Stephen P. White, trong bản tin ngày 29 tháng 10 năm 2026 của The Catholic Thing, viết: Tháng Mười đang dần khép lại, và như thường lệ tại thủ đô liên bang vào thời điểm này trong năm, thời tiết trở nên tuyệt vời đến khó tả. Những buổi sáng se lạnh, trong trẻo nhường chỗ cho bầu trời xanh ngắt cùng những buổi chiều ấm áp dễ chịu. Chẳng hiểu sao, ánh sáng lúc nào cũng mang sắc vàng óng ả. Chúng tôi vẫn chưa trải qua đợt sương giá đậm nào, nhưng có lẽ ngày đó cũng chẳng còn xa. Mỗi khi chiều tối, hương củi đốt lại lan tỏa khắp khu phố của tôi. Hình như đã nhiều tuần rồi chẳng thấy bóng dáng một đám mây nào.
Halloween là một sự kiện lớn ở khu phố tôi. Khoảng một thập niên nay, chúng tôi vẫn duy trì thông lệ tổ chức một bữa tiệc chung (potluck) ngay trên lối vào nhà. Chúng tôi nướng vài chục chiếc xúc xích; các gia đình khác thì đưa con nhỏ trong những bộ trang phục hóa trang đến, kèm theo một món ăn góp vui. Năm nay, Halloween rơi vào thứ Bảy. Với thời tiết tuyệt đẹp như hiện tại, tôi tin rằng bữa tiệc năm nay sẽ đặc biệt sôi động.
Sân nhà và lối vào trở thành “căn cứ” cho những nhóm trẻ nhỏ đi xin kẹo (trick-or-treat) ghé qua, còn tôi thì đảm nhận việc trông coi thùng bia và nhóm lửa ngoài trời. Nếu trên đài phát thanh có tường thuật một trận đấu thuộc giải World Series thì càng tuyệt. Bọn trẻ cứ ngỡ chúng tôi làm tất cả những điều này vì chúng; tôi cứ để chúng tin như vậy.
Thực lòng mà nói, tôi không mấy mặn mà với các hoạt động lễ hội Halloween. Tôi chẳng thích thú gì với việc hóa trang. (Tôi vẫn bảo bọn trẻ: “Năm nay bố hóa trang thành một ông bố trung niên.”) Tôi cũng không ưa xu hướng trang trí nhà cửa cầu kỳ dịp Halloween – nào là những bộ xương nhựa khổng lồ, bí ngô bơm hơi, mạng nhện bằng sợi polyester giăng khắp vườn tược, cùng đủ kiểu “trang trí” mang hơi hướng rùng rợn, quái đản khác. Tôi còn nghe nói rằng, trong một bộ phận giới trẻ gần đây, các hoạt động kỷ niệm Halloween đã trở nên có phần thô thiển và gợi dục. Thôi, xin kiếu. Có một sự khác biệt căn bản giữa một lễ hội mang tinh thần phá vỡ các quy chuẩn thông thường và một đêm mà những trò tinh quái được xã hội dung thứ ở mức độ rộng rãi hơn.
Theo tôi, một đêm Halloween lý tưởng giống như những gì được khắc họa trong bộ phim Meet Me in St. Louis (1944) của Vincente Minnelli: những nhóm trẻ con tinh nghịch chạy khắp khu phố, thực hiện đủ kiểu phá phách nhỏ nhặt vốn đã được cộng đồng ngầm chấp thuận và cho phép. Bản chất của những trò nghịch ngợm này được tóm gọn qua một đoạn đối thoại ngắn khi các cô con gái nhà Smith chuẩn bị cho cuộc vui buổi tối:
Bà Smith (người mẹ): “Này các con, khi người ta ra mở cửa, đừng ném nhiều bột quá nhé. Chỉ cần một nắm nhỏ vào thẳng mặt họ thôi.”
Agnes Smith (cô con gái): “Mẹ ơi, đó là bà Wilkins. Bà bảo bà sẽ để chiếc võng ở hiên nhà, nhưng liệu bọn trẻ có mang trả lại… sau khi đã dùng song hết việc đánh cắp?”
Trong phim, lũ trẻ trong khu phố còn đốt một đống lửa giữa đường bằng đồ đạc cũ (thậm chí cố tình làm chệch đường ray một chiếc xe điện) – những hành động mà ngày nay khó có thể áp dụng nguyên vẹn tại các khu dân cư ngoại ô. Điều quan trọng ở đây là: có những kiểu nghịch ngợm mang tính lành mạnh hơn là đồi bại; một xã hội khỏe mạnh và vững vàng sẽ biết phân biệt hai loại này để có cách ứng xử công chính. Ngược lại, một xã hội kém lành mạnh hơn có thể sẽ cổ súy cho những trò nghịch ngợm sai lệch, hoặc đánh đồng cả hai và lên án tất cả như nhau.
Dẫu vậy, tôi đã dần yêu thích cách chúng tôi tổ chức Halloween – dù thú thật là ban đầu tôi chẳng mấy mặn mà. Đó là ý tưởng của vợ tôi, và tôi phải thừa nhận rằng nàng đã đúng. Tôi tin rằng đông đảo bạn bè và hàng xóm thường ghé thăm nhà chúng tôi vào mỗi tối 31 tháng 10 cũng sẽ đồng tình với điều đó. Sự kiện tụ họp này tạo ra một mức độ gắn kết xã hội nhất định (cùng với sự giám sát đầy đủ từ người lớn), cho phép các bạn nhỏ tận hưởng sự tự do hơn—và có lẽ là cả chút nghịch ngợm do phấn khích vì ăn nhiều kẹo—so với bất cứ đêm nào khác trong năm.
Đó chính là một khía cạnh quan trọng của lễ Halloween. Những nét rùng rợn, thậm chí cả những yếu tố mang hơi hướng ngoại giáo đôi khi xuất hiện trong dịp này, không phải là để tôn vinh bóng tối. Halloween cũng không đơn thuần chỉ là dịp để xả hơi hay thỏa thích ăn đồ ngọt. Khi được đặt trong bối cảnh của các ngày lễ trọng đại tiếp nối—lễ Các Thánh và lễ Các Linh Hồn—Halloween trở thành lời nhắc nhở thường niên rằng việc Vương quốc Thiên Chúa thâm nhập vào thế giới sa ngã này là một ân huệ không nên bị xem là điều hiển nhiên.
Nhiều trường tiểu học Công Giáo khuyến khích học sinh hóa trang thành các vị thánh nhân dịp lễ Các Thánh. Đây là một truyền thống tuyệt vời, nhưng không thể thay thế hoàn toàn cho lễ Halloween—dù đôi khi người ta vẫn nhầm tưởng như vậy.
Trẻ em nên được tiếp xúc với cả những hình ảnh ma quái của đêm Halloween lẫn tấm gương sáng ngời của các vị thánh trong ngày lễ trọng đại của các ngài. Tất nhiên, thật dại dột nếu để trẻ em tiếp xúc với cái ác thực sự mà không có lý do chính đáng; hơn nữa, việc bị ám ảnh bởi những điều tăm tối là điều không lành mạnh, thậm chí nguy hiểm đối với bất cứ ai. Tuy nhiên, sự ngây thơ không đồng nghĩa với sự thiếu hiểu biết. Ân sủng của Thiên Chúa luôn ngăn chặn mọi điều xấu xa, và việc được nhắc nhở mỗi năm về thực tại tâm linh này là một điều tốt đẹp.
Như Chesterton từng nhận xét về các câu chuyện cổ tích, chúng còn hơn cả sự thật: không phải vì chúng kể cho chúng ta nghe rằng rồng quả có hiện hữu, nhưng “là vì chúng cho ta biết rằng rồng có thể bị đánh bại.” Đó cũng là cảm nhận của tôi về những bóng ma và các thực thể huyền bí trong đêm Halloween. Sự vĩ đại của các Thánh càng tỏa sáng rực rỡ hơn khi ta nhìn vào bóng tối mà các ngài đã vượt qua; và chiến thắng của Thập Giá càng thêm phần hiển hách—chứ không hề suy giảm—khi ta xét đến bản chất của kẻ thù mà Chúa chúng ta đã đánh bại.
Vì vậy, hãy cứ tận hưởng lễ Halloween vào cuối tuần này! Nếu bạn ở gần khu nhà tôi, hãy ghé qua nhé. Chúng ta sẽ cùng thưởng thức món xúc xích nướng và một ly bia. Tôi sẽ giữ cho đống lửa trại cháy sáng suốt đêm dài. Nhưng cũng đừng quên để ý đến bóng tối bao quanh và cái lạnh trong không khí. Bạn sẽ càng trân trọng hơn khi ánh mặt trời ấm áp ló dạng, đánh dấu ngày khải hoàn của các Thánh.