Dario Salvi, trong bản tin ngày 16/01/26 của hãng tin AsiaNews, đã đăng tải bài ông phỏng vấn nhà hoạt động người Israel, một nhân vật chủ chốt trong tiến trình hòa bình, về việc thành lập một ủy ban Palestine để quản lý Dải Gaza. Hamas và Chính quyền Quốc gia Palestine sẵn sàng hợp tác. Tình hình nhân đạo thảm khốc là một trong nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Sự không chắc chắn bao quanh lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế, trong khi “các chương trình nghị sự và các bên khác nhau đang kéo theo những hướng khác nhau”. Tình hình ở Iran không phải là nguồn gây lo ngại.



Theo cuộc phỏng vấn này, phải mất quá nhiều tháng để đạt đến Giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong khi số người chết tiếp tục gia tăng ở Gaza và nhiều vấn đề vẫn chưa được giải quyết, bao gồm cả lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế.

Tuy nhiên, “chúng ta phải” lạc quan, ông Gershon Baskin, một nhà hoạt động chính trị người Israel, chuyên gia hàng đầu về cuộc xung đột và là người tham gia tích cực vào các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Israel, Hoa Kỳ và Hamas để thiết lập hòa bình ở Gaza, cho biết.

Ông đã phát biểu với AsiaNews sau khi Hoa Kỳ tuyên bố bắt đầu thành lập Ủy ban Quốc gia Quản lý Gaza (NCAG) gồm 15 thành viên, với niềm tin rằng Hamas và Chính quyền Palestine sẽ hợp tác trong quá trình tái thiết Dải Gaza, nơi đã bị tàn phá bởi cuộc chiến đẫm máu kéo dài hơn hai năm và đang là hiện trường của một tình hình nhân đạo thảm khốc. Ủy ban kỹ trị này sẽ được giám sát bởi một Hội đồng Hòa bình gồm 12 thành viên, do chính ông Trump làm chủ tịch, người sẽ được công bố trong thời gian ngắn tới.

NCAG sẽ chịu trách nhiệm quản lý hàng ngày của vùng lãnh thổ này, từ dịch vụ vệ sinh và y tế đến tiện ích công cộng và giáo dục, do ông Ali Shaath, cựu thứ trưởng của Chính quyền Quốc gia Palestine, làm chủ tịch.

Gershon Baskin, một nhà hoạt động chính trị người Israel, người sáng lập Sáng kiến Khu vực Sáng tạo Israel-Palestine (IPCRI), và cựu nhà báo của tờ Jerusalem Post, là một trong những chuyên gia hàng đầu về xung đột Israel-Palestine. Ông là một trong những người đã nỗ lực trong những tháng gần đây để đảm bảo thỏa thuận được ký kết giữa Israel và Hamas.

Là một cựu trung gian hòa giải và nhân vật chủ chốt trong việc giải phóng binh sĩ Israel Gilad Shalit, người bị Hamas giam giữ gần năm năm rưỡi, và là thành viên của phái đoàn Israel-Palestine được Đức Giáo Hoàng Phanxicô tiếp kiến vào tháng 10 năm 2024, ông đã theo sát các cuộc đàm phán, nỗ lực mở và duy trì các kênh liên lạc tích cực, đặc biệt là với Hoa Kỳ và người Palestine, trước một giới lãnh đạo Israel từ lâu đã say mê chiến tranh.

Dưới đây là toàn bộ cuộc phỏng vấn của Gershon Baskin với AsiaNews:

Với tư cách là một chuyên gia hòa giải và một bên tích cực tham gia vào cuộc đàm phán này, quan điểm chung của ông về việc thực hiện kế hoạch hòa bình 20 điểm cho Gaza là gì?

Lời chỉ trích chính là việc phải mất đến ba tháng mới bắt đầu giai đoạn hai. Việc này lẽ ra phải được thực hiện nhanh hơn nhiều vì điều đã xảy ra là một khoảng trống quyền lực đã xuất hiện, mà Hamas đã có thể lấp đầy, điều này gây bất lợi cho toàn bộ tình hình. Nhưng không thể tránh khỏi điều đó vì tất cả mọi người đều bị kéo theo những hướng khác nhau bởi các bên tham gia vào cuộc xung đột. Người Mỹ đã quyết định rằng giai đoạn đầu tiên cần phải là việc bổ nhiệm người đứng đầu chính phủ Palestine ở Gaza.

Những bên khác tham gia là ai?

Có rất nhiều chương trình nghị sự và các bên khác nhau kéo theo những hướng khác nhau, cho dù đó là các nước Ả Rập, Ai Cập và Jordan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Xê Út và Qatar (những nước có quan hệ mật thiết với Hamas). Ngay cả Thổ Nhĩ Kỳ cũng tham gia và tất nhiên, cả Chính quyền Palestine. Vì vậy, phải mất một thời gian dài trước khi họ có thể đạt được thỏa thuận về danh sách các ứng cử viên và trước khi tất cả những cái tên đó được người Mỹ và người Israel xem xét kỹ lưỡng. Và đó là lý do tại sao điều đó chỉ xảy ra bây giờ, ba tháng sau khi quá trình bắt đầu. Đó là lời chỉ trích chính.

Còn những vấn đề nào khác không?

Một lời chỉ trích chính khác là Israel đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn rất nhiều lần mỗi ngày. Hamas cũng có một vài vụ vi phạm, nhưng Israel thì nhiều hơn hẳn. Và hơn 400 người Palestine đã thiệt mạng trong ba tháng qua kể từ khi chiến tranh chính thức kết thúc.

Những giai đoạn đen tối và đẫm máu nhất của cuộc xung đột dường như đã qua, nhưng liệu những cái chết và các cuộc tấn công hàng ngày vẫn còn là vấn đề?

Đúng vậy. Nhìn chung, chiến tranh đã kết thúc. Ý tôi là, chúng ta không thấy bất cứ hoạt động quân sự nào của Israel hay Hamas giống như những gì đã xảy ra ba tháng trước, nhưng vẫn có hơn 400 người Palestine thiệt mạng. Israel cũng, cùng với Hoa Kỳ, dường như đã loại bỏ một cách có hệ thống khả năng cung cấp viện trợ của các tổ chức quốc tế. Và tôi nghĩ họ đang trong quá trình ngăn chặn tất cả các tổ chức quốc tế. Và dường như người Mỹ và người Israel đang làm việc trên một hệ thống mới để viện trợ được cung cấp bởi khu vực tư nhân. Và có một thay đổi lớn trong các hoạt vụ ở Gaza. Các tổ chức phi chính phủ quốc tế không được Israel đăng ký vì họ từ chối cho phép người Israel kiểm tra lý lịch nhân viên. Họ sẵn sàng cho phép người Mỹ kiểm tra lý lịch, nhưng không phải người Israel.

Tình hình nhân đạo như thế nào?

Tình hình nhân đạo ở Gaza là một thảm họa, chủ yếu là do thời tiết. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt trong những tuần qua: 800,000 đến 900,000 người đang sống trong lều. Và những chiếc lều đó đã bị gió thổi bay. Và người dân đang sống trong những vũng nước. Điều kiện sống rất tồi tệ. Ngoài ra còn có rất nhiều lều, nhiều xe caravan, viện trợ y tế và những thứ tương tự, được các tổ chức quốc tế tập hợp nhưng không được phép vào Gaza.

Vấn đề hiện tại là việc bổ nhiệm Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza (NCAG), sẽ hoạt động dưới sự giám sát của một Hội đồng Hòa bình, mà ông Trump dự kiến sẽ công bố trong những ngày tới và chủ trì. Những thách thức của giai đoạn mới này là gì?

Vâng. Các bước tiếp theo cũng rất khó khăn. Ông Trump tuyên bố rằng hội đồng hòa bình đã được thành lập. Ông ấy không nói rõ đó là ai. Ủy ban điều hành cũng đã được thành lập. Chúng ta không biết tất cả các thành viên tham gia. Họ đã thuê Nikolai Mladenov, một nhà ngoại giao Bulgaria tại Liên Hợp Quốc […], làm điều phối viên của ủy ban điều hành. […] Ông Mladenov có thể làm tốt công việc này nhưng họ thực sự cần một người Palestine. Chúng tôi đã thúc đẩy điều đó.

Ông có ai trong đầu không?

Người phù hợp nhất cho việc này là cộng sự của tôi, Samer Sinijlawi (ảnh chụp cùng ông Baskin).

Đã có rất nhiều cuộc thảo luận về lực lượng gìn giữ hòa bình ở Gaza. Liệu đã có tiến triển nào về định nghĩa của lực lượng này và các quốc gia sẽ tham gia chưa?

Chúng ta vẫn chưa biết ai sẽ tham gia lực lượng ổn định quốc tế và khi nào họ sẽ được triển khai. Khi lực lượng này sẵn sàng được triển khai, người Mỹ sẽ tranh luận với người Israel vì lực lượng này chỉ được triển khai khi Israel bị đẩy lùi xa hơn về phía biên giới Israel. Nói cách khác, đường ranh giới màu vàng sẽ không phải là đường ranh giới vĩnh viễn. Người Israel sẽ phải bắt đầu quá trình rút quân hoàn toàn khỏi Gaza. Đó cũng là một phần của quá trình này.

[Trong khi đó,] Vẫn chưa có tin tức gì. Nhưng chúng ta sẽ sớm được biết. Đây là một điểm rất quan trọng. Người Mỹ nói với tôi rằng họ có kế hoạch giải giáp Hamas. Họ dự kiến sẽ mất sáu tháng để thực hiện. Có lẽ họ sẽ gặp trực tiếp Hamas một lần nữa để thảo luận về vấn đề này. Đây là điều tôi nghĩ sẽ xảy ra.

Vì ông đã đóng vai trò tích cực trong việc hòa giải, ông có thể cho chúng tôi biết lập trường của Hamas đối với Ủy ban Quốc gia là gì? Liệu sẽ có sự hợp tác?

Họ đã đồng ý. Họ đã đồng ý với danh sách các tên; họ đã đưa ra các tuyên bố chính thức ủng hộ điều đó và rằng họ sẽ làm việc với ủy ban mới. Hiện tại, [chúng ta có thể tin tưởng họ], nhưng chúng ta cần xem điều gì sẽ xảy ra với các hành động trên thực địa.

Vẫn về chủ đề quan hệ, ông đánh giá lập trường của ủy ban kỹ trị đối với Chính quyền Palestine như thế nào?

Không có mối liên hệ trực tiếp nào giữa Chính quyền Palestine và ủy ban mới. Có một vài người trong ủy ban mới từng là nhân viên của Chính quyền Palestine dưới thời Arafat. Người đứng đầu ủy ban, Ali Shad, từng là thứ trưởng. Nhưng không có sự bổ nhiệm trực tiếp nào từ Chính quyền Palestine vào ủy ban. Và Chính quyền Palestine cũng đã chấp thuận việc thành lập ủy ban này.

Steve Witkoff tuyên bố rằng kế hoạch 20 điểm của Trump dành cho Gaza đang chuyển từ lệnh ngừng bắn sang phi quân sự hóa và tái thiết. Nhưng vấn đề vũ khí của Hamas vẫn là một vấn đề chưa được giải quyết.

Điều này sẽ rất khó khăn! Tôi nghĩ nếu người Mỹ không trực tiếp đàm phán với Hamas, Hamas sẽ gây rắc rối. Họ muốn tham gia vào tiến trình. Họ không muốn bị đặt vào tình huống trong đó họ không có quyền quyết định. Họ muốn tham gia vào việc quyết định tiến trình sẽ được thực hiện ra sao. Nhưng rõ ràng là giới lãnh đạo Hamas ở bên ngoài về cơ bản đã đồng ý với điều đó trong quá khứ và họ tiếp tục đồng ý với điều đó.

Liệu những gì đang xảy ra ở Iran có thể gây hậu quả cho kế hoạch hòa bình ở Gaza?

Tôi không nghĩ nó có tác động lớn đến những gì đang xảy ra ở Gaza. Có thể nó sẽ ảnh hưởng đến Hamas, chúng ta không biết. Nhưng tôi không nghĩ nó sẽ gây ra hậu quả lớn cho Gaza. Các vấn đề ở Gaza hoàn toàn riêng biệt.

Thưa Ông Baskin, chúng ta có thể lạc quan về tương lai không?

Có, chúng ta phải lạc quan!