Theo Christopher R. Altieri, trong bản tin ngày 26 tháng 2 năm 2026 của tạp chí Crux, việc vũ khí hóa trí tuệ nhân tạo (AI) là nguyên nhân chính gây ra cuộc khủng hoảng đạo đức đã đưa nhân loại đến “một bước ngoặt quan trọng”, và các cơ quan quốc tế được thiết kế sau Thế chiến II để ngăn chặn thảm họa phần lớn bị gạt sang một bên.
Đó là đánh giá thẳng thắn của Tòa Thánh, được chia sẻ chính thức vào thứ Tư tại phiên họp cấp cao của Hội nghị thường trực về giải trừ quân bị của Liên Hợp Quốc tại Geneva.
Tuyên bố từ Tòa Thánh được đưa ra khi quốc gia hùng mạnh nhất trên trái đất đang nhanh chóng thực hiện chính sách đẩy nhanh phát triển AI, bao gồm cả việc phát triển các hệ thống vũ khí tự động.
Vào tháng Giêng, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Pete Hegseth đã gửi một bản ghi nhớ tới tất cả các nhánh quân đội, nêu chi tiết Chiến lược Tăng tốc Trí tuệ Nhân tạo mới của Lầu Năm Góc.
Trong bản ghi nhớ của mình, Hegseth tuyên bố: “Cùng với việc đổi mới năng lực, chúng ta phải tích hợp đầy đủ hơn nữa Trí tuệ Nhân tạo và Tự động hóa vào việc lập kế hoạch quân sự; phát triển chiến thuật, kỹ thuật và quy trình (TTP); và các quy trình thử nghiệm.”
Các nhà lãnh đạo ngành kỹ nghệ ngần ngại hợp tác với Lầu Năm Góc về phát triển vũ khí tự động và khả năng gián điệp đã bắt đầu phải đối diện với những lời đe dọa phản đối.
(Xem thêm:Chính sách mới của Hoa Kỳ về Trí tuệ Nhân tạo đe dọa sự gián đoạn ngành công nghiệp, khiến Hoa Kỳ mâu thuẫn với Tòa Thánh)
Đại diện của Tòa Thánh tại phiên họp cấp cao của Hội nghị năm 2026, Đức ông Daniel Pacho, nói với những người tham dự: “Một nền ngoại giao thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm sự đồng thuận giữa tất cả các bên đang bị thay thế bởi một nền ngoại giao dựa trên vũ lực, bởi các cá nhân hoặc các nhóm đồng minh.”
Ngài nói: “Những động thái này đã tước đi lý do tồn tại cốt lõi của Hội nghị này, vốn đã bị mắc kẹt trong bế tắc nhiều năm qua, đó là đàm phán các công cụ giải trừ quân bị đa phương.”
Được thành lập năm 1978, Hội nghị Giải trừ quân bị có trụ sở tại Geneva bao gồm tất cả các cường quốc hạt nhân trên thế giới cũng như hàng loạt quốc gia khác và đã đóng vai trò quan trọng trong việc đàm phán các thỏa thuận hạn chế vũ khí và giải trừ quân bị đa phương quan trọng.
Hội nghị đã đạt được những thành công đáng kể trong những thập niên đầu tiên hiện hữu, nhưng các quốc gia thành viên đã phải vật lộn để vượt qua điều mà Tổng thư ký Liên hiệp quốc lúc bấy giờ là Ban Ki-moon đã than phiền là “bế tắc về các ưu tiên” từ năm 2008.
Về vấn đề vũ khí hóa trí tuệ nhân tạo (AI) nói riêng, Đức Ông Pacho đã mạnh mẽ nhắc lại sự phản đối lâu dài của Tòa Thánh đối với loại vũ khí này và nhắc lại lời kêu gọi của Vatican về việc tạm dừng phát triển chúng. “Các kỹ thuật mới nổi không chỉ làm thay đổi cuộc sống hàng ngày của chúng ta,” Đ.Ô. Pacho nói, “mà còn làm thay đổi cách thức tiến hành chiến tranh, dẫn đến một ‘cách tiếp cận thậm chí lạnh lùng và vô cảm hơn đối với thảm kịch to lớn của chiến tranh’.”
Vị đại diện của Tòa Thánh nói: “Khi vũ khí tự động ‘trở thành’ những người tham chiến, khả năng phán đoán đạo đức và đưa ra quyết định có trách nhiệm độc đáo của con người biến mất, cũng như gánh nặng trách nhiệm, làm giảm nguy cơ xung đột một cách nguy hiểm.”
Đ.Ô. Pacho nói tiếp: “Do đó, điều cơ bản là phải duy trì sự kiểm soát và phán đoán của con người trong việc sử dụng vũ lực, và cần phải thiết lập ngay lập tức lệnh cấm phát triển và sử dụng các hệ thống vũ khí tự động gây chết người.”