Linh mục Raymond J. de Souza, là chủ bút tập san Công Giáo Convivium của Canada. Ngài vừa có bài viết nhan đề “Cardinal Timothy Dolan, Cardinal James Gibbons and the Virtue of Courtesy”, nghĩa là “Đức Hồng Y Timothy Dolan, Đức Hồng Y James Gibbons và Đức Tính Lịch Sự” đăng trên tờ National Catholic Register.
Nguyên bản tiếng Anh có thể xem tại đây. Dưới đây là bản dịch toàn văn sang Việt Ngữ.
Hôm nay là ngày cuối cùng Hồng Y Dolan giữ chức vụ “Giám Quản Tông Tòa” của Tổng giáo phận New York, một chức danh mà ngài đã nắm giữ kể từ khi nghỉ hưu khỏi chức vụ Đức Tổng Giám Mục vào tháng 12. Ngày 6 Tháng Hai, Đức Tổng Giám Mục Ronald Hicks sẽ nhậm chức Tân Tổng Giám Mục.
Sau gần 17 năm cử hành Thánh lễ Chúa Nhật tại Nhà thờ Thánh Patrick — “nhà thờ giáo xứ của nước Mỹ”, như ngài vẫn gọi — Hồng Y Dolan đã dâng Thánh lễ cuối cùng của mình vào Chúa Nhật tuần trước. “Nhà thờ chính tòa” được gọi như vậy vì đây là nơi đặt “ngai giám mục” hay ghế phụng vụ. Hồng Y Dolan thường ngồi trên ngai giám mục. Vào Chúa Nhật, ngài đã nói chuyện với ngai giám mục.
“Tôi muốn nói lời tạm biệt với món đồ nội thất tuyệt vời này,” ngài nói sau lời cầu nguyện cuối cùng. “Chiếc ngai tòa thân yêu của tôi, tôi sẽ nhớ nó lắm! Và hãy nhớ rằng, xin hãy mang lại sự thoải mái cho Đức Tổng Giám Mục Hicks, người sẽ ngồi xuống chiếc ngai này vào thứ Sáu tới, giống như nó đã mang lại sự thoải mái cho tôi vậy.”
“Tôi sẽ nhớ đến cậu,” ngài nói, vừa vỗ nhẹ vào đầu nó một cách trìu mến.
Tôi đã viết về Hồng Y Dolan trên những trang báo này khi ngài được bổ nhiệm đến New York và khi ngài nghỉ hưu, chủ yếu ca ngợi sự xuất sắc của ngài với tư cách là người rao giảng Phúc Âm và người thầy dạy dỗ đức tin.
Tuần này, George Weigel đã suy ngẫm về những cống hiến của người bạn thân thiết của mình và đề cập rằng khi đi trên đường phố New York, ông hiếm khi đi được vài bước mà không dừng lại — “hầu như tất cả mọi người mà chúng tôi gặp trên đường đều muốn chào hỏi Đức Tổng Giám Mục, chia sẻ câu chuyện, cảm ơn ông ấy về điều này hay điều kia, hoặc chỉ đơn giản là chào hỏi.”
Mặc dù không được nhiều người bình luận, nhưng Hồng Y Dolan là một tấm gương về sự lịch thiệp — một đức tính rất cần thiết trong nền văn hóa đầy xung đột ngày nay và là một thước đo của lòng tốt cá nhân trong thời đại của những cuộc gặp gỡ kỹ thuật số thiếu tính cá nhân.
Thánh John Henry Newman, vị tiến sĩ Giáo hội gần đây nhất, đã viết một đoạn văn nổi tiếng về ý nghĩa của việc trở thành một người đàn ông lịch thiệp.
Newman ví người đàn ông lịch lãm đích thực với “sự thoải mái” của “một chiếc ghế bành êm ái hay một ngọn lửa ấm áp.”
“Người đàn ông chân chính cũng vậy, cẩn thận tránh bất cứ điều gì có thể gây khó chịu hay xáo trộn trong tâm trí những người mà ông ta tiếp xúc… mối quan tâm lớn nhất của ông ta là làm cho mọi người cảm thấy thoải mái và như ở nhà,” Newman tiếp tục. “Với sự khôn ngoan nhìn xa trông rộng, ông ta tuân theo châm ngôn của các bậc hiền triết xưa, rằng chúng ta luôn phải cư xử với kẻ thù như thể một ngày nào đó hắn sẽ trở thành bạn của chúng ta.”
Khi Newman sử dụng hình ảnh chiếc ghế thoải mái, ngài không hề nghĩ đến ngai giám mục. Nhưng tại sao không? Sự lịch thiệp của một quý ông đóng vai trò rất quan trọng trong chức vụ linh mục. Ngược lại, có bao nhiêu người xa rời Chúa Kitô và Giáo hội chỉ vì một linh mục cư xử thiếu tử tế, thô lỗ hoặc coi thường họ?
Khi Đức Hồng Y Dolan nói về ngai tòa của mình thoải mái, đó là một dấu ấn trong sứ vụ của ngài. Cuộc sống mang đến những thử thách, và đức tin mang đến những đau khổ, vì vậy một chút thoải mái ở đây đó là điều đáng hoan nghênh. Ngài đã làm cho người khác cảm thấy thoải mái, quan tâm đến họ, chào đón họ - và bày tỏ lòng kính trọng với họ.
Hai ngày trước Thánh lễ cuối cùng của ngài tại nhà thờ St. Patrick, cha mẹ tôi đã kỷ niệm 60 năm ngày cưới. Một ngày trước đó, một tấm thiệp viết tay chúc mừng nhân ngày Lễ Hiển Linh đã được gửi đến từ Rôma khi Đức Hồng Y Dolan đang ở đó dự lễ tấn phong Hồng Y. Giữa những ngày bận rộn ấy, ngài vẫn dành thời gian để nhớ đến cha mẹ tôi. Vào chính ngày hôm đó, ngài đã gọi điện thoại chúc mừng họ.
Mẹ tôi đã trò chuyện với ngài nhiều lần trong những năm qua. Ngài gọi điện khi mẹ tôi phẫu thuật và khi em gái tôi ốm. Vài tháng sau lễ kỷ niệm 50 năm ngày cưới, khi bố mẹ tôi ở New York, ngài đã mời họ ăn tối và sắp xếp cho họ ngồi bên phải và bên trái mình — vào Thứ Năm Tuần Thánh, giữa tất cả các giám mục và linh mục có mặt tại bàn ăn của ngài tối hôm đó.
Trong kho tư liệu của Hồng Y Newman có hàng ngàn bức thư, một số đề cập đến những vấn đề quan trọng, nhưng nhiều bức khác thể hiện sự lịch thiệp tinh tế của một người vĩ đại luôn sẵn lòng giúp đỡ mọi người.
Đối với Đức Hồng Y Dolan cũng vậy, trong gần 50 năm làm linh mục, ngài đã viết hàng ngàn tấm thiệp, gọi hàng ngàn cuộc điện thoại và gửi hàng ngàn lời mời. Ngay cả khi trách nhiệm ngày càng tăng và áp lực ở New York trở nên to lớn, Đức Hồng Y Dolan vẫn không từ bỏ thói quen giữ gìn đức tính lịch sự, một đức tính cao quý của người linh mục suốt đời.
Khi tôi còn ở chủng viện, Cha Dolan đã có một bài thuyết trình nổi tiếng về phép lịch sự — không quan trọng bằng lòng sùng kính Thánh Thể hay việc học thần học, nhưng vẫn thiết yếu trong đời sống của một linh mục, vì nó được thực hành phổ biến hơn, bởi vì các linh mục có vô số dịp mỗi ngày để thể hiện sự lịch sự.
Ngài dạy chúng ta rằng, sự lịch sự bắt nguồn từ việc nhận ra rằng cả tôi và mọi người khác đều được tạo ra theo hình ảnh của Chúa và xứng đáng được tôn trọng. Tôn trọng không chỉ là một nụ cười, một lời chào hỏi lịch sự, một lời nói tử tế, mà nó bắt đầu từ đó.
Ngài nói: “Lịch sự được xây dựng trên kết luận thông thường rằng xã hội — dù nhỏ như hành lang trường thần học của tôi hay lớn như Giáo hội — chỉ có thể tồn tại, thịnh vượng và hoàn thành mục đích của mình nếu được tổ chức tốt theo những quy tắc hiển nhiên về sự văn minh, sự quan tâm và chăm sóc.”
Trong nền văn hóa thô thiển và hiếu chiến của thời đại chúng ta, tấm gương về sự văn minh và quan tâm của Giáo hội càng cần thiết biết bao, và sự phản bác lại khi thiếu vắng những điều đó thì thật khủng khiếp biết bao. Các Kitô hữu thời xưa thu hút tín hữu bởi tình yêu thương lẫn nhau. Nhưng nếu thay vào đó, họ thậm chí không dành cho nhau những phép lịch sự tối thiểu thì sao?
Thật khó để làm việc thiện mà thiếu đi sự lịch sự. Hồng Y Dolan nhắc nhở chúng ta rằng điều đó bắt đầu từ những việc nhỏ nhặt bởi vì “Chúa hiện diện trong từng chi tiết”: nụ cười, đứng dậy khi ai đó bước vào phòng, giữ cửa cho người khác. Và ngài cũng thẳng thắn về việc tránh những thói quen xấu của linh mục như không hồi đáp lời mời kịp thời hoặc không gửi thư cảm ơn.
Thánh John Henry Newman là một bậc thầy về phép lịch sự của quý ông, và một vị Hồng Y khác của Đức Giáo Hoàng Lêô XIII, James Gibbons của Baltimore, người Mỹ đầu tiên trong hàng ngũ Hồng Y, là một tấm gương sáng.
Nhà sử học Giáo hội vĩ đại người Mỹ, Đức ông John Tracy Ellis, đã viết một cuốn tiểu sử hai tập về Đức Hồng Y Gibbons, người từng là Tổng Giám Mục Baltimore trong 44 năm (1877-1921). Đức Hồng Y Dolan đã bảo vệ luận án tiến sĩ về lịch sử Giáo hội dưới sự hướng dẫn của Đức ông Ellis, và từ ngài, dhy dhy Dolan đã thu thập được vô số giai thoại thích hợp về Hồng Y Gibbons.
Bài thuyết trình của Đức Hồng Y Dolan về phép lịch sự bắt đầu bằng một câu chuyện về Hồng Y Gibbons: Có một cặp vợ chồng theo đạo Tin Lành thường dắt con trai đi dạo vào chiều Chúa Nhật trong một công viên gần đó. Mỗi tuần, họ đều đi ngang qua một linh mục Công Giáo, người sẽ mỉm cười, cúi chào và nói “Chào buổi chiều”. Cậu bé muốn đáp lại lời chào, nhưng cha mẹ cậu không bao giờ làm vậy và nhanh chóng kéo cậu đi. Họ giải thích với con trai rằng một gia đình danh giá như gia đình họ không giao du với các linh mục Công Giáo. Tuy nhiên, mỗi Chúa Nhật, vị linh mục vẫn đưa ra lời chào lịch sự tương tự, mặc dù liên tục bị từ chối.
Sự lịch sự đó đã khơi dậy trong cậu bé một sự tò mò nhất định về những vị linh mục Công Giáo này, và khi tìm hiểu thêm về họ, cuối cùng cậu đã khám phá ra đức tin Công Giáo. Trước sự kinh hoàng của cha mẹ, cậu quyết định trở thành người Công Giáo. Trong lễ rửa tội ở nhà thờ chính tòa Baltimore, cậu lại nhìn thấy vị linh mục già – đó chính là Hồng Y Gibbons đang tiến đến bàn thờ!
Cuộc đời của Hồng Y Gibbons bao gồm những thành tựu vĩ đại; nhưng lời chào hỏi trong công viên đã lay động một tâm hồn. Đường phố Manhattan không yên bình như các công viên ở Baltimore, nhưng biết bao nhiêu tâm hồn ở đó cũng đã được Hồng Y Dolan gây ấn tượng, thích thú, nâng đỡ và an ủi?
Ngai tòa New York sẽ mang đến cho Đức Tổng Giám Mục Hicks một trách nhiệm to lớn, phần lớn là nặng nề, phần nào đó là khó chịu. Vì vậy, Hồng Y Dolan cũng mong muốn mang đến cho ngài sự thoải mái nhất định, bắt đầu từ chính chiếc ngai tòa mà ngài sẽ ngồi, một chiếc ngai tòa đã mang lại sự thoải mái và lịch sự trong suốt 17 năm qua.
Source:National Catholic Register