Trong nếp sống đức tin Công Giáo, tháng Mười Một hằng năm dành tưởng nhớ những người đã qua đời. Họ là những người thân yêu: ông bà, cha mẹ, vợ hay chồng, con cháu, anh chị em ruột thịt gia đình, bạn bè, người quen thân, người từng làm ơn nâng đỡ ta trong đời sống.

Họ đã ra đi khỏi cuộc sống trần gian trở thành người thiên cổ về thân xác. Nhưng hình ảnh, lời nói, nhất là lối sống lòng nhân ái, công ơn thực hiện làm cho ta, gương sống tốt lành chan chứa bác ái tình người của họ vẫn hằng sống động trong tâm tưởng của người còn đang sống trên con đường gío bụi trần gian.

Họ đã nghe tiếng Thiên Chúa, Đấng đã tạo dựng nên họ, nuôi sống đời họ khi xưa, Đấng ban những ân đức cần thiết giúp cho đời sống họ vượt qua những bước đường thử thách, gian nan khó khăn, gọi họ ra đi trở về với Ngài, nơi là quê hương nguồn đời sống cho con người.

Thân xác họ được an táng chôn sâu trong lòng đất mẹ, hay được thiêu ra thành tro bụi. Nhưng không vì thế mà họ biến mất khỏi sân khấu đời sống con người trần gian.

Trái lại người còn đang sống nơi trần gian, nhất là người thân thuộc, luôn hằng nhớ tới họ với lòng ngậm ngùi biết ơn.

Nhớ tới người đã qua đời trong văn hóa dân gian xưa nay luôn có nhiều cung cách sống cư xử với người đã qua đời. Người tín hữu Chúa Kitô tưởng nhớ dâng thánh lễ Misa lời kinh cầu nguyện cho linh hồn họ. Tập tục này ăn rễ sâu trong lòng tin tưởng người tín hữu Chúa Kitô. Và cung cách lối sống đó còn diễn tả sâu xa một nếp sống văn hóa đạo đức đền ơn đáp nghĩa đối với người đã qúa cố.

Khi ra thăm viếng phần mộ người đã qua đời, người thân quét dọn lau chùi chung quanh mộ cho sạch sẽ và còn cắm bông hoa tươi thắm, thắp ngọn nến, hay cây nhang ngọn đèn trên phần mộ. Sau đó còn lâm râm cung kính dâng lời kinh cầu nguyện, hay còn nói chuyện với người đã qúa cố nằm sâu trong lòng đất nữa.

Cử chỉ đạo đức văn hóa tình người này nói lên sâu đậm: người đã qua đời trong thần giao cách cảm vẫn còn hiện diện sống động nơi tâm hồn trái tim người còn đang sống!

Ngày xưa Chúa Giêsu Kitô đã nói với gia đình chị em Marta và Maria, đang lúc họ đau buồn than vãn, vì em của họ Lazaro đã qua đời:” Thầy là sự sống lại và là sự sống. Người nào tin vào Thầy sẽ không phải chết đời đời.” (Ga 11,17/27).

Những lời nói này của Chúa Giêsu Kitô như ánh sáng ngọn nến, ngọn đèn chiếu vào trong đêm tối, như ánh sáng ngọn đèn nến tình yêu, mà chúng ta người còn sống đốt thắp cắm dựng trên phần mộ người đã qua đời,

như ánh sáng chiếu soi lan tỏa vào đêm tối đau buồn bơ vơ cho bừng sáng lên. Lẽ dĩ nhiên trong tang tóc đau buồn sầu khổ, vì người thân đã qua đời, con người chúng ta luôn hằng cần đến sự an ủi,

như trường hợp gia đình Marta, Maria khóc thương người em Lazaro đã qua đời.

Người chị Marta ra đón tiếp Chúa Giêsu trong đau buồn khóc lóc đã hỏi Chúa Giêsu, phảng phất như có một chút tâm tình trách móc: Thưa Thầy, nếu Thầy có mặt ở đây, em con đã không chết.”, hay cũng có thể hiểu: Làm sao Thiên Chúa lại cho phép sự chết xảy ra?

Đây là một trong những thắc mắc nặng nề rất khó khăn, đầy bí ẩn nhiệm mầu trong suy tư thần học Kitô giáo, và cả trong mọi nền văn hóa nhân loại. Không có cắt nghĩa nào cho thắc mắc này xưa nay trong dòng lịch sử nhân loại.

Nghe Marta hỏi trách móc, Chúa Giêsu không nổi giận trách móc Marta, nhưng Ngài nói lời an ủi mang đến niềm hy vọng :” Thầy là sự sống lại và là sự sống. Người nào tin vào Thầy sẽ không phải chết đời đời.” (Ga 11,17/27).

Niềm hy vọng như đốm ánh sáng nhỏ bé của ngọn đèn nến, mà con người chúng ta thắp đặt trên phần mộ người đã qua đời.

Ngọn lửa cây nến, cây đèn trên phần mộ có ngày lúc nào đó sẽ dần tắt lịm đi. Nhưng ánh sáng niềm hy vọng, mà Thiên Chúa trao cho chúng ta không bao giờ tắt tàn lụi, như Chúa Giêsu đã qủa quyết về sứ mạng của mình: Thầy là ánh sáng cho trần gian.

Ánh sáng niềm hy vọng của Chúa Giesu Kitô là ánh sáng tha thứ ơn cứu độ, ánh sáng tình yêu của Thiên Chúa mang đến cho con người còn đang sống trên trần gian hay đã qua đời.

Tháng tưởng nhớ các Linh hồn.
Lm. Daminh Nguyễn ngọc Long