Khi Nidal Hasan bị xử tử bằng biệt đội tử thần súng trong một buổi phát trực tiếp công khai, anh ta sẽ trở thành người đầu tiên bị hành quyết công khai tại Hoa Kỳ trong gần một thế kỷ.
Bộ Quốc phòng hôm thứ Năm thông báo rằng việc hành quyết Hasan, cựu thiếu tá quân đội Mỹ bị kết tội trong vụ giết hại 13 người tại Fort Hood năm 2009, sẽ được phát trực tiếp vào ngày 3 tháng 12. Hasan bị liệt từ thắt lưng trở xuống và phải ngồi xe lăn sau khi bị cảnh sát bắn vào lưng trong vụ xả súng hàng loạt.
"Hắn ta sẽ bị xử bắn bởi đội hành quyết của binh lính, và đó là điều đáng phải nhận," Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói với Jack Posobiec trên chương trình Real America’s Voice. "Chúng tôi sẽ bảo đảm rằng mọi người có thể chứng kiến việc này, rằng nó được công khai — bởi vì mọi người cần hiểu rằng những hành vi kiểu này sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng."
Quyết định này đã gây ra sự chỉ trích rộng rãi từ cả hai phe chính trị.
Danh sách các quốc gia vẫn còn thực hiện các vụ hành quyết công khai, dù là quay phim hay ở nơi công cộng, rất ngắn và hầu hết đều là các quốc gia bị cáo buộc vi phạm nhân quyền.
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, Afghanistan và Iran là hai quốc gia duy nhất được biết đến đã hành quyết công khai bất kỳ ai trong các năm 2022, 2023, 2024 và 2025. Yemen đã hành quyết công khai nhiều người trong năm 2021, theo tổ chức này.
" Hasan đáng bị tử hình, nhưng việc công khai thi hành án tử hình và phát trực tiếp thì thật kinh tởm. Thi hành án tử hình công khai là điều mà các chế độ độc tài hà khắc như Iran và Afghanistan thường làm. Điều đó không nên xảy ra ở Mỹ."
Lịch sử các vụ hành quyết công khai ở Hoa Kỳ
Hai vụ hành quyết công khai vào giữa những năm 1930 được coi là những lần cuối cùng án tử hình được thi hành công khai tại Hoa Kỳ.
Vụ hành quyết công khai quy mô lớn cuối cùng ở Hoa Kỳ là vụ Rainey Bethea năm 1936. Theo một tờ báo địa phương thời đó, ước tính có khoảng 20.000 người đến xem vụ treo cổ.
Bethea bị buộc tội cưỡng hiếp và giết một phụ nữ 70 tuổi tại nhà riêng của bà ở Owensboro, Kentucky, vào tháng 6 năm 1936. Ông ta vô tình để lại chiếc nhẫn tù quen thuộc của mình tại hiện trường và đã thú nhận tội ác nhiều lần, mặc dù sau đó đã rút lại lời thú nhận trong một lần kháng cáo bất thành.
Ông ta không bao giờ bị kết tội giết người, mà chỉ bị kết tội hiếp dâm, tội danh vẫn có mức án tử hình. Bethea, 26 tuổi, đã bị treo cổ vào ngày 14 tháng 8 năm 1936.
Một đám đông khổng lồ tụ tập quanh giàn giáo để chứng kiến vụ hành quyết công khai Rainey Bethea, 26 tuổi, ở Owensboro, Kentucky, vào ngày 14 tháng 8 năm 1936. Sự phẫn nộ của công chúng trước cách thức hành quyết đã khiến cái chết của Bethea trở thành vụ hành quyết công khai cuối cùng trong cả nước.
Một năm sau, Roscoe "Red" Jackson bị hành quyết ở Galena, Missouri, cũng bằng hình thức treo cổ. Ông ta bị kết tội giết một người bán hàng rong và cướp xe của nạn nhân sau khi được nạn nhân cho đi nhờ xe.
Số người chứng kiến vụ hành quyết Jackson ít hơn nhiều, vì nó không được tổ chức trên các đường phố công cộng của thành phố như vụ treo cổ Bethea.
"Không rõ chính xác có bao nhiêu người bên trong, mặc dù người ta cho rằng không gian đó có thể chứa ít nhất 400 người," các tác giả của một bài báo về vụ hành quyết trên tờ Stone County News-Oracle địa phương đã viết.
"Việc hành quyết không nên trở thành trò mua vui cho công chúng," Giám đốc Phân Bộ Hoa Kỳ của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Michael Bochenek, nói với CBS News trong một tuyên bố. "Án tử hình là tàn tích của một quá khứ vô nhân đạo và cần phải bị bãi bỏ vĩnh viễn."
Các vụ hành quyết công khai ở Iran
Iran, quốc gia mà Hoa Kỳ cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, hiện là một trong những nước sử dụng nhiều hình thức hành quyết công khai nhất trên thế giới. Hoa Kỳ và Iran cũng đang trong tình trạng chiến tranh, và Tổng thống Trump thường xuyên viện dẫn việc Iran hành quyết người biểu tình như một lý do để lật đổ chế độ này.
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, ít nhất 24 người đã bị hành quyết công khai ở Iran từ năm 2022 đến năm 2025.
Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch), 59 người đã bị hành quyết ở Iran trong khoảng thời gian từ ngày 18 tháng 3 đến ngày 31 tháng 8 năm nay, trong đó có hàng chục người tham gia các cuộc biểu tình chống chính phủ hồi đầu năm. Tổ chức này cho biết, 5 trong số những vụ hành quyết đó đã được công khai.
Mặc dù không phải là án tử hình, nhưng hàng ngàn người biểu tình cũng đã thiệt mạng khi quân đội chính phủ nổ súng vào các cuộc biểu tình.
Vào cuối tháng Hai, tám ngày trước khi phát động các cuộc tấn công chống lại Iran, Tổng thống Trump nói rằng ông đã đe dọa sẽ có hành động quân sự chống lại Iran nếu họ công khai hành quyết hàng trăm người.
"Họ định treo cổ 837 người, và tôi đã nói với họ rằng, nếu các anh treo cổ dù chỉ một người, thậm chí chỉ một người thôi, thì các anh sẽ bị đánh ngay lập tức", Tổng thống Trump nói. "Tôi không đợi hai tuần để đàm phán. Và họ đã từ bỏ ý định treo cổ. Họ không treo cổ 837 người, nói đúng hơn là họ không treo cổ ai cả."
Các vụ hành quyết công khai ở Afghanistan
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, Afghanistan đã hành quyết công khai ít nhất 12 người kể từ năm 2022, mặc dù các báo cáo của tổ chức này cũng lưu ý rằng con số thực tế có thể còn cao hơn.
Số vụ hành quyết công khai ở Afghanistan đã tăng vọt kể từ khi Taliban trở lại nắm quyền vào tháng 8 năm 2021. Thậm chí, các vụ hành quyết còn được thực hiện trước sự chứng kiến của hàng ngàn người tại các sân vận động thể thao, trong đó có một vụ vào tháng 11 năm 2024 đã gây ra sự lên án trên toàn thế giới.
"Tôi lên án vụ hành quyết công khai kinh hoàng ngày hôm nay," Richard Bennett, người giám sát các vi phạm nhân quyền ở Afghanistan cho Liên Hiệp Quốc, cho biết trong một tuyên bố vào thời điểm đó. "Những hình phạt tàn bạo này là vi phạm nhân quyền rõ ràng và phải được chấm dứt ngay lập tức."
Theo Liên Hiệp Quốc, một người khác, được tường trình đã bị kết tội giết người, đã bị hành quyết công khai tại một sân vận động thể thao vào tháng 10 năm 2025.
Trong thời kỳ cầm quyền đầu tiên vào những năm 1990, Taliban thường xuyên tiến hành các vụ hành quyết công khai, cho đến khi cuộc xâm lược của Mỹ năm 2001 buộc chúng phải rời khỏi quyền lực.
Các vụ hành quyết công khai ở những nơi khác trên thế giới
Người ta cũng tin rằng Bắc Hàn thực hiện các vụ hành quyết công khai, mặc dù việc thu thập thông tin từ quốc gia cực kỳ biệt lập này rất khó khăn.
Vào tháng Hai, Tổ chức Ân xá Quốc tế đã công bố một báo cáo bao gồm các cuộc phỏng vấn với những người đào tẩu khỏi Bắc Hàn, những người cho biết họ đã bị buộc phải xem các vụ hành quyết công khai như một cách để cảnh báo họ không phạm phải những tội ác tương tự - đôi khi chỉ vì xem các chương trình truyền hình nước ngoài.
"Chính quyền ra lệnh cho mọi người rời đi, và hàng chục ngàn người dân thành phố Sinuiju đã tập trung lại để xem," một người phụ nữ đào tẩu được nhóm nhân quyền phỏng vấn cho biết. "Họ hành quyết người để tẩy não và giáo dục chúng tôi."
Ả Rập Xê Út, quốc gia từng bị chỉ trích rộng rãi vì các vụ hành quyết công khai trong nhiều thập niên, dường như đã chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng hình thức này trong những năm gần đây. Quảng trường Deera khét tiếng, nơi diễn ra nhiều vụ chặt đầu ở thủ đô Riyadh, đã không tổ chức vụ hành quyết nào kể từ năm 2019, theo Reuters.
Án tử hình vẫn được sử dụng thường xuyên ở Ả Rập Xê Út, dù không được công khai. Theo Tổ chức Nhân quyền Ả Rập Xê Út tại Âu Châu, năm 2025 đã có kỷ lục 347 người bị hành quyết. Năm trước đó, con số này là 345 người. Để so sánh, năm ngoái tại Hoa Kỳ chỉ có 47 người bị hành quyết.
Nhóm phiến quân Houthi được Iran hậu thuẫn, kiểm soát phần lớn khu vực phía tây Yemen, đôi khi cũng thực hiện các vụ hành quyết công khai. Mặc dù không được công nhận là chính phủ cầm quyền, họ vẫn nắm giữ quyền lực rất lớn trong nước. Theo Trung tâm Tư pháp Quốc tế Geneva, chín người đã bị hành quyết cùng lúc trước công chúng vào năm 2021 vì tội giết một tướng lĩnh Houthi.
Justin Mazzola, phó giám đốc nghiên cứu của Tổ chức Ân xá Quốc tế Hoa Kỳ, cho biết trong một tuyên bố với CBS News: "Các tổ chức nhân quyền quốc tế từ lâu đã nhận thấy việc hành quyết công khai là không phù hợp với lệnh cấm đối với các hình phạt hoặc hành vi đối xử tàn ác, vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm. Tuyên bố rằng án tử hình có tác dụng răn đe mạnh hơn là hoàn toàn vô căn cứ: không có bằng chứng nào cho thấy nó có tác dụng răn đe đặc biệt. Án tử hình không làm cho chúng ta an toàn hơn."
"Việc phát trực tiếp cảnh hành quyết bằng biệt đội tử thần chỉ làm tăng thêm sự tàn bạo của án tử hình và duy trì vòng xoáy bạo lực mà chính quyền tuyên bố muốn chấm dứt", ông nói thêm.
Source:CBSNewsOnly 2 countries held known public executions last year. The U.S. is preparing for its first in 90 years.
Bộ Quốc phòng hôm thứ Năm thông báo rằng việc hành quyết Hasan, cựu thiếu tá quân đội Mỹ bị kết tội trong vụ giết hại 13 người tại Fort Hood năm 2009, sẽ được phát trực tiếp vào ngày 3 tháng 12. Hasan bị liệt từ thắt lưng trở xuống và phải ngồi xe lăn sau khi bị cảnh sát bắn vào lưng trong vụ xả súng hàng loạt.
"Hắn ta sẽ bị xử bắn bởi đội hành quyết của binh lính, và đó là điều đáng phải nhận," Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói với Jack Posobiec trên chương trình Real America’s Voice. "Chúng tôi sẽ bảo đảm rằng mọi người có thể chứng kiến việc này, rằng nó được công khai — bởi vì mọi người cần hiểu rằng những hành vi kiểu này sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng."
Quyết định này đã gây ra sự chỉ trích rộng rãi từ cả hai phe chính trị.
Danh sách các quốc gia vẫn còn thực hiện các vụ hành quyết công khai, dù là quay phim hay ở nơi công cộng, rất ngắn và hầu hết đều là các quốc gia bị cáo buộc vi phạm nhân quyền.
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, Afghanistan và Iran là hai quốc gia duy nhất được biết đến đã hành quyết công khai bất kỳ ai trong các năm 2022, 2023, 2024 và 2025. Yemen đã hành quyết công khai nhiều người trong năm 2021, theo tổ chức này.
" Hasan đáng bị tử hình, nhưng việc công khai thi hành án tử hình và phát trực tiếp thì thật kinh tởm. Thi hành án tử hình công khai là điều mà các chế độ độc tài hà khắc như Iran và Afghanistan thường làm. Điều đó không nên xảy ra ở Mỹ."
Lịch sử các vụ hành quyết công khai ở Hoa Kỳ
Hai vụ hành quyết công khai vào giữa những năm 1930 được coi là những lần cuối cùng án tử hình được thi hành công khai tại Hoa Kỳ.
Vụ hành quyết công khai quy mô lớn cuối cùng ở Hoa Kỳ là vụ Rainey Bethea năm 1936. Theo một tờ báo địa phương thời đó, ước tính có khoảng 20.000 người đến xem vụ treo cổ.
Bethea bị buộc tội cưỡng hiếp và giết một phụ nữ 70 tuổi tại nhà riêng của bà ở Owensboro, Kentucky, vào tháng 6 năm 1936. Ông ta vô tình để lại chiếc nhẫn tù quen thuộc của mình tại hiện trường và đã thú nhận tội ác nhiều lần, mặc dù sau đó đã rút lại lời thú nhận trong một lần kháng cáo bất thành.
Ông ta không bao giờ bị kết tội giết người, mà chỉ bị kết tội hiếp dâm, tội danh vẫn có mức án tử hình. Bethea, 26 tuổi, đã bị treo cổ vào ngày 14 tháng 8 năm 1936.
Một đám đông khổng lồ tụ tập quanh giàn giáo để chứng kiến vụ hành quyết công khai Rainey Bethea, 26 tuổi, ở Owensboro, Kentucky, vào ngày 14 tháng 8 năm 1936. Sự phẫn nộ của công chúng trước cách thức hành quyết đã khiến cái chết của Bethea trở thành vụ hành quyết công khai cuối cùng trong cả nước.
Một năm sau, Roscoe "Red" Jackson bị hành quyết ở Galena, Missouri, cũng bằng hình thức treo cổ. Ông ta bị kết tội giết một người bán hàng rong và cướp xe của nạn nhân sau khi được nạn nhân cho đi nhờ xe.
Số người chứng kiến vụ hành quyết Jackson ít hơn nhiều, vì nó không được tổ chức trên các đường phố công cộng của thành phố như vụ treo cổ Bethea.
"Không rõ chính xác có bao nhiêu người bên trong, mặc dù người ta cho rằng không gian đó có thể chứa ít nhất 400 người," các tác giả của một bài báo về vụ hành quyết trên tờ Stone County News-Oracle địa phương đã viết.
"Việc hành quyết không nên trở thành trò mua vui cho công chúng," Giám đốc Phân Bộ Hoa Kỳ của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, Michael Bochenek, nói với CBS News trong một tuyên bố. "Án tử hình là tàn tích của một quá khứ vô nhân đạo và cần phải bị bãi bỏ vĩnh viễn."
Các vụ hành quyết công khai ở Iran
Iran, quốc gia mà Hoa Kỳ cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, hiện là một trong những nước sử dụng nhiều hình thức hành quyết công khai nhất trên thế giới. Hoa Kỳ và Iran cũng đang trong tình trạng chiến tranh, và Tổng thống Trump thường xuyên viện dẫn việc Iran hành quyết người biểu tình như một lý do để lật đổ chế độ này.
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, ít nhất 24 người đã bị hành quyết công khai ở Iran từ năm 2022 đến năm 2025.
Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch), 59 người đã bị hành quyết ở Iran trong khoảng thời gian từ ngày 18 tháng 3 đến ngày 31 tháng 8 năm nay, trong đó có hàng chục người tham gia các cuộc biểu tình chống chính phủ hồi đầu năm. Tổ chức này cho biết, 5 trong số những vụ hành quyết đó đã được công khai.
Mặc dù không phải là án tử hình, nhưng hàng ngàn người biểu tình cũng đã thiệt mạng khi quân đội chính phủ nổ súng vào các cuộc biểu tình.
Vào cuối tháng Hai, tám ngày trước khi phát động các cuộc tấn công chống lại Iran, Tổng thống Trump nói rằng ông đã đe dọa sẽ có hành động quân sự chống lại Iran nếu họ công khai hành quyết hàng trăm người.
"Họ định treo cổ 837 người, và tôi đã nói với họ rằng, nếu các anh treo cổ dù chỉ một người, thậm chí chỉ một người thôi, thì các anh sẽ bị đánh ngay lập tức", Tổng thống Trump nói. "Tôi không đợi hai tuần để đàm phán. Và họ đã từ bỏ ý định treo cổ. Họ không treo cổ 837 người, nói đúng hơn là họ không treo cổ ai cả."
Các vụ hành quyết công khai ở Afghanistan
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, Afghanistan đã hành quyết công khai ít nhất 12 người kể từ năm 2022, mặc dù các báo cáo của tổ chức này cũng lưu ý rằng con số thực tế có thể còn cao hơn.
Số vụ hành quyết công khai ở Afghanistan đã tăng vọt kể từ khi Taliban trở lại nắm quyền vào tháng 8 năm 2021. Thậm chí, các vụ hành quyết còn được thực hiện trước sự chứng kiến của hàng ngàn người tại các sân vận động thể thao, trong đó có một vụ vào tháng 11 năm 2024 đã gây ra sự lên án trên toàn thế giới.
"Tôi lên án vụ hành quyết công khai kinh hoàng ngày hôm nay," Richard Bennett, người giám sát các vi phạm nhân quyền ở Afghanistan cho Liên Hiệp Quốc, cho biết trong một tuyên bố vào thời điểm đó. "Những hình phạt tàn bạo này là vi phạm nhân quyền rõ ràng và phải được chấm dứt ngay lập tức."
Theo Liên Hiệp Quốc, một người khác, được tường trình đã bị kết tội giết người, đã bị hành quyết công khai tại một sân vận động thể thao vào tháng 10 năm 2025.
Trong thời kỳ cầm quyền đầu tiên vào những năm 1990, Taliban thường xuyên tiến hành các vụ hành quyết công khai, cho đến khi cuộc xâm lược của Mỹ năm 2001 buộc chúng phải rời khỏi quyền lực.
Các vụ hành quyết công khai ở những nơi khác trên thế giới
Người ta cũng tin rằng Bắc Hàn thực hiện các vụ hành quyết công khai, mặc dù việc thu thập thông tin từ quốc gia cực kỳ biệt lập này rất khó khăn.
Vào tháng Hai, Tổ chức Ân xá Quốc tế đã công bố một báo cáo bao gồm các cuộc phỏng vấn với những người đào tẩu khỏi Bắc Hàn, những người cho biết họ đã bị buộc phải xem các vụ hành quyết công khai như một cách để cảnh báo họ không phạm phải những tội ác tương tự - đôi khi chỉ vì xem các chương trình truyền hình nước ngoài.
"Chính quyền ra lệnh cho mọi người rời đi, và hàng chục ngàn người dân thành phố Sinuiju đã tập trung lại để xem," một người phụ nữ đào tẩu được nhóm nhân quyền phỏng vấn cho biết. "Họ hành quyết người để tẩy não và giáo dục chúng tôi."
Ả Rập Xê Út, quốc gia từng bị chỉ trích rộng rãi vì các vụ hành quyết công khai trong nhiều thập niên, dường như đã chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng hình thức này trong những năm gần đây. Quảng trường Deera khét tiếng, nơi diễn ra nhiều vụ chặt đầu ở thủ đô Riyadh, đã không tổ chức vụ hành quyết nào kể từ năm 2019, theo Reuters.
Án tử hình vẫn được sử dụng thường xuyên ở Ả Rập Xê Út, dù không được công khai. Theo Tổ chức Nhân quyền Ả Rập Xê Út tại Âu Châu, năm 2025 đã có kỷ lục 347 người bị hành quyết. Năm trước đó, con số này là 345 người. Để so sánh, năm ngoái tại Hoa Kỳ chỉ có 47 người bị hành quyết.
Nhóm phiến quân Houthi được Iran hậu thuẫn, kiểm soát phần lớn khu vực phía tây Yemen, đôi khi cũng thực hiện các vụ hành quyết công khai. Mặc dù không được công nhận là chính phủ cầm quyền, họ vẫn nắm giữ quyền lực rất lớn trong nước. Theo Trung tâm Tư pháp Quốc tế Geneva, chín người đã bị hành quyết cùng lúc trước công chúng vào năm 2021 vì tội giết một tướng lĩnh Houthi.
Justin Mazzola, phó giám đốc nghiên cứu của Tổ chức Ân xá Quốc tế Hoa Kỳ, cho biết trong một tuyên bố với CBS News: "Các tổ chức nhân quyền quốc tế từ lâu đã nhận thấy việc hành quyết công khai là không phù hợp với lệnh cấm đối với các hình phạt hoặc hành vi đối xử tàn ác, vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm. Tuyên bố rằng án tử hình có tác dụng răn đe mạnh hơn là hoàn toàn vô căn cứ: không có bằng chứng nào cho thấy nó có tác dụng răn đe đặc biệt. Án tử hình không làm cho chúng ta an toàn hơn."
"Việc phát trực tiếp cảnh hành quyết bằng biệt đội tử thần chỉ làm tăng thêm sự tàn bạo của án tử hình và duy trì vòng xoáy bạo lực mà chính quyền tuyên bố muốn chấm dứt", ông nói thêm.
Source:CBSNews