9. Bản sắc của hiền lành là luôn luôn nghĩ đến việc trên trời.

(sách Gương Chúa Giê-su)

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Trích dịch từ tiếng Hoa trong "Cách ngôn thần học tu đức")

----------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

91. QUỶ THÔNG HIỂU NHÂN TÌNH

Có một cố nông tên là Điền Bất Mãn, ban đêm lạc đường nên đi bừa vào trong nghĩa địa, vấp phải một cái đầu lâu. Đầu lâu kêu lên:

- “Đừng đạp hư đầu của tôi, nếu không tôi sẽ giáng họa cho ngươi đấy !”

Điền Bất Mãn hét mắng:

- “Ai kêu ngươi đến chặn đường hử?”

Đầu lâu nói:

- “Có người đem tôi đến đây ạ !”

- “Thế tại sao nhà người không giáng họa cho người đem mầy đến đây?”

- “Nó đang gặp vận hên, phúc khí quá lớn”.

Điền Bất Mãn nổi nóng nói:

- “Lẽ nào tao là đứa vận đen? Mày sợ đứa vận may nhưng ức hiếp người vận đen là vì lý gì?”

Đầu lâu khóc nói:

- “Sợ người vận may, ức hiếp người vận đen, nhân tình đều như thế, sao ngài lại trách mắng tôi? Xin ngài thương hại tôi, đem tôi bỏ vào trong cái huyệt đất thì ân điển ngài đối với tôi thật to lớn như trời đất”.

Điền Bất Mãn không một chút để ý cứ bước tới trước mà đi, vọng lại sau lưng tiếng khóc “ồ ồ”, nhưng sau đó cũng không xảy ra chuyện gì.

(Tự Bất Ngôn)

Suy tư 91:

Người yếu bóng vía đi đạp phải đầu lâu thì có nước mà chết khiếp, nhưng người can đảm và chí khí thì đạp đầu lâu hay đạp thây ma thì cũng thế mà thôi.

Có những người can đảm đạp đầu lâu nhưng không can đảm trước những cám dỗ, cho nên họ vẫn cứ là kẻ yếu đuối; có những người thấy thây ma không hề sợ sệt, nhưng lại sợ đưa tay ra giúp đỡ người nghèo, cho nên họ như người lén lút trốn tránh...công an khi thấy người nghèo khổ; có những người rất hào hoa phóng khoáng với người có vận may (nhà giàu, quyền thế), dù người có vận may ấy không hề nhờ giúp đỡ, nhưng họ vẫn cứ bỏ tiền bỏ của ra giúp đỡ, còn những người gặp vận đen (người nghèo, bất hạnh, bệnh tật) thì họ lại “đạp” thêm cho nó đen luôn. Nhân tình thế thái là thế đó.

Người giàu kẻ nghèo, người có vận may hay vận đen đều nằm trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa cả, bởi vì Thiên Chúa rất công bằng và không thiên vị một ai, chỉ có điều là chúng ta có biết nhận ra ý định của Thiên Chúa khi mình có vận may hoặc vận đen không mà thôi?

Nếu không hiểu thì nên đi hỏi lại cha sở của mình, hoặc hỏi các linh mục thì các ngài sẽ chỉ cho biết phải làm gì khi mình có vận may hoặc vận đen...

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)

--------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

Tin Mừng Mt 26:14-25 Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.

Khi ấy, một người trong Nhóm Mười Hai tên là Giu-đa Ít-ca-ri-ốt, đi gặp các thượng tế mà nói: “Tôi nộp ông Giê-su cho quý vị, thì quý vị muốn cho tôi bao nhiêu.” Họ quyết định cho hắn ba mươi đồng bạc. Từ lúc đó, hắn cố tìm dịp thuận tiện để nộp Đức Giê-su.

Ngày thứ nhất trong tuần bánh không men, các môn đệ đến thưa với Đức Giê-su: “Thầy muốn chúng con dọn cho Thầy ăn lễ Vượt Qua ở đâu?” Người bảo: “Các anh đi vào thành, đến nhà một người kia và nói với ông ấy: “Thầy nhắn: thời của Thầy đã gần tới, Thầy sẽ đến nhà ông để ăn mừng lễ Vượt Qua với các môn đệ của Thầy.” Các môn đệ làm y như Đức Giê-su đã truyền, và dọn tiệc Vượt Qua.

Chiều đến, Đức Giê-su vào bàn tiệc với mười hai môn đệ. 21 Đang bữa ăn, Người nói: “Thầy bảo thật anh em, một người trong anh em sẽ nộp Thầy.” Các môn đệ buồn rầu quá sức, lần lượt hỏi Người: “Thưa Ngài, chẳng lẽ con sao?” Người đáp: “Kẻ giơ tay chấm chung một đĩa với Thầy, đó là kẻ nộp Thầy. Đã hẳn Con Người ra đi theo như lời đã chép về Người, nhưng khốn cho kẻ nào nộp Con Người: thà nó đừng sinh ra thì hơn !” Giu-đa, kẻ nộp Người cũng hỏi: “Ráp-bi, chẳng lẽ con sao?” Người trả lời: “Chính anh nói đó!”

 

Theo Philip Kosloski của Aleteia trong bản tin ngày 31/03/2026, Cha Vincent Capodanno đến Việt Nam năm 1966 trong Tuần Thánh với tư cách là linh mục tuyên úy trong Chiến tranh Việt Nam.

Và tuần này, Hội Cha Vincent Capodanno kỷ niệm 60 năm ngày biến cố đó. Đây là một ngày kỷ niệm đặc biệt, vì nó trùng với Tuần Thánh, và được kết nối với tuần chín ngày cầu nguyện cho sự tiến triển của tiến trình phong thánh cho Cha Capodanno.

Biệt danh của vị linh mục này bắt nguồn từ cách dùng từ "grunt" trong quân đội để chỉ những người làm những công việc nặng nhọc, bẩn thỉu của binh lính.

Theo trang Facebook của Hội, gần đây đã có một số diễn biến đáng chú ý:

Cập nhật về Tiến trình phong thánh cho Cha Vincent Capodanno

Chúng tôi có tin tốt. Các câu trả lời cho những câu hỏi do Bộ Phong thánh ở Rome đặt ra đã được đệ trình và một cuộc xem xét dự kiến sẽ diễn ra vào tháng Năm. Đây là một cuộc xem xét rất quan trọng và Đức Tổng Giám Mục Timothy Broglio đã yêu cầu cầu nguyện và phê duyệt một tuần chín ngày (Novena) để các tín hữu sử dụng. Tuần cầu nguyện chín ngày và video ghi âm Cha Daniel Mode (tác giả cuốn tiểu sử về Capodanno, The Grunt Padre) hướng dẫn cầu nguyện có sẵn trên trang web của Hội tại www.capodannoguild.org/prayers/.

Mặc dù chúng tôi khuyến khích các tín hữu cầu nguyện vào bất cứ ngày hoặc giờ nào phù hợp với họ, nhưng chúng tôi dự định bắt đầu tuần cầu nguyện chín ngày vào Thứ Hai, ngày 30 tháng 3, trong Tuần Thánh. Có lẽ các bạn còn nhớ Cha Vincent đã đến Việt Nam trong Tuần Thánh năm 1966. Vì vậy, tuần cửu nhật này bắt đầu trong Tuần Thánh 60 năm sau đó.

Ý nguyện của tuần cửu nhật này là: “Lạy Chúa, nếu đó là ý muốn của Chúa, xin tiếp tục thúc đẩy án phong thánh của Cha Capodanno trong Giáo Hội của Chúa, để chứng nhân của ngài củng cố và truyền cảm hứng cho tất cả mọi người. Cha Capodanno, cầu nguyện cho chúng con!”

“Ông Cha không tay nghề” là ai?

Cha Capodanno lớn lên ở Staten Island, New York và sau một năm học tại Fordham, ngài vào Chủng viện Truyền giáo Maryknoll ở Ossining, New York, và được thụ phong linh mục vào ngày 14 tháng 6 năm 1958.

Ban đầu được cử đến phục vụ người dân bản địa ở vùng núi Đài Loan, đến năm 1965, ngài được bổ nhiệm làm trung úy trong Quân đoàn Tuyên úy Hải quân và được điều đến Sư đoàn Thủy quân lục chiến số 1 tại Việt Nam.

Cha Capodanno nổi tiếng nhất với những hành động anh hùng trong Chiến tranh Việt Nam, như được Zoe Romanowsky thuật lại trên Aleteia:

Giữa trận mưa đạn, Cha Capodanno vẫn đi tuần tra – ban Bí tích cuối cùng, an ủi những người bị thương và sắp chết, thậm chí còn nhường mặt nạ phòng độc của mình, trong khi bản thân bị thương ở mặt và tay. Khi đến giúp một người anh em bị thương khác, chỉ cách một khẩu súng máy của địch vài mét, ngài bị bắn 27 phát vào lưng và tử vong.

Cha Capodanno được phong là Tôi tớ Chúa vào tháng 5 năm 2006 và hiện đang được điều tra, hy vọng một ngày nào đó sẽ dẫn đến việc ngài được phong thánh.

 

Randall Smith, trong bản tin Thứ Ba, ngày 31 tháng 3 năm 2026 của tạp chí The Catholic Thing, nhận định rằng: Chúng ta tự hào rằng ở Mỹ không có “hệ thống đẳng cấp”, với các đẳng cấp cao hơn và thấp hơn, và những người ở tầng dưới cùng được gọi là “những người không thể đụng tới [untouchable]”. Tuy nhiên, đôi khi tôi tự hỏi liệu chúng ta có điều gì tương tự trong cách chúng ta phân biệt “giới tinh hoa” với “những người bị khinh miệt” hay không. Còn về “những người không thể đụng tới”, hãy thử đến một cuộc mít tinh “Không phải là Vua” và nói, “Tôi thích một số điều Trump làm”, và bạn sẽ nhanh chóng hiểu cảm giác của những người bị bệnh phong vào thời Chúa Giê-su.

Mỗi phe trong sự chia rẽ chính trị đều tạo ra “kẻ thù” mà họ căm ghét. Nhưng một nhóm người thực sự trở thành “những người không thể đụng tới” trong xã hội chúng ta chính là những người già yếu đuối. Thay vì tôn trọng người già, xu hướng của chúng ta là nhốt họ vào các viện dưỡng lão để giữ họ khuất mắt và khỏi tâm trí.

Xin đừng hiểu lầm tôi. Nhiều người sống trong các "nhà dưỡng lão" hoặc "cơ sở hỗ trợ sinh hoạt" được đưa đến đó vì lòng yêu thương và sự quan tâm dành cho họ, bởi vì họ không còn có thể sống một mình và cần sự chăm sóc y tế bổ sung mà các cơ sở này có thể cung cấp. Nhưng thực tế này vẫn đặt ra một số câu hỏi.

Tại sao rất nhiều người già của chúng ta lại sống một mình? Liệu chúng ta đã coi trọng "sự độc lập" theo những cách không có lợi cho sức khỏe và sự phát triển của con người khi về già? Tại sao lại nhốt người già trong các cơ sở riêng biệt thay vì cố gắng hòa nhập họ vào xã hội theo một cách mới, năng động hơn? Và cuối cùng, tại sao rất nhiều cơ sở dành cho người già lại tồi tệ đến vậy? Hiếm khi chúng tốt.

Một bài học mà bất cứ ai từng chăm sóc cha mẹ già cần được chăm sóc đặc biệt đều sớm nhận ra là thực sự không có câu trả lời tốt cho thách thức này. Tất cả những người tôi hỏi, "Bạn đã tìm ra cách nào tốt hơn chưa?" đều trả lời dứt khoát: "Không, tất cả đều tồi tệ." Bài học thứ hai là đừng già và nghèo ở Mỹ. Một căn phòng nhỏ với sự chăm sóc tầm thường có thể tốn từ 8,000 đến 8,500 đô la mỗi tháng, và thường là còn hơn thế nữa. Vì vậy, nếu bạn không có từ 100,000 đến 150,000 đô la mỗi năm để chi cho nhà ở và ăn uống, và duy trì mức chi tiêu đó trong mười hoặc mười hai năm, bạn có thể thấy mình rơi vào hoàn cảnh rất khó chịu, thế giới thu hẹp lại trong một căn phòng nhỏ với một chiếc tivi.

Ngay cả những nơi đắt tiền và đẹp hơn cũng mang cảm giác như một con tàu du lịch. Cuộc sống ở đó có thể dễ chịu, nhưng người ta cũng cảm nhận được sự vô nghĩa – cảm giác đối diện với cái chết của chính mình trong khi chứng kiến những hành khách khác trên tàu lần lượt chết đi. Cư dân cảm thấy mình bị xã hội gạt sang một bên, không còn cần thiết nữa (hoặc đó là điều chúng ta lầm tưởng).

Cá nhân tôi chưa bao giờ hiểu tại sao chúng ta lại có một xã hội gồm những người già, những người đầy ắp những câu chuyện về cuộc sống và sự khôn ngoan của tuổi già, một mặt, và những nhóm thanh thiếu niên, mặt khác, cần một người khôn ngoan để trò chuyện và lắng nghe họ. Vì một lý do kỳ lạ nào đó, chúng ta không thể tìm ra cách để kết hợp họ lại với nhau.

Thay vào đó, chúng ta làm mọi thứ có thể để tách biệt họ càng xa càng tốt. Chúng ta không xây trường trung học hay đại học cạnh các trung tâm chăm sóc người cao tuổi, có lẽ vì chúng ta biết rằng thanh thiếu niên trong những trường đó sẽ không tôn trọng người già. Chúng ta cũng không xây các trung tâm chăm sóc người cao tuổi cạnh chuồng khỉ đột.

Nhưng nếu như, thay vì chạy theo xu hướng văn hóa, chúng ta nghiêm túc lắng nghe lời Chúa thì sao? Lê-vi 9:32 chép rằng: “Ngươi phải đứng dậy trước người tóc bạc và kính trọng người già, và ngươi phải kính sợ Đức Chúa Trời ngươi.” Đoạn Kinh Thánh này từ lâu đã được hiểu là cho thấy sự kính trọng người lớn tuổi có liên hệ trực tiếp với sự tôn kính Đức Chúa Trời.

Người ta cũng có thể rút ra kết luận này từ điều răn thứ nhất trên “bảng thứ hai” của Mười Điều Răn tương ứng với sự kính trọng Đức Chúa Trời trên “bảng thứ nhất”: đó là điều răn “Hãy tôn kính [honoring] cha mẹ ngươi.” 1 Ti-mô-thê 5:1-2 khuyên chúng ta hãy đối xử với những người đàn ông lớn tuổi như cha mình và những người phụ nữ lớn tuổi như mẹ mình, nhắc nhở chúng ta đừng nói lời cay nghiệt với họ.

Kỹ thuật mang lại một số hy vọng. Xe tự lái có thể giúp đỡ những người lớn tuổi không còn khả năng hoặc không nên lái xe. Ở Mỹ, việc không thể tự lái xe giống như việc trở lại làm trẻ con, luôn phải hỏi: “Chú/Bố/Mẹ có thể chở con đi đâu đó được không?” Một người đàn ông tôi quen biết đã có thể cấu hình lại chiếc Tesla của mình để ông ấy có thể ngồi vào trong khi chiếc xe đưa xe lăn của ông ấy vào và gấp gọn lại ở phía sau.

Tại sao kỹ thuật đó lại không được phổ biến rộng rãi? Ông ấy hẳn đã phải tự mình phát minh ra nó. Việc chúng ta không dành nhiều tâm huyết sáng tạo cho những tiến bộ kỹ thuật khác để giúp đỡ người cao tuổi đáp ứng những nhu cầu cơ bản như đi lại, ăn uống và vệ sinh cá nhân cho thấy một xã hội mà người cao tuổi vẫn bị lãng quên và hầu như không được chăm sóc.

Nhưng chỉ kỹ thuật thôi là chưa đủ. Những phát triển hữu ích sẽ không xảy ra hoặc không trở nên phổ biến nếu thiếu đi sự tôn trọng và quan tâm mà Chúa đang kêu gọi chúng ta trong Kinh Thánh. Chúng ta cần thiết kế nhiều khu phố đa chức năng, thân thiện với người đi bộ hơn và thực hiện nhiều biện pháp khác. Cần làm tốt hơn việc cho người già tiếp xúc với trẻ em, dạy chúng biết tôn trọng người lớn tuổi.

Nếu chúng ta không làm nhiều hơn để thể hiện sự tôn trọng đối với người lớn tuổi, giới trẻ sẽ tiếp tục sợ hãi tuổi già, và nhiều người, khi về già, sẽ chọn cách tự tử.

Phải thừa nhận rằng, không thể tránh khỏi thực tế khắc nghiệt là đối mặt với cái chết không dễ dàng. Đó là thập giá mà chúng ta phải gánh trước khi phục sinh. Nhưng niềm hy vọng Phục Sinh mà Giáo Hội dựa trên đó là Chúa Kitô đã một lần và mãi mãi chiến thắng cái chết và mở ra một cuộc sống mới trong sự hiệp nhất với Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.

Tuy nhiên, ngay cả Chúa Kitô cũng cần sự giúp đỡ để vác thập giá của Người. Vì vậy, có lẽ sẽ hữu ích nếu chúng ta nghĩ về mình như Simon xứ Cyrene. Chúng ta giúp người lớn tuổi vác thập giá của họ, và họ và chúng ta cùng nhau an ủi nhau trên con đường đó rằng tình yêu của Chúa sẽ không bao giờ bỏ rơi chúng ta và có thể vượt qua cả cái chết.

 

NGẮM ĐỨNG: TỪ NGUỒN GỐC LỊCH SỬ ĐẾN SỨC SỐNG TÂM LINH CỦA NGƯỜI CÔNG GIÁO VIỆT NAM

Trong kho tàng đạo đức bình dân của Giáo hội Việt Nam, có lẽ rất ít thực hành nào vừa thấm đẫm đức tin, vừa mang đậm hồn dân tộc như Ngắm đứng. Với nhiều người Việt, nhất là những ai lớn lên ở các làng quê nhà đạo miền Bắc và miền Trung, chỉ cần nghe một vài câu ngắm vang lên trong bóng tối của Tuần Thánh là cả một bầu khí xưa cũ lại ùa về: tiếng trống chầu, tiếng chiêng, những lời than thiết tha, những ngọn nến lần lượt tắt đi, và cảm giác cộng đoàn cùng nhau bước vào cuộc Thương Khó của Chúa như đang hiện ra ngay trước mắt.

Thế nhưng, với nhiều người trẻ hôm nay, nhất là ở hải ngoại, Ngắm đứng dễ bị hiểu như một nghi thức cổ xưa, khó hiểu, dài dòng, thậm chí có phần xa lạ. Chính vì vậy, muốn giữ được nét đẹp này, trước hết chúng ta cần hiểu rõ nó là gì, từ đâu mà có, vì sao nó từng có sức sống mạnh mẽ đến thế, và hôm nay nó còn có thể nói gì với đời sống người tín hữu Việt Nam.

1. Nguồn gốc lịch sử: Ngắm đứng hình thành như thế nào?

Muốn hiểu Ngắm đứng, phải trở lại bối cảnh lịch sử truyền giáo tại Việt Nam vào khoảng thế kỷ XVII. Khi các nhà truyền giáo phương Tây, đặc biệt là các giáo sĩ Dòng Tên như Alexandre de Rhodes hay Girolamo Maiorica, đến Việt Nam, các ngài mang theo một kho tàng đức tin rất phong phú, nhưng cũng đối diện với một thách đố rất lớn là ngôn ngữ và văn hóa. Phụng vụ chính thức của Giáo hội khi ấy là tiếng Latinh, còn phần đông người dân Việt Nam là nông dân, sống trong môi trường làng xã, ít người biết chữ, và hoàn toàn xa lạ với hệ thống thần học kinh viện của Tây phương. Nếu chỉ giảng đạo bằng những khái niệm trừu tượng, hoặc giữ nguyên hình thức phụng vụ xa lạ, thì đức tin rất khó bén rễ sâu trong lòng người dân. Chính vì vậy, các nhà truyền giáo đã đi vào một con đường rất khôn Ngoan là hội nhập văn hóa. Nói cách khác, các ngài tìm cách diễn tả đức tin Kitô giáo bằng chính những chất liệu quen thuộc nhất của tâm hồn Việt Nam. Trong đời sống làng xã Việt Nam xưa, người dân đã quen với tục hèm ở đình làng, tức là diễn xướng lại thần tích hay công trạng của vị thành hoàng. Các lối ngâm vịnh, kể chuyện bằng giọng điệu ngân nga;

thể thơ song thất lục bát, vốn rất hợp với những khúc ngâm bi thiết, và toàn bộ thế giới biểu tượng của đạo hiếu, tang lễ, khóc than, nghĩa tử là nghĩa tận. Chính trên nền văn hóa ấy, các vị thừa sai và cộng đoàn tín hữu Việt Nam đã dần hình thành nên một lối suy niệm rất riêng về cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu: không chỉ đọc, mà ngâm, ngắm, than, tái hiện, và đưa mầu nhiệm Thương Khó đi vào cảm thức của làng quê Việt. Từ đó, Ngắm đứng ra đời. Nói ngắn gọn, Ngắm đứng là kết quả của một cuộc gặp gỡ tuyệt đẹp giữa mầu nhiệm cứu độ của Kitô giáo, và tâm hồn, nghệ thuật, ngôn ngữ, đạo hiếu của người Việt.

2. Vì sao gọi là “Ngắm đứng”?

Chữ “ngắm” trong truyền thống này không có nghĩa là “nhìn bằng mắt” theo nghĩa thông thường. Nó gần với chữ ngâm, ngẫm, gẫm — tức là vừa cất giọng ngân nga, vừa suy đi nghĩ lại trong lòng. Đây không chỉ là đọc một bản văn, nhưng là một hình thức cầu nguyện bằng âm thanh, nhịp điệu và cảm xúc. Còn chữ “đứng” là vì nghi thức này thường được cử hành cách trọng thể trong Tuần Thánh, cộng đoàn đứng để cùng hiệp thông. Ở nhiều nơi, người ta còn gọi là ngắm kèo, vì trên một giá gỗ hoặc “kèo” người ta đặt 15 ngọn nến, tượng trưng cho 15 sự thương khó. Sau mỗi ngắm, một

ngọn nến được tắt đi, làm cho cả không gian chìm dần vào bóng tối. Bầu khí ấy không chỉ giúp người ta “nghe”, mà còn giúp sống mầu nhiệm đau thương của Chúa bằng cả giác quan: nghe, nhìn, cảm, thổn thức.

3. Ý nghĩa sâu xa của Ngắm đứng

a. Biến một biến cố xa xôi thành kinh nghiệm gần gũi

Cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu xảy ra tận Giêrusalem, cách Việt Nam rất xa cả về địa lý lẫn văn hóa. Nhưng nhờ Ngắm đứng, mầu nhiệm ấy không còn là chuyện “ở đâu đó trong Kinh Thánh”, mà trở thành một kinh nghiệm gần gũi, sống động ngay giữa làng quê.

Người Việt nghe điệu ngắm, nhìn nến tắt dần, nghe trống chiêng, thấy nghi thức tháo đanh, táng xác Chúa, và cảm nhận như thể cuộc Thương Khó đang xảy ra ngay tại cộng đoàn mình. Đó là sức mạnh của hội nhập văn hóa: làm cho mầu nhiệm đức tin trở thành điều người ta có thể cảm, chứ không chỉ biết.

b. Đưa đạo hiếu Việt Nam vào dưới chân Thánh Giá

Đây là nét độc đáo nhất của Ngắm đứng. Trong tâm thức Việt Nam, hiếu nghĩa không chỉ là phụng dưỡng cha mẹ khi còn sống, mà còn là cách chăm sóc, khóc thương, tiễn đưa người đã khuất. Tang lễ là nơi người Việt bộc lộ tình yêu sâu nhất với người thân. Chính vì thế, khi cuộc Thương Khó của Chúa được diễn tả bằng khăn tang trắng, lời than mồ, nghi thức tháo đanh, liệm xác, đặt Chúa vào săng, Đức Mẹ nhìn Con lần cuối, thì người Việt không chỉ thấy một chân lý thần học, mà thấy nỗi đau của gia đình, của mẹ mất con, của người thân đưa tiễn người mình yêu quý. Chúa Giêsu lúc ấy không còn là một nhân vật xa lạ, mà trở thành người nhà, là Đấng mà cộng đoàn có thể yêu mến, khóc thương và hiếu kính bằng chính cảm thức Việt Nam.

c. Dạy giáo lý bằng cảm xúc và ký ức tập thể

Thời xưa, khi phần lớn người dân không biết chữ, Ngắm đứng trở thành một “trường học đức tin” rất hiệu quả. Qua âm điệu, thơ văn, lối ngâm, và sự lặp lại hằng năm, giáo lý về cuộc khổ nạn, về tội lỗi, về tình yêu cứu chuộc của Chúa được “ghi” vào lòng người dân một cách rất sâu. Người ta có thể không đọc được sách thần học, nhưng lại nhớ rất lâu một điệu ngắm, một câu than, một hình ảnh Đức Mẹ ôm xác Con, một đêm tối có tiếng trống và nến tắt dần. Và chính ký ức tập thể ấy nuôi dưỡng đời sống đức tin của cộng đoàn qua nhiều thế hệ.

4. Ảnh hưởng của Ngắm đứng trên đời sống tâm linh người Việt xưa

Đối với người Công giáo Việt Nam xưa, Ngắm đứng không phải là “một sinh hoạt phụ”. Nó có ảnh hưởng rất mạnh trên ba phương diện:

a. Làm cho Mùa Chay và Tuần Thánh trở thành thời điểm thiêng liêng sâu đậm

Ngày nay nhiều người cảm Mùa Chay là “bốn mươi ngày trong lịch phụng vụ”. Nhưng với cha ông xưa, Mùa Chay có tiếng ngắm, có bầu khí, có nhịp sống riêng. Nó bước ra khỏi bốn bức tường nhà thờ và đi vào đời sống làng quê. Câu ca dao “Tháng Giêng ăn Tết ở nhà, tháng Hai ngắm đứng, tháng Ba ra mùa” cho thấy Ngắm đứng từng ăn sâu vào nhịp sống dân gian đến mức nào.

b. Gắn kết cộng đoàn

Ngắm đứng không phải chuyện riêng của cá nhân, mà là chuyện của cả xứ đạo. Người ta tập ngắm, học ngắm, chấm ngắm, chuẩn bị nghi thức, cùng khóc, cùng nghe, cùng cầu nguyện. Nhờ đó, đời sống đức tin không bị cá nhân hóa, mà luôn gắn với cộng đoàn, với giáo xứ, với gia đình lớn là Hội Thánh.

c. Thanh luyện tâm hồn qua việc dám đi vào đau thương

Một thế giới hiện đại thường khuyến khích con người trốn tránh nỗi đau, luôn phải “tích cực”, luôn phải “ổn”. Nhưng Ngắm đứng dạy người Việt một điều rất sâu: muốn đi tới Phục Sinh, phải dám bước qua Thập Giá. Muốn có niềm vui cứu độ, phải dám đối diện với nỗi đau, với tội lỗi, với sự mất mát. Nhờ đó, nó mang lại một hình thức chữa lành tập thể rất đặc biệt: cộng đoàn không trốn nỗi buồn, mà cùng nhau đi qua bóng tối để chờ ánh sáng Phục Sinh.

5. Ngắm đứng còn nói gì với người Việt hôm nay?

Dù xã hội thay đổi, Ngắm đứng vẫn còn giá trị rất lớn. Với người lớn tuổi, đó là ký ức thiêng liêng, là nơi gắn với ông bà cha mẹ, với xóm đạo, với những đêm Tuần Thánh của tuổi thơ. Nó là một phần căn tính đức tin. Với người trẻ trong nước, nó nhắc rằng đạo không chỉ là giáo lý học thuộc, mà là một đức tin có hồn, có chiều sâu, có khả năng chạm tới toàn bộ con người. Với người Việt hải ngoại, nó đặc biệt quan trọng, vì đây không chỉ là nghi thức, mà còn là cầu nối căn tính. Giữa một môi trường xa lạ, nói tiếng khác, nghĩ cách khác, sống theo nhịp khác, Ngắm đứng có thể giúp thế hệ trẻ nhận ra mình là người Công giáo Việt Nam, mình có một gia tài văn hóa đức tin rất đẹp, và mình không phải là một chiếc lá bị gió toàn cầu hóa cuốn đi hoàn toàn.

6. Làm sao gìn giữ để không mất đi?

Muốn giữ Ngắm đứng, không thể chỉ lặp lại hình thức cũ mà không giải thích.

a. Phải giải thích nguồn gốc và ý nghĩa. Người trẻ cần được biết ngắm đứng từ đâu mà có, tại sao lại có khăn tang trắng, tại sao lại có tháo đanh, vì sao người Việt khóc than trong Tuần Thánh, vì sao đây là sự kết hợp tuyệt đẹp giữa Tin Mừng và đạo hiếu Việt. Khi hiểu, các em mới thấy đây không phải là “nghi thức cổ”, mà là di sản đáng tự hào.

b. Cần song ngữ và ngôn ngữ mới. Ở hải ngoại, nếu chỉ giữ nguyên chữ nghĩa cổ mà không giải thích, người trẻ sẽ rất khó tiếp cận. Cần bản dịch song ngữ, video giải thích ngắn, lớp tìm hiểu, phụ đề, tài liệu đơn giản hơn nhưng vẫn trung thành với tinh thần truyền thống.

c. Mời người trẻ tham gia, không chỉ quan sát. Cho các em học một đoạn ngắm, phụ trách nến, tìm hiểu nghi thức, nghe ông bà kể chuyện, diễn giải lại bằng ngôn ngữ của thế hệ mình. Khi tham gia, truyền thống mới sống.

d. Người lớn phải sống thật với truyền thống này. Nếu ông bà cha mẹ chỉ giữ hình thức bên ngoài mà không còn lòng mến, người trẻ sẽ cảm thấy đây chỉ là chuyện cũ. Nhưng nếu các em thấy người lớn thật sự xúc động, thật sự cầu nguyện, thật sự yêu Chúa qua điệu ngắm, thì chính chứng tá đó sẽ là bài học mạnh nhất.

Ngắm đứng không chỉ là một thực hành đạo đức bình dân. Nó là một minh chứng rực rỡ cho sự gặp gỡ giữa đức tin Công giáo và hồn dân tộc Việt Nam. Nó cho thấy cha ông ta đã không chỉ “theo đạo”, mà đã biết làm cho đức tin ấy có giọng nói, nước mắt, đạo hiếu, nhịp điệu và trái tim rất Việt.

Nếu một ngày nào đó điệu ngắm không còn vang lên, không chỉ là một nghi thức mất đi. Có thể cả một mảng hồn nhà đạo Việt cũng sẽ phai nhạt dần.

Vì thế, gìn giữ Ngắm đứng không phải chỉ để hoài niệm quá khứ. Gìn giữ là để con cháu chúng ta còn biết mình từ đâu đến, ông bà mình đã yêu Chúa bằng cách nào, và đức tin Việt Nam đẹp đến đâu khi biết đi vào văn hóa dân tộc mà vẫn trọn vẹn thuộc về Tin Mừng.

Ước gì tiếng ngắm xưa không chỉ còn trong ký ức của ông bà, nhưng sẽ tiếp tục vang lên, có thể bằng hình thức mới, ngôn ngữ mới, cách truyền đạt mới để thế hệ trẻ hôm nay và mai sau vẫn còn được chạm vào hồn Việt trong mầu nhiệm Thập Giá.

Vọng Sinh

Nguồn: -https://giaodantanthaison.com/tin-chinh/tu-lieu-va-van-hoa/nghien-cuu-phong-tuc-ngam-15-su-thuong-kho-cua-nguoi-cong-giao-vn.html -https://dongten.net/nghi-thuc-tang-xac-duc-chua-giesu-thuc-hanh-dao-duc-khoi-goi-long-yeu-men-phung-vu-thanh/ -https://giaoxutanthaison.com/ngam-15-su-thuong-kho-nghi-le-thao-danh-va-tang-xac-chua-giesu-vao-thu-6-tuan-thanh-tai-giao-xu-tan-thai-son/ -https://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%E1%BA%AFm_th%C6%B0%C6%A1ng_kh%C3%B3 -https://dongten.net/ngam-dung-su-gap-go-giua-duc-tin-va-truyen-thong-dan-toc/ -https://xhnv.duytan.edu.vn/van-o414c/su-hinh-thanh-the-loai-ngam-khuc-trong-van-ho-nb8z6 https://vi.wikisource.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Song_th%E1%BA%A5t_l%E1%BB%A5c_b%C3%A1t

 

1. Tổng thống Trump đe dọa “phá hủy hoàn toàn” cơ sở hạ tầng của Iran trong bối cảnh nguy cơ leo thang căng thẳng đang hiện hữu.

Tổng thống Trump hôm thứ Hai đã đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện, giếng dầu và trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng là đảo Kharg nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz “ngay lập tức”.

Trong một bài đăng trên Truth Social sáng thứ Hai, Tổng thống Trump nói rằng đã có “tiến bộ lớn” trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt các hoạt động quân sự ở Iran, nhưng nói thêm rằng nếu eo biển không được mở lại, “chúng ta sẽ kết thúc ‘chuyến lưu trú’ tuyệt vời của mình ở Iran bằng cách cho nổ tung và xóa sổ hoàn toàn tất cả các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg (và có thể cả các nhà máy khử muối!), những nơi mà chúng ta cố tình chưa ‘đụng đến’”.

Các cuộc tấn công có chủ đích vào các nhà máy khử muối, nơi chuyển đổi nước mặn thành nước uống và rất quan trọng để duy trì sự sống trong khu vực, sẽ là một sự leo thang nghiêm trọng có thể cấu thành tội ác chiến tranh theo luật quốc tế.

Đầu tháng này, Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng trong khu vực, và đã tấn công các tàu thuyền cố gắng đi qua eo biển này. Tổng thống Trump đã nhiều lần kêu gọi Iran mở lại eo biển khi giá dầu tăng vọt, đôi khi lên tới hơn 100 đô la một thùng, dẫn đến giá xăng tăng cao.

Những lời đe dọa mới nhất của Tổng thống Trump không phải là lần đầu tiên ông đưa ra về cơ sở hạ tầng dân sự. Tuần trước, ông đã đặt ra thời hạn 48 giờ để mở lại eo biển – nơi thường vận chuyển gần 20% lượng dầu mỏ của thế giới – nếu không Mỹ sẽ phá hủy “nhiều nhà máy điện, bắt đầu từ nhà máy lớn nhất!”. Sau đó, ông đã lùi thời hạn đó lại.

Iran cũng đe dọa sẽ tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự, và một số cơ sở ở các quốc gia Ả Rập khác đã bị tấn công. Sau những lời đe dọa ban đầu của Tổng thống Trump tuần trước, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo rằng nếu các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng của Iran bị tấn công, Iran sẽ trả đũa bằng cách tấn công vào cơ sở hạ tầng quan trọng trên khắp khu vực - bao gồm các cơ sở năng lượng và khử muối ở các quốc gia vùng Vịnh.

Hôm thứ Hai, Liên đoàn Ả Rập lên án “các cuộc tấn công đáng lên án của Iran vào các cơ sở điện và khử muối nước ở Nhà nước Kuwait”.

Các cuộc tấn công vào các công trình năng lượng có thể cấu thành tội ác chiến tranh. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres trước đây đã nói với POLITICO rằng “Nếu có các cuộc tấn công nhằm vào Iran hoặc từ Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, tôi nghĩ rằng có cơ sở hợp lý để cho rằng chúng có thể cấu thành tội ác chiến tranh.”

Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt nói với các phóng viên hôm thứ Hai rằng chính quyền và quân đội Mỹ “sẽ luôn hành động trong khuôn khổ pháp luật”, đồng thời đưa ra một lời cảnh báo nghiêm khắc.

“Tổng thống đã nói rõ với chế độ Iran… rằng lựa chọn tốt nhất của họ là đạt được thỏa thuận, nếu không quân đội Hoa Kỳ có những khả năng vượt xa trí tưởng tượng của họ và tổng thống không ngại sử dụng chúng,” Leavitt nói. “Tổng thống Trump sẽ tiếp tục tiến hành mà không hề chùn bước và ông ấy kỳ vọng chế độ Iran sẽ đạt được thỏa thuận với chính quyền.”

Leavitt cũng cho biết Tổng thống Trump đã cân nhắc việc yêu cầu các quốc gia Ả Rập chi trả chi phí chiến tranh, tương tự như cách các quốc gia vùng Vịnh đã chi trả phần lớn chi phí của Chiến tranh vùng Vịnh Ba Tư.

“Đó là điều mà tổng thống sẽ quan tâm và muốn đề nghị họ làm,” Leavitt nói. “Đó là một ý tưởng mà ông ấy đang ấp ủ và các bạn sẽ còn được nghe thêm thông tin từ ông ấy về vấn đề này.”

Tổng thống Trump đã cân nhắc việc leo thang các hoạt động quân sự ở Trung Đông trong một thời gian dài.

Những ngày gần đây, ông đã cân nhắc việc chiếm giữ hoặc phá hủy đảo Kharg, một mảnh đất nhỏ mà hầu hết lượng dầu xuất khẩu của Iran đều đi qua, điều này có thể liên quan đến việc triển khai quân đội Mỹ trên mặt đất.

“Đây sẽ là sự trả thù cho nhiều binh lính của chúng ta, và những người khác, mà Iran đã tàn sát và giết hại trong suốt 47 năm ‘Thời kỳ Khủng bố’ của chế độ cũ”, Tổng thống Trump nói hôm thứ Hai.

Cho đến nay, chưa có binh lính Mỹ nào xâm lược Iran, mặc dù hàng ngàn binh sĩ đã được triển khai trong khu vực trong bối cảnh căng thẳng leo thang không ngừng.

[Politico: Trump threatens ‘completely obliterating’ Iranian infrastructure as possible escalation looms]

2. Tổng thống Trump nói ông muốn chiếm đoạt dầu mỏ của Iran.

Tổng thống Trump đã nói với tờ Financial Times rằng “mong muốn của ông là giành lấy dầu mỏ” của Iran như một trong những mục tiêu chiến tranh của mình.

Mục tiêu chiến tranh của Tổng thống Trump đã thay đổi kể từ khi Chiến dịch Epic Fury được phát động vào ngày 28 tháng 2, từ việc thay đổi chế độ, phá hủy khả năng hỏa tiễn đến kiềm chế chương trình hạt nhân của nước này.

Nhưng khi Tehran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, ưu tiên của Tổng thống Trump đã chuyển sang việc mở lại tuyến đường thủy quan trọng này, nơi vận chuyển một phần năm lượng năng lượng của thế giới.

Tổng thống Trump nói với tờ Financial Times: “Điều tôi thích nhất là chiếm lấy dầu mỏ của Iran, nhưng một số người ngu ngốc ở Mỹ lại nói: 'Tại sao ông lại làm vậy?' Nhưng họ là những người ngu ngốc.”

“Có thể chúng ta sẽ chiếm đảo Kharg, có thể không. Chúng ta có rất nhiều lựa chọn,” Tổng thống Trump nói với tờ Financial Times, đề cập đến hòn đảo mà phần lớn dầu mỏ của Iran được xuất khẩu qua đó.

[CBSNews: Trump says he wants to take Iran’s oil]

3. Đám cháy đã được khống chế sau vụ tấn công hỏa tiễn vào nhà máy lọc dầu ở Haifa, Israel.

Phát ngôn nhân Lực Lượng Phòng Vệ Israel, Trung Tá Jonathan Conricus, cho biết một nhà máy lọc dầu ở miền bắc Israel đã bị trúng hỏa tiễn từ Iran và Li Băng, đây là vụ tấn công thứ hai nhằm vào cơ sở này kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran bắt đầu vào tháng trước.

Ông cho biết nhà máy lọc dầu Bazan ở Haifa đã bị tấn công vào thứ Hai. Một vụ hỏa hoạn đã bùng phát tại cơ sở này và những cột khói đen lớn có thể được nhìn thấy trên khu vực.

Hiện chưa rõ liệu đám cháy là do trúng trực tiếp hay do mảnh vỡ rơi xuống. Cũng chưa rõ liệu hỏa tiễn được phóng từ Iran hay Li Băng.

“Vụ việc đã được kiểm soát hoàn toàn. Không có thương vong, không có nguy cơ liên quan đến vật liệu nguy hiểm và không gây nguy hiểm cho công chúng”, ông cho biết.

Tập đoàn Bazan, công ty điều hành nhà máy lọc dầu, cũng cho biết không có thương vong nào được báo cáo trong vụ việc mà họ mô tả là một cuộc tấn công bằng hỏa tiễn vào mái của một bể chứa sản phẩm chưng cất.

Iran và các đồng minh của nước này, bao gồm cả nhóm Hezbollah của Li Băng, đã tiến hành các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa trên khắp Trung Đông nhằm vào những mục tiêu mà họ cho là của Hoa Kỳ và Israel.

Các cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đã kéo dài sang tuần thứ năm mà không có dấu hiệu giảm bớt, bất chấp mối lo ngại quốc tế ngày càng gia tăng và các nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Các cuộc tấn công của Iran ngày càng nhắm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực, trong khi Hezbollah phóng hỏa tiễn vào miền bắc Israel và đối đầu với quân đội Israel xâm lược miền nam Li Băng.

Hôm thứ Hai, Hezbollah tuyên bố lực lượng của họ đã tấn công vào một căn cứ hải quân của Israel ở Haifa bằng “một loạt hỏa tiễn tiên tiến”.

Ngoài các cuộc tấn công vào Iran, quân đội Israel đã tiến hành các cuộc tấn công trên khắp Li Băng và mở rộng cuộc xâm lược trên bộ vào nước này.

Cuộc tấn công dữ dội của Israel vào Li Băng bắt đầu vào ngày 2 tháng 3 sau khi Hezbollah phóng hỏa tiễn về phía lãnh thổ Israel để đáp trả vụ ám sát lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện vào đầu cuộc chiến ngày 28 tháng 2.

Ngoài các cuộc không kích, quân đội Israel đã tiến sâu hơn vào lãnh thổ Li Băng như một phần của cuộc xâm lược trên bộ mà Israel cho rằng nhằm mục đích tiêu diệt các chiến binh Hezbollah.

Israel cũng đã ban hành lệnh di dời cưỡng bức hàng loạt trên khắp miền nam Li Băng và một phần thủ đô Beirut, buộc hơn 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.

Hôm thứ Hai, hãng thông tấn quốc gia Li Băng cho biết máy bay chiến đấu Israel đã tấn công thị trấn Barashit thuộc quận Bint Jbeil ở miền nam Li Băng, khiến một người thiệt mạng và một người khác bị thương.

Ngoài ra, quân đội Li Băng cho biết trong một tuyên bố rằng một cuộc tấn công của Israel vào một trạm kiểm soát quân sự ở phía nam nước này đã khiến một binh sĩ thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.

Theo Bộ Y tế Li Băng, hơn 1.200 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel trên khắp Li Băng kể từ khi leo thang xung đột bắt đầu vào đầu tháng này.

[Al Jazeera English: Fire contained after missile attack on oil refinery in Israel’s Haifa]

4. Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine sẽ giúp mở eo biển Hormuz như một phần của thỏa thuận vũ khí vùng Vịnh.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết hôm Thứ Ba, 31 Tháng Ba, rằng Ukraine sẽ cung cấp vũ khí và công nghệ quốc phòng, bao gồm cả các hệ thống có thể giúp giải tỏa tắc nghẽn eo biển Hormuz, cho các nước vùng Vịnh theo các thỏa thuận mới.

Tổng thống Zelenskiy nói: “Tất cả các thỏa thuận sẽ được pháp luật công nhận đều vô cùng quan trọng đối với đất nước chúng ta. Trước đây, Ukraine chưa từng có những thỏa thuận như vậy với khu vực này.”

Ukraine dường như cũng sẽ cung cấp thuyền điều khiển từ xa trên biển như một phần trong kế hoạch phòng thủ hành lang vận tải biển ở Vịnh Ba Tư. Trong thời bình, khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua eo biển Hormuz. Để đáp trả các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel, Iran đã đóng cửa eo biển, khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt.

Tổng thống Zelenskiy coi kinh nghiệm của Ukraine trong việc duy trì các tuyến đường vận chuyển hàng hải ở Hắc Hải là một phần của các thỏa thuận vùng Vịnh.

“Kinh nghiệm giải tỏa tắc nghẽn các tuyến đường thương mại trên biển với sự hỗ trợ của các phương tiện như thuyền điều khiển từ xa trên biển – liệu kinh nghiệm này có thể giúp giải tỏa tắc nghẽn eo biển Hormuz không?”, Tổng thống Zelenskiy nói. “Họ biết rằng họ có thể tin tưởng vào chuyên môn của chúng tôi trong lĩnh vực này, và chúng tôi đã thảo luận chi tiết về việc chia sẻ kinh nghiệm của chúng tôi về hành lang Hắc Hải và cách thức hoạt động của nó.”

Tuyên bố của Tổng thống Zelenskiy được đưa ra sau các chuyến thăm của ông tới các nước vùng Vịnh, bao gồm Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Qatar, nơi chính phủ các nước đã ký kết các thỏa thuận về quốc phòng cho Ukraine.

Các chi tiết của những thỏa thuận này phần lớn vẫn chưa được công khai, mặc dù Tổng thống Zelenskiy đã từng đề cập đến việc gửi lực lượng phòng không Ukraine đến Trung Đông.

Hàng đêm, Nga phóng hàng trăm máy bay điều khiển từ xa Shahed do Iran thiết kế và các bản sao do Nga sản xuất vào không phận Ukraine.

Để đáp trả, Ukraine đã phát triển các hệ thống phòng không rẻ hơn nhiều so với các hệ thống mà các quốc gia vùng Vịnh đã tích trữ. Khi Iran trả đũa bằng cách phóng hỏa tiễn Shahed khắp Trung Đông, sự quan tâm đến các hệ thống phòng không của Ukraine, đặc biệt là máy bay điều khiển từ xa đánh chặn, đã tăng vọt.

Theo Tổng thống Zelenskiy, các thỏa thuận dự kiến sẽ kéo dài ít nhất 10 năm với mỗi quốc gia và bao gồm việc xuất khẩu vũ khí của Ukraine, trong đó có thuyền điều khiển từ xa, thiết bị tác chiến điện tử và nhu liệu. Ít nhất một phần cam kết của các nước vùng Vịnh sẽ là cung cấp năng lượng.

“Không còn nghi ngờ gì nữa, chúng ta đang nói về sự hỗ trợ năng lượng từ phía các nhà lãnh đạo các quốc gia vùng Vịnh. Chúng ta không chỉ trông chờ vào điều này, chúng ta đã có các thỏa thuận,” Tổng thống Zelenskiy nói.

Ông Rustem Umerov, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine, vẫn đang ở Trung Đông để tiếp tục các cuộc đàm phán chính trị, bao gồm cả các yêu cầu từ Bahrain và Oman, Tổng thống Zelenskiy sau đó cho biết.

“Chúng tôi đang xuất khẩu hệ thống phòng thủ, kỹ năng của các chiến binh, kiến thức mà nhà nước chúng tôi sở hữu. Và từ các quốc gia này - từ các đối tác của chúng tôi - chúng tôi kỳ vọng vào sự hợp tác an ninh tương hỗ. Chúng tôi đã đồng ý về các cơ hội tăng cường phòng không, về việc cùng phát triển sản xuất quốc phòng và về hợp tác năng lượng, bao gồm dầu diesel và các thiết bị thiết yếu khác mà chúng tôi cần ngay lúc này”, ông nói thêm.

[Kyiv Independent: Ukraine to help open Strait of Hormuz as part of Gulf weapons deals, Zelensky says]

5. Mỹ cho phép tàu chở dầu của Nga đến Cuba trong khi Tổng thống Trump nói “chúng tôi không phản đối”.

Ngày 30 tháng 3, Mỹ cho phép một tàu chở dầu thô của Nga đến Cuba, bất chấp lệnh phong tỏa dầu mỏ trên thực tế do Washington áp đặt, đánh dấu một sự thay đổi trong chính sách của Mỹ.

Động thái này diễn ra sau nhiều tuần siết chặt các hạn chế đối với việc vận chuyển nhiên liệu đến Cuba và trong bối cảnh Washington điều chỉnh lại việc thực thi các lệnh trừng phạt giữa lúc nguồn cung dầu toàn cầu bị gián đoạn.

Tổng thống Donald Trump cho biết ông “không có vấn đề gì” với lô hàng này.

“Chúng tôi không phản đối việc ai đó nhận một lượng dầu lớn vì họ cần phải sống còn,” ông nói. “Nếu một quốc gia muốn gửi dầu đến Cuba ngay bây giờ, tôi không có vấn đề gì, bất kể đó là Nga.”

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy tàu chở dầu Anatoly Kolodkin mang cờ Nga chở khoảng 650.000–730.000 thùng dầu thô đang tiến vào vùng biển Cuba. Bộ Giao thông vận tải Nga sau đó xác nhận rằng lô hàng đã đến nước này.

Tàu chở dầu này đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ, Liên Hiệp Âu Châu và Anh liên quan đến cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Trước đó, Tổng thống Cuba Miguel Diaz-Canel cho biết nước này đã không nhận được dầu nhập khẩu trong ba tháng, dẫn đến việc phải phân phối xăng dầu nghiêm ngặt và nhiều lần mất điện trên toàn quốc.

Tình hình trở nên tồi tệ hơn sau khi Mỹ bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro vào tháng Giêng, loại bỏ một đồng minh chủ chốt của Cuba, người từ lâu đã cung cấp dầu cho hòn đảo này với các điều khoản ưu đãi.

Sau đó, Washington đã chặn các chuyến hàng dầu của Venezuela đến Cuba và đe dọa áp thuế đối với các quốc gia tiếp tục cung cấp dầu cho hòn đảo này, khiến Mexico phải ngừng xuất khẩu.

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh Mỹ tạm thời nới lỏng một số lệnh trừng phạt đối với xuất khẩu dầu mỏ của Nga sau những gián đoạn nguồn cung toàn cầu do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran gây ra, làm phức tạp thêm động thái địa chính trị xung quanh lô hàng này.

Cuba và Nga đã duy trì mối quan hệ mật thiết kể từ thời Chiến tranh Lạnh. Các báo cáo truyền thông cho thấy có hơn 5.000 chiến binh Cuba đang tích cực tham gia chiến đấu cho Nga ở Ukraine.

Mới đây nhất, Cuba đã gia nhập nhóm BRICS do Nga dẫn đầu với tư cách là một quốc gia thành viên vào tháng 10 năm 2024.

[Newsweek: US allows Russian oil tanker to reach Cuba as Trump says 'we don't mind']

6. Úc sẽ giảm một nửa thuế nhiên liệu khi cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu ngày càng trầm trọng.

Chính phủ Úc sẽ giảm một nửa thuế xăng và dầu diesel trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng vọt do cuộc chiến tranh Mỹ-Israel chống Iran.

Thủ tướng Úc Anthony Albanese đã đưa ra thông báo hôm nay khi giá dầu thô quốc tế tăng lên trên 116 đô la một thùng, là mức cao nhất trong gần hai tuần, trong bối cảnh xung đột leo thang trên nhiều mặt trận.

Thủ tướng Albanese cho biết thuế tiêu thụ nhiên liệu sẽ được giảm một nửa từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 30 tháng 6 để giảm bớt “áp lực tài chính” do giá năng lượng tăng cao gây ra.

Ông Albanese cho biết động thái này sẽ làm giảm giá xăng xuống 26,3 xu Úc mỗi lít, giúp người lái xe tiết kiệm gần 19 đô la cho một bình xăng 65 lít.

Ông Albanese nói: “Chúng tôi hiểu rằng áp lực về chi phí đối với người dân là rất thực tế khi tác động của cuộc chiến ở phía bên kia thế giới đang diễn ra ngay tại đây”.

“Chúng ta đang hành động ngay bây giờ để chuẩn bị kỹ lưỡng hơn mức cần thiết.”

Ông Albanese cho biết chính phủ cũng sẽ tạm dừng thu phí đối với xe tải nặng trong ba tháng.

Mặc dù Úc là một nước xuất khẩu than đá và khí đốt tự nhiên lớn, nhưng khoảng 80% nhu cầu nhiên liệu tinh chế của nước này lại phải nhập khẩu từ nước ngoài.

Theo cơ quan giám sát cạnh tranh của Úc, giá xăng và dầu diesel trung bình tại năm thành phố lớn nhất của nước này đã tăng lần lượt 10% và 8% trong tuần tính đến ngày 25 tháng 3.

Cho đến nay, Úc vẫn chưa áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng bắt buộc, chẳng hạn như phân phối nhiên liệu và làm việc tại nhà, nhưng các quan chức đã kêu gọi người dân tránh tiêu thụ nhiên liệu quá mức.

[Al Jazeera English: Australia to halve fuel tax as global energy crisis deepens]

7. Theo các báo cáo, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công một nhà máy hóa chất ở tỉnh Samara của Nga.

Theo các kênh truyền thông Telegram của Nga, lực lượng Ukraine được tường trình đã tấn công một nhà máy hóa chất ở tỉnh Samara của Nga vào đêm 30 tháng 3.

Các bức ảnh và video được đăng tải trên mạng xã hội được tường trình cho thấy khói bốc lên từ khu vực nhà máy hóa chất KuibyshevAzot ở Tolyatti.

Thống đốc tỉnh Samara, Vyacheslav Fedorishchev, đã báo cáo về một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào một “doanh nghiệp công nghiệp ở Tolyatti” mà không cung cấp thêm chi tiết về mục tiêu bị tấn công hoặc mức độ thiệt hại gây ra.

Ông Fedorishchev cũng khẳng định rằng không có thương vong nào được báo cáo trong vụ tấn công.

Trước đó vài ngày, nhà máy này đã bị lực lượng Ukraine tấn công khi một đám cháy bùng phát tại nhà máy KuibyshevAzot và nhà máy Togliattikauchuk gần đó vào ngày 21 tháng 3.

Vụ tấn công vào nhà máy diễn ra chỉ hai đêm sau khi hỏa tiễn Flamingo của Ukraine tấn công nhà máy sản xuất thuốc nổ JSC Promsintez ở thành phố Chapaevsk gần đó.

Tỉnh Samara, thường xuyên là mục tiêu của các cuộc tấn công sâu trong lãnh thổ Nga, nằm cách biên giới Ukraine-Nga khoảng 750 km.

Ukraine thường xuyên tấn công vào tổ hợp công nghiệp quân sự của Nga nhằm làm tê liệt cỗ máy chiến tranh của Mạc Tư Khoa. Kể từ khi bắt đầu cuộc chiến ở Iran, Kyiv cũng ngày càng tăng cường các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga nhằm hạn chế lợi nhuận dầu mỏ quá mức do thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.

[Kyiv Independent: Ukrainian drones reportedly strike chemical plant in Russia's Samara Oblast]

8. Ukraine cho biết số lượng chiến binh nước ngoài trong hàng ngũ quân đội Nga đã vượt quá 27.000 người.

Tính đến ngày 30 tháng 3, Ukraine đã xác định được 27.407 công dân nước ngoài đang chiến đấu cho Nga trong cuộc xâm lược Ukraine, tăng từ hơn 18.000 người vào tháng 11, với việc Mạc Tư Khoa tuyển mộ họ từ ít nhất 135 quốc gia, theo Trụ sở Điều phối về Điều trị Tù binh Chiến tranh.

Đại Úy Andriy Yusov, phát ngôn nhân của trụ sở chính cho biết mạng lưới tuyển dụng này cũng trải rộng khắp thế giới Ả Rập, nêu tên các quốc gia trên khắp Bắc Phi và Trung Đông.

“Ai Cập, Yemen, Somalia, Iraq, Algeria, Syria, Morocco, Jordan — đây chưa phải là danh sách đầy đủ các quốc gia Ả Rập mà Liên bang Nga đang tuyển mộ công dân tham gia cuộc xâm lược Ukraine”, Đại Úy Yusov cho biết trong một tuyên bố ngày 31 tháng 3.

Đầu tháng 3, trụ sở này cho biết gần một nửa số chiến binh nước ngoài mà họ xác định được đến từ Á Châu, mặc dù cũng có những tân binh được phát hiện ở các quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu, bao gồm cả Ý.

Ông cho biết vào tháng 11 rằng Nga đã xây dựng một mạng lưới tuyển dụng toàn cầu rộng khắp kể từ năm 2023 để bù đắp những tổn thất trên chiến trường, với số lượng người nước ngoài ký hợp đồng tăng từ hàng trăm lên hàng ngàn mỗi tháng.

Ông cho biết phần lớn dữ liệu về công dân nước ngoài phục vụ trong quân đội Nga được thu thập khi những chiến binh này bị bắt làm tù binh, bao gồm cả thông qua dự án “Tôi muốn sống” của Ukraine, dự án khuyến khích những người chiến đấu về phía Nga đầu hàng lực lượng Ukraine.

“Tổng cộng, hiện có hàng trăm người nước ngoài đang bị giam giữ tại Ukraine, và con số này vẫn tiếp tục tăng. Mỗi tuần, Lực lượng Quốc phòng Ukraine bắt giữ từ một đến ba công dân nước thứ ba, những người mà chế độ Cẩm Linh thực chất đang đẩy đến chỗ chết chắc”, trụ sở chỉ huy cho biết.

[Kyiv Independent: Foreign fighters in Russian ranks rise above 27,000, Ukraine says]

9. Thống đốc cho biết, vụ tấn công bằng bom lượn của Nga vào Kramatorsk khiến 3 người thiệt mạng, trong đó có một cậu bé 13 tuổi.

Ít nhất ba người, trong đó có một cậu bé 13 tuổi, đã thiệt mạng và bảy người khác bị thương trong một vụ tấn công bằng bom lượn của Nga vào Kramatorsk, Thống đốc tỉnh Donetsk, Vadym Filashkin, báo cáo vào ngày 29 tháng 3.

Theo Filashkin, vụ tấn công xảy ra vào buổi trưa, và các nạn nhân bị thương có độ tuổi từ 20 đến 80.

Thống đốc cho biết, chính quyền địa phương đang xác định số lượng nạn nhân dân sự cuối cùng và mức độ thiệt hại, với nhiều tòa nhà nhiều tầng được báo cáo là bị hư hại.

“Một lần nữa, người Nga lại cố tình tấn công vào một thành phố yên bình và giết hại trẻ em”, Filashkin nói, lên án “hành động khủng bố có chủ đích chống lại người dân chúng ta”.

“Chắc chắn họ sẽ phải chịu trách nhiệm cho mọi sinh mạng bị hủy hoại và mọi ngôi nhà bị san bằng.”

“Thống đốc cho biết các dịch vụ khẩn cấp đang làm việc tại hiện trường vụ tấn công.”

Văn phòng công tố khu vực đã mở cuộc điều tra trước khi xét xử để khởi tố vụ án hình sự về tội ác chiến tranh, theo thông báo của cơ quan thực thi pháp luật.

Nằm cách các vị trí gần nhất của Nga ở phía đông tỉnh Donetsk, nơi diễn ra giao tranh ác liệt nhất, chưa đầy 20 km, Kramatorsk đã phải hứng chịu các cuộc tấn công bằng bom lượn và máy bay điều khiển từ xa của Nga trong những tuần qua.

Thành phố này, từng là nơi sinh sống của khoảng 200.000 người trước khi chiến tranh toàn diện nổ ra, đã trở thành thủ phủ khu vực trên thực tế sau khi Nga xâm lược Donetsk vào năm 2014.

Được phòng thủ kiên cố và là nơi giao nhau quan trọng của hỏa xa và xa lộ, Kramatorsk vẫn là một trung tâm hậu cần chiến lược nằm ở trung tâm các mục tiêu của Nga nhằm xâm lược phần còn lại của tỉnh Donetsk do Ukraine kiểm soát.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy hồi mùa hè năm ngoái ước tính rằng Nga sẽ cần bốn năm để hoàn toàn kiểm soát Donbas.

[Kyiv Independent: Russian glide bomb attack on Kramatorsk kills 3, including 13-year-old boy, governor says]

10. Hỏa tiễn bị bắn hạ trong không phận NATO: Những điều cần biết

Thổ Nhĩ Kỳ cho biết hệ thống phòng không và phòng thủ hỏa tiễn của NATO đã đánh chặn một quả đạn đạo phóng từ Iran bay vào hoặc tiếp cận không phận Thổ Nhĩ Kỳ, đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy cuộc chiến tranh Iran ngày càng leo thang và đang lôi kéo các quốc gia nằm xa các chiến trường chính vào cuộc.

Vụ đánh chặn này diễn ra sau một số vụ việc tương tự được Ankara báo cáo kể từ khi xung đột leo thang, cho thấy các hoạt động hỏa tiễn đang mở rộng của Iran—và phản ứng phòng thủ của NATO—đang thử thách sườn phía nam của liên minh ngay cả khi các nhà lãnh đạo đang cố gắng ngăn chặn chiến tranh leo thang thành một cuộc đối đầu trực tiếp giữa Iran và các thành viên NATO.

Vị trí địa lý của Thổ Nhĩ Kỳ khiến nước này đặc biệt dễ bị tổn thương trước những ảnh hưởng lan rộng từ cuộc chiến tranh với Iran. Là một thành viên NATO giáp biên giới Syria và Iraq, đồng thời là nơi đặt các cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ và các đồng minh, Thổ Nhĩ Kỳ nằm dưới các đường bay của hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa mà Iran sử dụng trong các cuộc tấn công trả đũa trên khắp khu vực.

Mặc dù các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ chưa tuyên bố các vụ việc này là các cuộc tấn công có chủ đích, nhưng mỗi lần chặn bắt đều làm tăng nguy cơ leo thang, dù là do tính toán sai lầm, lỗi kỹ thuật hay hiểu sai ý định. NATO đã tìm cách làm rõ rằng việc bảo vệ không phận của các đồng minh không tự động có nghĩa là liên minh đang tham chiến, nhưng việc các phương tiện của NATO liên tục tham gia cho thấy ranh giới đó đã trở nên mong manh như thế nào.

Đối với Ankara, các sự kiện này cũng mang ý nghĩa đối nội và ngoại giao. Thổ Nhĩ Kỳ đã cố gắng duy trì vai trò cân bằng kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu, lên án các cuộc tấn công đe dọa sự ổn định khu vực trong khi vẫn giữ liên lạc với Tehran. Đồng thời, chính phủ nhấn mạnh rằng bất kỳ hành vi vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ nào cũng sẽ bị đáp trả bằng vũ lực, một thông điệp nhằm răn đe hơn là leo thang.

Bộ Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ cho biết một hỏa tiễn đạn đạo được xác định là phóng từ Iran đã bị phát hiện xâm nhập hoặc hướng về không phận Thổ Nhĩ Kỳ và đã bị các hệ thống phòng không và phòng thủ hỏa tiễn của NATO triển khai ở phía Đông Địa Trung Hải vô hiệu hóa. Bộ này cho biết không có thương vong nào được báo cáo và nhấn mạnh rằng tất cả các biện pháp cần thiết sẽ được thực hiện “quyết đoán và không do dự” đối với bất kỳ mối đe dọa nào đối với lãnh thổ hoặc không phận của Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuyên bố này gần giống với ngôn ngữ mà Thổ Nhĩ Kỳ đã sử dụng nhiều lần kể từ khi chiến tranh bắt đầu, phản ánh điều mà các quan chức mô tả là tư thế an ninh được tăng cường nhưng vẫn được kiểm soát. Các quan chức NATO sau đó xác nhận rằng lực lượng phòng thủ của đồng minh đã tham gia và cho biết liên minh kiên quyết đứng về phía Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi các quan chức Mỹ nhấn mạnh rằng vụ việc không tự động kích hoạt điều khoản phòng thủ tập thể của NATO.

Vụ đánh chặn này không phải là lần đầu tiên. Ngày 4 tháng 3, Thổ Nhĩ Kỳ báo cáo rằng hệ thống phòng thủ NATO đã đánh chặn một hỏa tiễn đạn đạo phóng từ Iran sau khi nó bay qua không phận Iraq và Syria rồi tiến đến không phận Thổ Nhĩ Kỳ. Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết vào thời điểm đó rằng mục tiêu nhắm đến chưa rõ ràng và mảnh vỡ được tìm thấy ở miền nam Thổ Nhĩ Kỳ là từ máy bay đánh chặn chứ không phải từ hỏa tiễn đang bay tới. Không có thương vong nào được báo cáo.

Vụ việc thứ hai được báo cáo vào ngày 9 tháng 3, khi chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ cho biết một hỏa tiễn khác do Iran phóng đã bị đánh chặn trên bầu trời phía đông nam Thổ Nhĩ Kỳ. Ankara một lần nữa đưa ra cảnh báo rằng họ bảo lưu quyền đáp trả bất kỳ hành động thù địch nào, đồng thời kêu gọi tất cả các bên tránh những bước đi có thể làm leo thang xung đột.

Ngày 13 tháng 3, Thổ Nhĩ Kỳ thông báo về vụ đánh chặn thứ ba kể từ khi chiến tranh bắt đầu, cho biết một quả đạn đạo phóng từ Iran đã xâm nhập không phận Thổ Nhĩ Kỳ trước khi bị hệ thống phòng thủ của NATO vô hiệu hóa. Iran phủ nhận trách nhiệm trong vụ việc đó, đại sứ quán nước này tại Ankara tuyên bố không có hỏa tiễn nào được bắn về phía Thổ Nhĩ Kỳ và đề xuất một cuộc xem xét kỹ thuật chung để làm rõ những gì đã xảy ra.

Trong tất cả các vụ việc, các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ đều thận trọng trong cách dùng từ. Thay vì nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ bị tấn công hoặc bị nhắm bắn trực tiếp, các tuyên bố tập trung vào việc phát hiện, đánh chặn và răn đe. Trong ít nhất một trường hợp, các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ nói với truyền thông quốc tế rằng hỏa tiễn có thể đã nhắm vào một mục tiêu khác trong khu vực và đã chệch hướng.

Phản ứng của Iran rất khác nhau. Tehran đôi khi im lặng, đôi khi phủ nhận sự liên quan, và đôi khi khẳng định các cuộc tấn công của họ chỉ nhằm vào các mục tiêu liên kết với Mỹ hoặc Israel ở những nơi khác trong khu vực. Các quan chức Iran đã nhiều lần tuyên bố họ không tìm kiếm xung đột với các nước láng giềng, bao gồm cả Thổ Nhĩ Kỳ, ngay cả khi hoạt động hỏa tiễn đã mở rộng về mặt địa lý.

Từ góc nhìn của NATO, các vụ đánh chặn liên tiếp nhấn mạnh tầm quan trọng của các hệ thống phòng không và phòng thủ hỏa tiễn tích hợp trong bối cảnh các mối đe dọa từ hỏa tiễn đạn đạo và máy bay điều khiển từ xa đang gia tăng. Các quan chức liên minh đã mô tả các hành động này là mang tính phòng thủ và ổn định, nhưng mỗi cuộc đối đầu đều làm tăng thêm áp lực phải tránh những sai lầm có thể làm thay đổi bản chất của cuộc xung đột.

[Newsweek: Missiles Shot Down Inside NATO Airspace: What to Know]