Giáo lý Công Giáo nói rằng chiến tranh chỉ được biện minh để đối phó với cái ác nghiêm trọng, tác hại của nó không được vượt quá cái ác mà nó tìm cách chấm dứt, và phải có cơ hội thành công thực sự, khi tất cả các lựa chọn thay thế chiến tranh đã được xem xét kỹ lưỡng.

Tyler Arnold, trong bản tin ngày 5 tháng 3, 2026 của EWTNNews, cho hay: Hoa Kỳ và Israel đã phát động các cuộc tấn công quân sự chung vào Cộng hòa Hồi giáo Iran vào cuối tuần trước, khiến chế độ này trả đũa bằng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào Israel, các căn cứ và tài sản của Mỹ, sân bay và cơ sở hạ tầng năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh, và các mục tiêu khác.

Trong khi cả hai bên tiếp tục trao đổi hỏa lực, các nhà thần học Công Giáo đã nói chuyện với EWTN News và cảnh báo Tổng thống Donald Trump nên duy trì sự minh bạch về đạo đức trong các quyết định và hành vi của mình bằng cách tuân thủ truyền thống lâu đời của Giáo Hội Công Giáo về học thuyết chiến tranh chính nghĩa.

“[Tuân theo học thuyết chiến tranh chính nghĩa] không chỉ quan trọng mà còn là điều bắt buộc,” Joseph Capizzi, trưởng khoa và giáo sư chính thức về thần học luân lý và đạo đức tại Đại học Công Giáo Hoa Kỳ, cho biết.

Ông nói: “Các chính phủ phải xem xét những nguyên tắc này của chiến tranh chính nghĩa bởi vì trước hết và tốt hơn hết chúng được hiểu là các nguyên tắc của quản trị tốt, hay nghệ thuật cai trị nhà nước.”

Theo Giáo lý của Giáo Hội Công Giáo, để một cuộc chiến được chính đáng, nó phải được tiến hành để chống lại một điều ác nghiêm trọng, thiệt hại do tiến hành chiến tranh không được nghiêm trọng hơn điều ác mà nó nhằm mục đích loại bỏ, phải có triển vọng thành công nghiêm túc, và tất cả các giải pháp thay thế cho chiến tranh phải đã được thử.

Taylor Patrick O’Neill, giáo sư thần học tại Đại học Thomas Aquinas, nói với EWTN News rằng mọi điều kiện phải hiện diện để một cuộc chiến được coi là chính đáng. Ông nói rằng chiến tranh là tội lỗi “nếu bạn không đáp ứng được dù chỉ một trong những tiêu chuẩn đó”.

Chính nghĩa và biện pháp cuối cùng

Sự biện minh của Trump dựa trên tuyên bố rằng chế độ này đang tìm kiếm vũ khí hạt nhân thông qua chương trình làm giàu uranium của mình.

Tháng 6 năm ngoái, Trump đã ra lệnh ném bom nhà máy làm giàu uranium Fordow của Iran và khẳng định vào thời điểm đó rằng Iran “chỉ còn vài tuần nữa là có vũ khí hạt nhân”. Các quan chức đã đưa ra những báo cáo trái ngược nhau về sự thành công của cuộc tấn công và việc nó làm chậm chương trình hạt nhân của Iran đến mức nào, từ vài tháng đến vài năm.

Tuyên bố của Trump dường như mâu thuẫn với lời khai hồi tháng 3 năm 2025 của Tulsi Gabbard, giám đốc tình báo quốc gia, người cho biết đánh giá của cộng đồng tình báo là “Iran không chế tạo vũ khí hạt nhân” và rằng Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thậm chí còn chưa cho phép một chương trình vũ khí hạt nhân.

Trump đã nối lại các cuộc thảo luận với Iran vào tháng 1 năm 2026 với những cáo buộc tương tự và yêu cầu Iran tham gia một thỏa thuận trong đó họ sẽ chấm dứt hoặc giảm việc làm giàu uranium và thu hẹp chương trình tên lửa đạn đạo của mình.

Trong cuộc phỏng vấn với chương trình “Face the Nation” của đài CBS ngày 27 tháng 2, Ngoại trưởng Oman Badr Al Busaidi – người trung gian hòa giải các cuộc đàm phán – cho biết Iran đã đồng ý với nhiều nhượng bộ. Nước này đồng ý giảm làm giàu uranium và giảm kho dự trữ xuống mức mà Iran “không bao giờ, không bao giờ có thể sở hữu vật liệu hạt nhân để chế tạo bom” và sẽ chấp nhận các cuộc thanh tra.

Ông Al Busaidi nói ông tin rằng “thỏa thuận hòa bình nằm trong tầm tay chúng ta”, nhưng chưa đầy một ngày sau, Trump đã phát động Chiến dịch Epic Fury, bắt đầu các cuộc tấn công quân sự vào Iran. Trump nói vào ngày 3 tháng 3: “Tôi cho rằng họ sẽ tấn công trước”.

Ông O’Neill nói với EWTN News rằng để một cuộc chiến được chính đáng, nó cần có lý do chính đáng và ý định đúng đắn, có nghĩa là một cuộc chiến không được chính đáng bởi lý do chính đáng nếu “thực sự ý định của bạn khi tham chiến là một điều khác”.

Ông nói rằng người Công Giáo có quyền “đặt câu hỏi liệu có lý do chính đáng hay không” và “đặt câu hỏi liệu có ý định đúng đắn hay không”. Ông nói rằng cần phải có một mối đe dọa “sắp xảy ra”, chẳng hạn như nếu có “một loại vũ khí nào đó hoặc [nếu] một loại hành động quân sự nào đó hiện đang được lên kế hoạch và sẽ được thực hiện”.

O’Neill nói rằng công chúng thường khó biết liệu nguyên nhân có chính đáng hay không hoặc liệu đó có thực sự là biện pháp cuối cùng hay không: “Chúng ta không biết những lựa chọn nào đã được thử trước đây”. Ông nói rằng có thể có thông tin không được công khai cho rằng đây “là một phần của sự tính toán đạo đức”.

Capizzi nói rằng khi xem xét liệu hành động quân sự có thực sự là biện pháp cuối cùng hay không, nó nên được “đánh giá dựa trên mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa” và tác động của việc không “giảm thiểu hoặc chấm dứt mối đe dọa đó”.

Ông nói rằng mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa càng lớn thì thời biểu hướng tới “việc sử dụng vũ lực chính đáng” càng nhanh.

Lực lượng tương xứng và mục tiêu cuối cùng

Trump đã phát biểu trước toàn quốc vào ngày 2 tháng 3 để cảm ơn quân đội Hoa Kỳ vì đã tiêu diệt các lãnh đạo quân sự Iran và hứa sẽ leo thang các cuộc tấn công.

Ông nói rằng nhiệm vụ có thể kéo dài từ bốn đến năm tuần nhưng không nói rõ ai sẽ kiểm soát toàn bộ xứ đó khi nhiệm vụ hoàn thành. Trước đó, ông nói rằng ông có thể hợp tác với ban lãnh đạo mới trong chế độ nhưng cũng kêu gọi người dân Iran nổi dậy và giành quyền kiểm soát đất nước.

Để xác định liệu thiệt hại do chiến tranh gây ra có nghiêm trọng hơn điều ác mà nó nhằm mục đích xóa bỏ hay không, Capizzi nói rằng mục tiêu phải là “hòa bình… được đo lường bằng công lý và trật tự và gắn liền với các kết quả chính trị thực tế, có thể đạt được”. Ông nói “chỉ đơn thuần chặt đầu một chế độ không phải là một kết quả chính trị đủ, vì nó tạo ra sự hỗn loạn chính trị rất khó kiểm soát”.

O’Neill nói rằng “phải có một kế hoạch nào đó và một kỳ vọng thực sự rằng kế hoạch này sẽ thành công” để đưa ra quyết định. Ông nói rằng các tiêu chuẩn cho một cuộc chiến chính nghĩa không thể được đáp ứng nếu “mục tiêu không rõ ràng”.

“Phải có một kế hoạch nào đó và kế hoạch đó phải dựa trên các đánh giá tình báo và thông tin rất đáng tin cậy về những gì xảy ra với Iran sau các cuộc tấn công này”, ông nói. Ông O’Neill cho biết, việc tính toán về mặt đạo đức cũng phải xem xét kết quả của các cuộc can thiệp trước đây ở Trung Đông, chẳng hạn như Afghanistan, Iraq, Syria và Libya.

Ông nói rằng nếu các kế hoạch trước đây “không thành hiện thực… thì tất nhiên bạn phải xem xét điều đó trong bất cứ sự thay đổi chế độ nào trong tương lai” khi cố gắng đáp ứng các tiêu chuẩn chiến tranh chính nghĩa về khả năng thành công và tình hình của Iran sẽ tốt hơn khi nhiệm vụ hoàn thành.

Số người chết ở Iran ít nhất là 1,230 người, theo Quỹ Liệt sĩ và Cựu chiến binh Iran và được truyền thông nhà nước đưa tin. Trong số những người thiệt mạng có Khamenei và hàng chục quan chức quân đội và chính phủ cũng như thường dân. Hơn 160 thường dân đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công nhằm vào một trường tiểu học nữ sinh ở Minab, theo Bộ trưởng Ngoại giao Iran Seyed Abbas Araghchi.

Các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon, được phát động để đáp trả các cuộc tấn công của Hezbollah, đã khiến 72 người thiệt mạng dựa trên số liệu từ Bộ Y tế Lebanon, theo Đài Phát thanh Truyền hình Quốc tế Lebanon. Theo Bộ Chỉ huy Trung ương Hoa Kỳ, sáu thành viên của quân đội Hoa Kỳ đã thiệt mạng. Ít nhất 12 người đã thiệt mạng ở Israel, theo hãng tin Ynet News có trụ sở tại Israel. Thêm 11 người khác thiệt mạng ở các quốc gia Ả Rập khác, theo hãng tin Al Jazeera có trụ sở tại Qatar.

Những con số thương vong này được tính đến sáng ngày 5 tháng 3.