Chuyến thăm kéo dài bốn ngày của Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ khơi gợi lại ký ức về vị tiền nhiệm người Argentina, trong bối cảnh số lượng tín hữu Công Giáo tại quốc gia này đang sụt giảm và công chúng có những phản ứng pha trộn về chuyến đi.



Camille Dalmas, trong mục Vatican Insight của I-Media, cho hay: Vào ngày 8 tháng 11 năm 2026, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ đặt chân đến Argentina, chưa đầy hai năm sau khi Đức Giáo Hoàng Phanxicô – vị giáo hoàng đầu tiên đến từ quốc gia này cũng như từ châu Mỹ – qua đời. Chuyến thăm kéo dài bốn ngày của ngài chắc chắn sẽ gợi nhắc về vị cựu Tổng giám mục Buenos Aires (giai đoạn 1998–2013), người từng đóng vai trò quan trọng trong xã hội Argentina. Ngày nay, đất nước này vẫn đang bị chia rẽ sâu xa, trong khi Công Giáo tiếp tục trên đà suy giảm.

“Sự xuất hiện của Đức Giáo Hoàng Leo XIV mang đến niềm vui lớn, khơi dậy trong lòng nhiều người Argentina những ký ức và tình cảm dành cho Đức Giáo Hoàng Phanxicô,” một thành viên trong ban tổ chức chuyến thăm chia sẻ khi đang có mặt tại Rome.

Đức Giáo Hoàng Phanxicô vẫn là một nhân vật quan trọng đối với cả Giáo Hội Công Giáo lẫn xã hội Argentina. Dù mức độ nổi tiếng đã giảm đáng kể, ngài vẫn nhận được cái nhìn thiện cảm từ đa số đồng bào Argentina. Năm 2013, tỷ lệ ủng hộ dành cho ngài từng vượt mốc 90%, nhưng đến năm 2025, một số cuộc thăm dò cho thấy con số này chỉ còn khoảng 50%.

Đối với Giám mục Alejandro Musolino, Giám Mục Phụ Tá giáo phận Córdoba, chuyến thăm này là dịp để “dành thời gian tri ân Đức Giáo Hoàng Phanxicô và cảm ơn những đóng góp của ngài”. Tại buổi giới thiệu về chuyến tông du sắp tới, vị giám mục cùng những người khác dự đoán rằng Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ nhận được sự chào đón nồng nhiệt với đám đông khổng lồ tại Buenos Aires, Córdoba và Luján – ba thành phố mà ngài sẽ ghé thăm.

Một quốc gia chia rẽ về chuyến thăm của Đức Giáo Hoàng

Tuy nhiên, sự hào hứng của công chúng không đồng nhất. Vào ngày 26 tháng 10, hai tuần trước khi chuyến tông du Nam Mỹ của Đức Giáo Hoàng bắt đầu, Đại học Buenos Aires đã công bố một cuộc khảo sát cho thấy 51% người Argentina coi chuyến thăm này là “không mấy quan trọng” hoặc “hoàn toàn không quan trọng”.

Chỉ 40% thanh niên trong độ tuổi từ 16 đến 29 cho rằng chuyến thăm này là quan trọng, mặc dù Đức Giáo Hoàng Phanxicô chính là vị giáo hoàng đã định hình nên trải nghiệm của họ về chức vị giáo hoàng. Tại khu vực đô thị Buenos Aires – nơi Đức Hồng Y Jorge Mario Bergoglio từng phục vụ với tư cách là tổng giám mục – con số này chỉ còn 36%.

Điều nghịch lý là kể từ khi Argentina mang đến cho thế giới vị giáo hoàng đầu tiên, quốc gia này lại chứng kiến sự sụt giảm đáng kể về số lượng người theo Công Giáo. Theo các cuộc khảo sát, vào năm 2008, người Công Giáo chiếm khoảng 76% dân số, nhưng đến năm 2026, con số này chỉ còn 58%. Trong khi đó, tỷ lệ người Argentina không theo tôn giáo nào đã tăng lên 22%, và các tín hữu Tin Lành hiện chiếm 17%.

Sự tương phản này càng trở nên rõ rệt hơn khi nhìn lại chuyến thăm Argentina gần nhất của một vị giáo hoàng – chuyến thăm của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II vào năm 1987. Khi đó, Công Giáo phổ biến hơn nhiều; một cuộc khảo sát vào giữa thập niên 1980 cho thấy khoảng 80% dân số theo Công Giáo.

Di sản của Giáo hoàng Phanxicô: Sự quan tâm đến người nghèo

Dù vậy, triều đại giáo hoàng của Đức Phanxicô – vốn được xã hội Argentina theo dõi sát sao – đã để lại dấu ấn sâu đậm tại quốc gia này.

Trong cùng cuộc khảo sát của Đại học Buenos Aires, những người tham gia đã xác định nghèo đói là vấn đề mà Giáo hoàng nên ưu tiên giải quyết trong chuyến thăm của nhài. Quan điểm này đặc biệt phổ biến ở giới trẻ (49%) và cư dân tại khu vực đô thị Buenos Aires (51%).

Vấn đề nghèo đói là trọng tâm trong triều đại của Đức Phanxicô. Ngài thường xuyên nhắc đến “sự ưu tiên dành cho người nghèo” và từng đưa ra tuyên bố nổi tiếng: “Tôi mong muốn một Giáo hội nghèo và vì người nghèo biết bao!”

Khi còn là Tổng giám mục Buenos Aires, ngài được biết đến với sự quan tâm đặc biệt dành cho những người túng thiếu, chú trọng đến các khu dân cư nghèo khổ (được gọi là villas miseria) và tích cực tham gia vào các vấn đề xã hội của đất nước.

Khía cạnh này trong di sản của ngài lại ít được thể hiện rõ trong lịch trình chuyến thăm của Đức Leo, vốn không bao gồm việc ghé thăm các khu ổ chuột. Tuy nhiên, thông qua chuyến thăm đến Pequeño Cottolengo Don Orione tại Claypole – một cơ sở Công Giáo chăm sóc người khuyết tật – Đức Giáo Hoàng sẽ gửi một thông điệp đến chính phủ của ông Javier Milei. Cơ sở này từng lên tiếng chỉ trích sự hỗ trợ không thỏa đáng từ chính phủ dành cho các dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật.

Mong muốn về hòa bình quốc tế

Điều đáng lưu ý là cùng cuộc khảo sát đó cho thấy hòa bình quốc tế là ưu tiên cao thứ hai đối với người dân Argentina, được một phần năm số người tham gia khảo sát đề cập đến. Xét đến vị trí địa lý của Argentina – nơi tách biệt khỏi các cuộc xung đột lớn trên thế giới – thì điều này có vẻ đáng ngạc nhiên. Tuy nhiên, mối quan tâm này lại khá tương đồng với quan điểm của Leo XIV về một nền hòa bình “không vũ trang và hướng tới giải trừ vũ khí”.

Nó cũng có thể phản ánh ký ức vẫn còn in đậm về nỗi nhục nhã mà Argentina phải gánh chịu sau thất bại trước Vương quốc Anh trong cuộc chiến tranh Falkland năm 1982.

Chuyến thăm của chính Đức Leo XIV

Tuy nhiên, các nhà tổ chức nhấn mạnh rằng chuyến đi này được thiết kế dành riêng cho Đức Leo XIV. Nó không nhằm mục đích tái hiện chuyến thăm mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô có thể đã thực hiện tới quê hương mình. Tại Nhà thờ chính tòa Buenos Aires, Đức Giáo Hoàng sẽ khánh thành một tấm bảng tưởng niệm vị tiền nhiệm của mình; đây được cho là sự kiện duy nhất mang tính chất tưởng niệm rõ rệt. Dù vậy, trong các bài phát biểu, rất có thể Đức Giáo Hoàng vẫn sẽ nhắc đến Đức Phanxicô vài lần.

Elisabetta Piqué, một người bạn thân của vị Giáo hoàng người Argentina, nhận định: “Đức Leo XIV chính là bất ngờ cuối cùng của Đức Phanxicô”. Bà dự đoán rằng Đức Leo XIV sẽ nhận được sự chào đón đặc biệt nồng nhiệt. Trong cuốn sách The Election of Pope Leo XIV: The Last Surprise of Pope Francis (tạm dịch: Cuộc bầu chọn Giáo hoàng Leo XIV: Bất ngờ cuối cùng từ Giáo hoàng Phanxicô), Piqué – một phóng viên của tờ báo La Nación – cùng chồng bà là nhà báo Gerard O’Connell lập luận rằng vị Giáo hoàng đương nhiệm từng là “một trong những ứng viên” được người tiền nhiệm của ngài ưu ái.