Nicole Winfield của Associated Press, trong bản tin ngày 8 tháng 5 năm 2026, viết: Trong năm đầu tiên làm Giáo hoàng, Đức Leo XIV đã cố gắng khẳng định rằng vai trò thiết yếu của ngài là một mục tử đồng hành cùng đoàn chiên của mình. Những lời chỉ trích liên tục của Tổng thống Donald Trump – và những lời đáp trả ngày càng táo bạo của Đức Leo – đã làm phức tạp nỗ lực này và làm lu mờ lễ kỷ niệm ngày bầu cử của Đức Leo vào thứ Sáu.
Đức Leo đã dành đêm trước ngày kỷ niệm 1 năm để gặp gỡ Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, người đã đến Vatican trong một chuyến thăm nhằm hàn gắn quan hệ. Những lời công kích liên tiếp của Trump nhằm vào vị Giáo hoàng người Mỹ đầu tiên trong lịch sử đã tạo ra một cuộc tranh luận qua lại chưa từng có về cuộc chiến tranh Iran, làm căng thẳng quan hệ giữa Mỹ và Tòa Thánh.
Đến cuối chuyến thăm, cả Vatican và Bộ Ngoại giao đều nhấn mạnh mối quan hệ song phương vững mạnh của họ. Tuy nhiên, sự việc này đã đẩy Đức Giáo Hoàng Leo ra khỏi vùng an toàn của mình và bước lên sân khấu toàn cầu để đưa ra những phát ngôn sắc bén như phát ngôn tuần này, sau lần xuyên tạc quan điểm mới nhất của Trump. “Nếu ai đó muốn chỉ trích tôi vì đã loan báo Tin Mừng, hãy để họ làm điều đó với sự thật,” Đức Giáo Hoàng Leo nói.
Tất cả điều này có vẻ hơi khác thường đối với Đức Giáo Hoàng Leo – người mà thế giới đã biết trong năm đầu tiên này – về bản chất là một linh mục truyền giáo hiền lành, 70 tuổi đến từ vùng Trung Tây nước Mỹ, và khá kín đáo. Ngài thích chơi môn quần vợt một mình, thuộc lòng triết gia thế kỷ thứ năm là Thánh Augustine và khẳng định rằng ngài chỉ trích dẫn Kinh Thánh khi kêu gọi hòa bình, như ngài đã làm một lần nữa vào thứ Sáu nhân kỷ niệm ngày nhậm chức của mình. “Nguyện xin Thiên Chúa bình an ban xuống lòng thương xót dồi dào, chạm đến trái tim mọi người, xoa dịu những oán hận và thù ghét huynh đệ tương tàn, và soi sáng những người gánh vác trách nhiệm cai quản đặc biệt,” Đức Giáo Hoàng Leo nói trong bài giảng kỷ niệm tại thành phố cổ Pompeii.
Bỏ qua mâu thuẫn giữa Trump và Đức Leo, sau năm đầu tiên, người trước đây là Robert Prevost dường như không bị thúc đẩy bởi những cử chỉ kịch tính hay những căng thẳng gây chú ý thường thấy ở người tiền nhiệm của ngài, Đức Giáo Hoàng Phan-xi-cô. Thay vào đó, Đức Leo dường như được truyền cảm hứng bởi lòng nhiệt thành bình tĩnh, kiên trì rao giảng Tin Mừng và – nhờ vào tinh thần Augustinô của mình – nhấn mạnh đến cộng đồng và sự hòa hợp.
Một năm học hỏi và thống nhất
Đức Leo bắt đầu triều đại giáo hoàng đầy bất ngờ của mình bằng lời hứa sẽ nỗ lực vì sự hiệp nhất trong một thế giới và Giáo hội bị phân cực, và sau một năm, ngài dường như đang thực hiện lời hứa đó.
Sau triều đại giáo hoàng 12 năm mang tính cách mạng và đôi khi gây chia rẽ của Đức Phan-xi-cô, Đức Leo đã mang đến một sự xoa dịu cho Vatican và Giáo hội nói chung. Ngài dường như quyết tâm hàn gắn những chia rẽ, ngay cả khi những mối đe dọa ly giáo mới nổi lên.
Điều đó chắc chắn đúng khi ngài phải đối diện với một số thách thức gai góc nhất mà Giáo Hội Công Giáo đang gặp phải: căng thẳng giữa những người theo truyền thống và những người theo chủ nghĩa tiến bộ, các vấn đề tài chính mà Tòa Thánh đang đối diện và cuộc khủng hoảng địa chính trị nằm ở trung tâm của sự bất đồng giữa Trump và Đức Leo.
“Tôi nghĩ thách thức mà Đức Thánh Cha phải đối diện là củng cố sự hiệp nhất của Giáo hội,” Đức Hồng Y Wilton Gregory, người gốc Chicago giống như Đức Leo và là tổng giám mục đã nghỉ hưu của Washington, cho biết. Mặc dù luôn có những sự chia rẽ, ĐHY Gregory nói rằng mạng xã hội đã khuếch đại chúng, và Đức Leo dường như đang quyết tâm xoa dịu chúng.
“Truyền thông xã hội cho phép mọi người chọn phe, và đôi khi việc chọn phe làm tăng thêm sự chia rẽ mà chúng ta phải đối phó và Đức Thánh Cha, với tư cách là Giám mục của Rome, phải đáp lại,” ĐHY Gregory nói trong một cuộc phỏng vấn.
“Ngài phải kêu gọi chúng ta hướng đến những thiên thần tốt đẹp hơn của mình,” ngài nói thêm.
Đó dường như là phương thức hoạt động của Đức Leo khi, vài ngày sau chuyến đi châu Phi gần đây, ngài đã tạm thời dập tắt những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào Trump bằng cách tuyên bố rằng ngài đứng trên những lời lẽ gay gắt trên mạng xã hội của tổng thống. Trong khi khẳng định sẽ tiếp tục rao giảng thông điệp Tin Mừng về hòa bình, Đức Leo nói rằng việc tranh luận với Trump “hoàn toàn không nằm trong lợi ích của tôi”.
“Tôi đến châu Phi chủ yếu với tư cách là một mục tử, là người đứng đầu Giáo Hội Công Giáo để ở bên cạnh, cùng chung vui, khích lệ và đồng hành với tất cả các tín hữu Công Giáo trên khắp châu Phi”, ngài nói.
Ngài nhắc lại thông điệp đó khi kết thúc chuyến đi, nói rằng vai trò chính trị đi kèm với chức danh giáo hoàng, người đứng đầu nhà nước và là người có thẩm quyền đạo đức toàn cầu, đơn giản không phải là ưu tiên của ngài.
Một vị giáo hoàng người Mỹ nói tiếng Anh
Đối với nhiều người, cú sốc về một vị giáo hoàng người Mỹ, người đã thách thức điều cấm kỵ ngăn cản một đối trọng đạo đức từ Rome đối với Nhà Trắng, vẫn chưa nguôi ngoai.
“Đây là năm đầu tiên một vị giáo hoàng người Mỹ chỉ trích phần lớn những gì nước Mỹ đang làm”, Anthea Butler, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Koch, Đại học Oxford, cho biết.
Bà nhấn mạnh rằng Đức Leo làm như vậy “không trực tiếp chỉ trích như Đức Giáo Hoàng Phanxicô”, mà tiếp cận các vấn đề từ bên lề. Ngài không nêu đích danh ai, ngài chỉ đơn thuần rao giảng Tin Mừng.
Cách tiếp cận đó chắc chắn đã giúp ích cho một số người. Các tổ chức Công Giáo Hoa Kỳ, sau khi Giáo hội Mỹ phát triển mối quan hệ tồi tệ đến mức gần như nực cười với Đức Giáo Hoàng Phanxicô. Những lời chỉ trích của ngài về chủ nghĩa tư bản kiểu Mỹ đã được khuếch đại bởi các phương tiện truyền thông Công Giáo bảo thủ ở Mỹ trong suốt thời gian ngài làm giáo hoàng.
Đối với nhiều người theo dõi Vatican, vị giáo hoàng người Argentina đơn giản là không “hiểu” nước Mỹ, và ngược lại. Một số người Công Giáo Mỹ cuối cùng đã mất thiện cảm với việc quyên góp cho Tòa Thánh dưới thời Đức Giáo Hoàng Phanxicô, sau nhiều năm liên tục chứng kiến những câu chuyện về quản lý yếu kém, tham nhũng và bê bối.
Nhưng với một người tốt nghiệp chuyên ngành toán học ở Chicago giờ đây là giáo hoàng, “không thể bác bỏ ngài là người thiếu hiểu biết về thực tế ở Hoa Kỳ”, Kerry Alys Robinson, giám đốc điều hành của Catholic Charities USA, một mạng lưới quốc gia các cơ quan Công Giáo, cho biết.
Robinson nói rằng bà chưa bao giờ thấy các giám mục Công Giáo Hoa Kỳ đoàn kết như hiện nay, đặc biệt là trong việc nói về phẩm giá của người di cư và người nghèo. Bà cho rằng điều đó là do nhiều yếu tố, bao gồm cả việc chính quyền Trump siết chặt kiểm soát nhập cư và cắt giảm ngân sách đã tạo ra một mục đích chung. Nhưng bà không phủ nhận thông điệp thống nhất từ Đức Giáo Hoàng Leo, bằng tiếng Anh. “Mọi chuyện sẽ rất khác khi bạn nghe thông điệp trực tiếp mà không qua trung gian phiên dịch,” bà nói.
Khắc phục mối quan hệ với Mỹ
Ward Fitzgerald, chủ tịch của Quỹ Giáo hoàng, tổ chức tài trợ cho các dự án từ thiện của Giáo hoàng ở các nước đang phát triển, cho biết một vị Giáo hoàng nói tiếng Anh là một lợi thế, đặc biệt là ở Mỹ và châu Âu, nơi có bằng chứng giai thoại về “hiệu ứng Leo” thúc đẩy những người tân tòng mới.
“Tôi nghĩ có rất nhiều lý do cho điều đó, nhưng tôi chắc chắn nghĩ rằng việc có một vị Giáo hoàng nói tiếng Anh giúp giới trẻ hiểu được thông điệp của Đức Thánh Cha,” Fitzgerald nói trong một cuộc phỏng vấn. Điều đó cũng có tác động đến các nhà hảo tâm quyên góp cho Giáo hội, đặc biệt là từ Hoa Kỳ.
“Khi bạn nói với một nhà hảo tâm, ‘Tôi thực sự đánh giá cao những gì bạn làm’ bằng tiếng Anh — và họ là người Anh — tôi nghĩ điều đó sẽ gây được tiếng vang,” Fitzgerald nói. “Và vì vậy họ quyên góp nhiều hơn một chút.”
Quỹ Giáo hoàng mới đây đã thông báo có thêm 25 gia đình gia nhập kể từ khi Đức Giáo Hoàng Leo được bầu chọn, một con số không hề nhỏ nếu xét đến việc tư cách thành viên yêu cầu khoản đóng góp tối thiểu 1.25 triệu đô la.
Ông Fitzgerald và các thành viên của quỹ đã gặp Đức Giáo Hoàng Leo tuần trước và cùng nhau tham dự Thánh lễ tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô do Đức Hồng Y Timothy Dolan chủ trì. ĐHY Dolan là nhân vật nổi bật trong hàng giáo phẩm Công Giáo Hoa Kỳ và là người có ảnh hưởng lớn trong cuộc bầu cử Đức Giáo Hoàng Leo năm 2025.
ĐHY Dolan cũng thân thiết với Trump và là thành viên của Ủy ban Tự do Tôn giáo của ông.
Trong bài giảng, ĐHY Dolan ca ngợi những phẩm chất của Thánh Giuse, cha của Chúa Kitô và là một nhân vật được yêu mến trong Giáo hội đến nỗi ngài là thánh bảo trợ của nhiều hoạt động hơn bất cứ vị thánh nào khác. ĐHY Dolan cũng bày tỏ cảm xúc của mình về Đức Giáo Hoàng Leo, người mà ngài đã chứng kiến tại Nhà nguyện Sistine trở thành vị Giáo hoàng thứ 267 cách đây một năm vào thứ Sáu.
Thánh Giuse là một người trầm lặng, ĐHY Dolan nói, điềm tĩnh và an tâm với vị trí của mình. “Một người đàn ông toát lên vẻ sâu sắc và bản lĩnh. Một người đàn ông có phần nhút nhát, nhưng lại tập trung vào sứ mệnh của mình,” ngài nói thêm. “Một người đàn ông luôn luôn chú tâm đến kế hoạch của Chúa.”
ĐHY Dolan sau đó hỏi những người Mỹ đang ngồi trong nhà thờ xem họ có thể nghĩ ra ai khác phù hợp với mô tả về Thánh Giuse hay không.
“Tôi có thể,” Dolan nói. “Đức Giáo Hoàng Leo làm tôi nhớ đến Thánh Giuse.”