Tạp chí Crux, trong bản tin ngày 22 tháng 4 năm 2026, đăng tải bài viết của Nicole Winfield thuộc Associated Press gửi đi từ MONGOMO, Guinea Xích đạo với nội dung sau:

Đức Giáo Hoàng Leo XIV hôm thứ Tư đã kêu gọi Guinea Xích đạo nỗ lực vì công lý và thu hẹp khoảng cách “giữa người có đặc quyền và người thiệt thòi” khi ngài mở đầu một ngày thu hút sự chú ý đến sự bất bình đẳng thu nhập rộng lớn và các hành vi vi phạm nhân quyền ở quốc gia Trung Phi này.

Đức Leo bắt đầu ngày mới với Thánh lễ tại Mongomo, một thành phố phía đông giáp biên giới với Gabon, nơi đã trải qua sự phát triển mạnh mẽ kể từ khi Guinea Xích đạo bùng nổ dầu mỏ vào những năm 1990. Tổng thống Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, người bị cáo buộc tham nhũng tràn lan và độc đoán trong bốn thập niên cầm quyền, xuất thân từ Mongomo và thành phố này đã được hưởng lợi từ đầu tư và cơ sở hạ tầng của chính phủ, mặc dù không có cơ quan chính thức nào đặt trụ sở tại đây.

Trong khi hơn một nửa dân số Guinea Xích đạo sống trong cảnh nghèo đói, Mongomo lại tự hào với những tòa nhà xa hoa, những khu vườn được chăm chút tỉ mỉ sau những cánh cổng mạ vàng, một sân golf 18 lỗ và là điểm khởi đầu của tuyến đường cao tốc duy nhất trong cả nước, nối liền thành phố với Bata ở bờ biển phía tây.

Ông Obiang và vợ đã có mặt tại Thánh lễ của Đức Giáo Hoàng Leo, cùng với con trai của họ, Teodoro “Teddy” Nguema Obiang, Phó Tổng thống nước này, người đã bị tòa án Pháp kết tội biển thủ hàng triệu euro. Tòa án đã tuyên phạt ông 3 năm tù treo, phạt tiền 30 triệu euro (35.2 triệu đô la) và ra lệnh tịch thu các biệt thự và xe hơi hạng sang của ông ở Pháp trị giá hàng chục triệu euro. Nước này đã phản đối việc tịch thu tại Tòa án Công lý Quốc tế.

Năm ngoái, Hoa Kỳ đã tạm thời miễn trừ các lệnh trừng phạt tham nhũng của Mỹ đối với ông Obiang con để ông có thể tham dự một cuộc họp của Liên Hiệp Quốc và thăm các thành phố khác của Mỹ. Ông Obiang cũng đã gặp Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ Christopher Landau.

Vatican cho biết ước tính có khoảng 100,000 người tham dự Thánh lễ, hầu hết đứng ở lối vào chính của Vương cung thánh đường Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ở Mongomo. Nhà thờ đồ sộ này được thánh hiến vào năm 2011 và được xây dựng theo mô hình Vương cung thánh đường Thánh Phêrô ở Vatican.

Trước Thánh lễ, Đức Giáo Hoàng Leo đã chào hỏi đám đông và gia đình tổng thống. Cùng với gia đình Obiang bên cạnh, ngài đã làm phép viên đá nền cho một nhà thờ chính tòa tương lai sẽ được xây dựng tại thủ đô mới của đất nước, Ciudad de la Paz, hay Thành phố Hòa bình.

Trong bài giảng, Đức Giáo Hoàng Leo kêu gọi tất cả công dân cùng nhau xây dựng một xã hội “có khả năng tạo ra một ý thức công lý mới”, nơi có “nhiều không gian hơn cho tự do” và nơi “phẩm giá con người luôn được bảo vệ”.

Ngài kêu gọi mọi người, tùy theo vai trò của mình, hãy làm việc để “phục vụ lợi ích chung hơn là lợi ích cá nhân, thu hẹp khoảng cách giữa người có đặc quyền và người thiệt thòi”.

Sau đó trong ngày, ngài sẽ đến thăm một nhà tù ở thành phố cảng Bata, tiếp nối truyền thống của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, người đã coi những chuyến thăm như vậy là ưu tiên hàng đầu trong triều đại của mình. Mục đích của Đức Giáo Hoàng Phanxicô là mang lại hy vọng cho các tù nhân và nhắc nhở họ rằng Giáo hội luôn ở bên cạnh họ, đồng thời cũng làm nổi bật những lạm dụng tư pháp, tình trạng quá tải và những bất công khác.

Các hành vi lạm dụng tư pháp được ghi nhận

Hệ thống nhà tù và tư pháp của Guinea Xích đạo nói chung đã nhiều lần bị Liên Hiệp Quốc chỉ trích và bị các nhóm nhân quyền cũng như Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ lên án.

Trong báo cáo năm 2023 về quốc gia này, Hoa Kỳ đã liệt kê một loạt các hành vi lạm dụng, bao gồm các vụ giết người và bắt giữ tùy tiện hoặc bất hợp pháp, giam giữ chính trị, tra tấn, điều kiện nhà tù đe dọa tính mạng và “các vấn đề nghiêm trọng” về tính độc lập của tư pháp.

“Tổ chức Ân xá Quốc tế bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình nhân quyền ở Guinea Xích đạo”, bà Marta Colomer Aguilera, nhà vận động cấp cao tại văn phòng Tây và Trung Phi của Tổ chức Ân xá Quốc tế, cho biết.

Bà nói rằng tra tấn đã được sử dụng để ép cung hoặc trừng phạt, những người bảo vệ nhân quyền bị quấy rối, và việc thiếu tính độc lập của tư pháp đã làm tổn hại đến quyền được xét xử công bằng.

Ông Obiang đã nắm quyền ở Guinea Xích đạo từ năm 1979.

Sau khi lệnh trừng phạt đối với ông Obiang con được dỡ bỏ, người ta phát hiện ra rằng Guinea Xích đạo là một trong số các quốc gia châu Phi đã nhận được hàng triệu đô la trong các thỏa thuận gây tranh cãi với chính quyền Trump để tiếp nhận những người di cư bị trục xuất từ Mỹ về các quốc gia khác.

Báo cáo của hãng tin AP cho thấy ít nhất 29 người di cư không có mối liên hệ nào với đất nước đã bị trục xuất đến đây. Họ không bị đưa đến nhà tù ở Bata. Một số người vẫn bị giam giữ tại thành phố Malabo với những hạn chế về hỗ trợ pháp lý và y tế, trong khi những người khác đã bị cưỡng chế trả về nước của họ, nơi họ phải đối diện với sự đàn áp.

Chính phủ đã phủ nhận việc vi phạm nhân quyền và chưa bình luận khi được hỏi về những hành vi lạm dụng liên quan đến thỏa thuận trục xuất người di cư của Mỹ.

Đức Giáo Hoàng Leo đã chỉ trích chính sách trục xuất người di cư nói chung của chính quyền Trump là “vô cùng thiếu tôn trọng”.

“Sự coi thường đáng lo ngại đối với mạng sống con người”

Trước thềm chuyến thăm nhà tù của ngài, 70 tổ chức nhân quyền đã công bố một bức thư ngỏ gửi Đức Giáo Hoàng Leo, kêu gọi ngài lên tiếng, đặc biệt là về việc Mỹ trục xuất người di cư đến đây và khuyến khích các quốc gia châu Phi không tiếp tay cho hành vi này.

“Những hành vi này vi phạm các biện pháp bảo vệ nhân đạo, khiến người tị nạn bị giam giữ và cưỡng bức, và khiến các cá nhân phải chịu sự hồi hương, trái với luật pháp quốc tế”, họ viết, đề cập đến khái niệm pháp lý cấm các quốc gia gửi người đến những nơi mà tính mạng hoặc tự do của họ bị đe dọa.

“Các điều kiện mà các cuộc trục xuất này được thực hiện cũng phản ánh sự coi thường đáng lo ngại đối với mạng sống và sự an toàn của con người. Chúng tôi kêu gọi sự can thiệp của Đức Giáo Hoàng Leo XIV để ngăn cản các quốc gia châu Phi tiếp tay cho những vi phạm này và thay vào đó hãy bảo vệ những cá nhân này”, các nhóm cho biết.

Trước khi Đức Leo đến, chính phủ đã thả gần 100 người bị bắt trong chiến dịch trấn áp bạo lực đường phố năm 2022, theo một luật sư địa phương giấu tên do tình hình nhân quyền của nước này.

Luật sư này gọi việc thả người là một “kết quả tích cực” của chuyến thăm, mặc dù ông lưu ý rằng chính phủ vẫn chưa có hành động nào đối với việc thả các chính trị gia như Gabriel Nsé Obiang, người đã bị giam giữ kể từ cuộc bất ổn trước bầu cử năm 2022, hoặc các nhà hoạt động như Anacleto Micha hay Joaquin Elo Ayeto.

EG Justice, một nhóm nhân quyền đã nhiều lần lên án việc giam giữ các tù nhân chính trị ở Guinea Xích đạo, đã kêu gọi Đức Leo sử dụng uy tín đạo đức của mình để lên tiếng về các hành vi lạm dụng và việc giam giữ các nhà hoạt động và đặc biệt các chính trị gia.

“Có những cá nhân – tù nhân lương tâm và các nhà hoạt động nhân quyền – đang bị giam giữ mà trường hợp của họ gây ra những lo ngại nghiêm trọng về nhân đạo và thủ tục tố tụng công bằng,” Tutu Alicante, một nhà hoạt động sống tại Mỹ điều hành nhóm EG Justice, cho biết. “Vào những thời điểm như thế này, việc xem xét lại bản án và cam kết thực sự cải cách hệ thống tư pháp có thể gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ về sự sẵn sàng lật sang trang mới hướng tới công lý và hòa giải.”