-rê-sa ở Barcelona, chúng ta khám phá ra bản vẽ của ông về nội thất lâu đài của bảy dinh thự của Thánh Tê-rê-sa Giêsu của Ávila, v.v.
Theo lời của chính Gaudí: “Những việc đáng giá không được làm với mục đích được đền đáp; vì chúng ta biết rằng không có gì sinh sôi nảy nở nếu không có sự nỗ lực.” Sự hy sinh, và hy sinh là sự giảm bớt giá trị bản thân mà không được đền bù.”