Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.

Khi ấy, Đức Giê-su bắt đầu dùng dụ ngôn mà nói với các thượng tế, kinh sư và kỳ mục. Người nói : “Có người kia trồng được một vườn nho; ông rào giậu chung quanh, đào bồn đạp nho và xây một tháp canh. Ông cho tá điền canh tác, rồi trẩy đi xa. 2 Đến mùa, ông sai một đầy tớ đến gặp các tá điền để thu hoa lợi vườn nho mà họ phải nộp. 3 Nhưng họ bắt người đầy tớ, đánh đập và đuổi về tay không. 4 Ông lại sai một đầy tớ khác đến với họ. Họ đánh vào đầu anh ta và hạ nhục. 5 Ông sai một người khác nữa, họ cũng giết luôn. Rồi ông lại sai nhiều người khác : kẻ thì họ đánh, người thì họ giết. 6 Ông chỉ còn một người nữa là người con yêu dấu : người này là người cuối cùng ông sai đến gặp họ; ông nói : ‘Chúng sẽ nể con ta.’ 7 Nhưng bọn tá điền ấy bảo nhau : ‘Đứa thừa tự đây rồi ! Nào ta giết quách nó đi, và gia tài sẽ về tay ta.’ 8 Thế là họ bắt cậu, giết chết rồi quăng ra bên ngoài vườn nho. 9 Vậy ông chủ vườn nho sẽ làm gì? Ông sẽ đến tiêu diệt các tá điền, rồi giao vườn nho cho người khác. 10 Các ông chưa đọc câu Kinh Thánh này sao? Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ lại trở nên đá tảng góc tường. 11 Đó chính là công trình của Chúa, công trình kỳ diệu trước mắt chúng ta !”

Họ tìm cách bắt Đức Giê-su, nhưng lại sợ dân chúng; quả vậy, họ thừa hiểu Người đã nhắm vào họ mà kể dụ ngôn ấy. Thế là họ để Người lại đó mà đi.

Đó là Lời Chúa

 

1. Quân đội Ukraine đã phá hủy hai máy bay hải quân Tu-142 của Nga và hệ thống hỏa tiễn Iskander trên bờ biển Hắc Hải. Những tiếng nổ long trời.

Theo báo cáo của chỉ huy Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa Ukraine, Thiếu Tá Robert “Magyar” Brovdi, vào đêm 30 tháng 5, các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã phá hủy hai máy bay hải quân Tu-142 của Nga và một hệ thống hỏa tiễn đạn đạo Iskander.

Cư dân địa phương báo cáo trên mạng xã hội về những tiếng nổ long trời vang lên tiếp theo là một trận hỏa hoạn lớn.

Hôm Chúa Nhật, 31 Tháng Năm, Thiếu Tá Brovdi cho biết, hệ thống hỏa tiễn đạn đạo Iskander và hai máy bay Tu-142 đã bị tấn công tại một phi trường quân sự ở Taganrog, một thành phố cảng trên Biển Azov thuộc tỉnh Rostov.

Cuộc tấn công được thực hiện bởi Trung tâm số 1 của Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa, một đơn vị chuyên về các cuộc tấn công sâu vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng dầu khí của Nga.

Tu-142 là máy bay trinh sát biển tầm xa chống tàu ngầm do hải quân Nga vận hành, dựa trên nền tảng máy bay ném bom chiến lược Tu-95 của Nga, thường được sử dụng cho các cuộc tấn công hỏa tiễn hành trình quy mô lớn vào Ukraine.

Hệ thống hỏa tiễn chiến thuật Iskander là một hệ thống của Nga có khả năng phóng hỏa tiễn đạn đạo lên đến 500 km.

Loại vũ khí này, chỉ có thể bị bắn hạ một cách đáng tin cậy bởi hệ thống Patriot tiên tiến do Mỹ chế tạo, đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc tấn công nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Thống đốc tỉnh Rostov, Yuri Slusar, thông báo trên Telegram rằng một bể chứa nhiên liệu, một tàu chở dầu và một tòa nhà hành chính tại cảng Taganrog đã bốc cháy sau một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine. Ông Slusar cũng cho biết thêm rằng hai người đã bị thương trong vụ tấn công tại thành phố này.

Taganrog là một thành phố cảng lớn của Nga trên Biển Azov, cách biên giới quốc gia với phần lãnh thổ Donetsk của Ukraine hiện đang bị tạm chiếm chỉ hơn 40 km.

Thành phố này thường xuyên trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, với các vụ nổ được báo cáo lần cuối trong khu vực vào đêm 27 tháng 5.

Ukraine ngày càng dựa nhiều hơn vào máy bay điều khiển từ xa do trong nước sản xuất để tấn công các mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Nga.

[Kyiv Independent: Ukrainian military destroy two Russian Tu-142 naval aircraft, Iskander missile system on Black Sea coast]

2. Hai máy bay Tupolev Tu-142 huyền thoại của Nga nổ tan tành

Máy bay Tupolev Tu-142 là một loại máy bay trinh sát hàng hải và chống tàu ngầm, gọi tắt là ASW tầm xa cỡ lớn của Nga. Giá của một chiếc Tu-142 giao động từ 60 đến 70 triệu Mỹ kim.

Được phát triển bởi Tupolev vào cuối những năm 1960, nó được thiết kế đặc biệt để săn lùng các tàu ngầm hạt nhân của Mỹ được trang bị hỏa tiễn đạn đạo Polaris. Máy bay này được phát triển dựa trên chiếc Tupolev Tu-95 huyền thoại, với thiết kế cánh cụp đặc trưng và động cơ phản lực cánh quạt cực mạnh.

Tu-142 có chiều dài khoảng 50 mét và sải cánh 50 mét, với tầm hoạt động chiến đấu tối đa không cần tiếp nhiên liệu lên đến hơn 12.000 km.

Nga là quốc gia vận hành Tu-142 chủ yếu hiện nay. Hải quân Ấn Độ đã vận hành một phi đội nhỏ máy bay Tu-142 trong 29 năm, sử dụng chúng trong các cuộc đối đầu khu vực quan trọng trước khi cho ngừng hoạt động vào năm 2017 để thay thế bằng máy bay Boeing P-8I hiện đại hơn. Ukraine cũng thừa hưởng một số máy bay Tu-142 sau sự sụp đổ của Liên Xô, nhưng sau đó đã tháo dỡ chúng theo các thỏa thuận giải trừ quân bị quốc tế. Một chiếc vẫn được trưng bày tại Bảo tàng Hàng không Quốc gia ở Kyiv.

Ngày 30 tháng 5 năm 2026, Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa của Ukraine đã thực hiện một cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tầm xa rất thành công nhằm vào một phi trường quân sự ở Taganrog, Nga. Theo xác nhận của quân đội, hai máy bay Tu-142 hiếm hoi của Nga đã bị phá hủy trên mặt đất cùng với một bệ phóng hỏa tiễn Iskander. Do Nga không còn duy trì dây chuyền sản xuất Tu-142, những tổn thất này là một đòn giáng không thể bù đắp đối với khả năng trinh sát hải quân tầm xa và chỉ huy hạt nhân của họ.

Vụ tấn công phi trường diễn ra cùng lúc với một làn sóng tấn công rộng khắp miền nam nước Nga vào cùng đêm đó. Máy bay điều khiển từ xa đã tấn công cơ sở hạ tầng cảng ở Taganrog, gây cháy một tàu chở dầu và một bể chứa nhiên liệu, trong khi một kho dầu ở vùng Krasnodar cũng bị tấn công. Các kênh truyền thông địa phương ở Taganrog đưa tin thành phố bị tấn công từ khoảng 1 giờ sáng, và mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa kéo dài ít nhất đến 5 giờ sáng.

Taganrog đã nhiều lần hứng chịu các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Ukraine trong suốt cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Thành phố này là nơi đặt nhà máy Beriev TANTK, nơi bảo dưỡng và sửa đổi một số tài sản hàng không quý giá nhất của Nga, bao gồm cả máy bay cảnh báo sớm A-50. Vào tháng 11 năm 2025, một cuộc tấn công của Ukraine vào nhà máy Beriev đã phá hủy chiếc máy bay laser A-60 duy nhất còn lại của Nga, và Nhà máy sửa chữa hàng không số 325 trong thành phố đã bị tấn công vào ngày 27 tháng 5 năm 2026.

[Kyiv Independent: Ukrainian military destroy two Russian Tu-142 naval aircraft, Iskander missile system on Black Sea coast]

3. Thủ tướng Tusk kêu gọi NATO chú ý đến những lời đe dọa của ông Medvedev sau khi máy bay điều khiển từ xa của Nga tấn công một khu chung cư ở Rumani.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã kêu gọi các đồng minh NATO nghiêm chỉnh xem xét cảnh báo mới nhất từ một quan chức cao cấp của Nga rằng máy bay điều khiển từ xa sẽ tiếp tục xâm nhập không phận Âu Châu, sau khi một máy bay điều khiển từ xa của Nga rơi xuống một tòa nhà chung cư ở Rumani.

“Ba Lan, các nước Baltic, và giờ là Rumani. Những hành động khiêu khích của Nga ngày càng gia tăng,” Thủ tướng Tusk đưa ra lập trường trên vào ngày 30 tháng 5, đồng thời cho rằng tất cả các thành viên NATO “cuối cùng nên bắt đầu xem xét nghiêm chỉnh những sự thật và lời nói này.”

Ông đang đáp lại những phát biểu của Dmitry Medvedev, phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, người theo Reuters đã cảnh báo rằng máy bay điều khiển từ xa “lang thang” sẽ tiếp tục bay vào lãnh thổ Âu Châu và công dân Liên Hiệp Âu Châu, với tư cách là cư dân của “các quốc gia đang có chiến tranh”, sẽ không còn ngủ yên giấc nữa. “Hãy để họ chuẩn bị: điều này sẽ tiếp diễn. Chiến tranh vẫn đang diễn ra”, Medvedev nói.

Các mối đe dọa của Mạc Tư Khoa và nguồn gốc gây tranh cãi

Ông Medvedev khẳng định vẫn chưa rõ chiếc máy bay điều khiển từ xa tấn công Rumani thuộc về quốc gia nào, đồng thời kêu gọi các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Âu Châu hãy gạt bỏ sự phẫn nộ vì các quốc gia của họ “có liên quan trực tiếp đến cuộc chiến chống lại Nga”. Ông cho rằng những sự việc tương tự có thể tái diễn gần các địa điểm sản xuất máy bay điều khiển từ xa cho Ukraine ở Âu Châu - lặp lại động thái hồi tháng Tư khi Bộ Quốc phòng Nga công bố các địa chỉ được tường trình của các nhà máy mà họ gọi là “mục tiêu tiềm năng”.

Putin, phát biểu với các phóng viên ở Kazakhstan, cho biết ông “vừa mới nghe” về vụ việc ở Rumani và nguồn gốc của nó không thể xác định “nếu không điều tra”, ám chỉ rằng máy bay điều khiển từ xa đó có thể là của Ukraine. Ông nói, phản ứng đầu tiên đối với những máy bay điều khiển từ xa như vậy “luôn là hoảng loạn”, trước khi chúng được xác định là của Ukraine.

Giới chức Rumani bác bỏ thông tin đó. Tổng thống Nicușor Dan cho biết một máy bay điều khiển từ xa “Geran-2” của Nga đã tấn công tòa nhà ở Galați, tuyên bố tổng lãnh sự Nga tại Constanța là “persona non grata”, tiếng Latinh dùng trong ngoại giao có nghĩa “người không được hoan nghênh” và ra lệnh đóng cửa lãnh sự quán, gọi đây là sự việc nghiêm trọng nhất trên lãnh thổ Rumani kể từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến với Ukraine. Ông Dan đã triệu tập Hội đồng Quốc phòng Tối cao, thảo luận về vụ tấn công với Tổng thư ký NATO Mark Rutte và thông báo cho Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Trong một tuyên bố tiếp theo tuyên bố của Tổng thống Rumani, phát ngôn nhân Bộ Nội Vụ Rumani sợ người dân không hiểu tiếng Latinh nên giải thích rằng ý Tổng thống là Đại Sứ Nga Vladimir Lipayev nên “cút đi”. Đáp lại, Maria Zakharova, giám đốc phòng báo chí Bộ Ngoại giao, cho biết đến ngày thứ Hai 1 Tháng Sáu, Bộ Ngoại giao Nga của bà ta sẽ yêu cầu Đại Sứ Cristian Istrate của Rumani tại Nga “cút đi”.

Cuộc tấn công của Galați

Vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa xảy ra vào đêm 28 rạng sáng 29 tháng 5 diễn ra trong bối cảnh Nga tấn công tỉnh Odesa của Ukraine. Một chiếc UAV đã bay vào lãnh thổ Rumani và đâm vào một tòa nhà chung cư 10 tầng ở Galați, theo báo cáo của Bộ Quốc phòng nước này. Vụ việc gây thương tích nhẹ cho 2 người và buộc khoảng 70 cư dân phải di tản. Các máy bay chiến đấu đang tuần tra trên không phận nước này đã được phép hành động nhưng không bắn hạ chiếc UAV. Các công tố viên ở Galați đã mở cuộc điều tra hình sự, trong đó một hướng điều tra coi vụ việc là hành vi cố ý giết người nghiêm trọng.

Ngoại trưởng Rumani Oana-Silvia Țoiu gọi chiếc máy bay điều khiển từ xa này là của Nga, triệu tập đại sứ Mạc Tư Khoa tại Bucharest và nói rằng Nga phải chịu “trách nhiệm trực tiếp” về điều mà bà mô tả là hành vi vi phạm nghiêm trọng và vô trách nhiệm luật pháp quốc tế và không phận Rumani. Bucharest đã thông báo cho các đối tác Liên Hiệp Âu Châu và NATO và yêu cầu họ đẩy nhanh việc chuyển giao năng lực chống máy bay điều khiển từ xa. Bộ Quốc phòng Rumani cho biết đã thu hồi được mảnh vỡ máy bay điều khiển từ xa trên lãnh thổ nước này 47 lần kể từ khi Nga phát động cuộc chiến toàn diện chống lại Ukraine vào năm 2022.

Các đồng minh tập hợp ủng hộ Bucharest

Phát ngôn nhân NATO Allison Hart lên án điều mà bà gọi là sự liều lĩnh của Nga, nói rằng liên minh đang liên lạc với chính quyền Rumani và sẽ tiếp tục tăng cường khả năng phòng thủ chống lại mọi mối đe dọa, bao gồm cả máy bay điều khiển từ xa. Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen cho biết Nga đã “vượt qua thêm một giới hạn nữa”, cam kết đoàn kết với Rumani và lưu ý về gói trừng phạt thứ 21 đang được chuẩn bị. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy, người nói rằng máy bay điều khiển từ xa là một phần của cuộc tấn công vào tỉnh Odessa, kêu gọi các biện pháp cứng rắn hơn đối với Mạc Tư Khoa.

Vụ việc này bổ sung vào chuỗi các vụ xâm nhập dọc theo sườn phía đông của liên minh mà Estonia cho là do Nga cố tình điều hướng lại các máy bay điều khiển từ xa được phóng vào Ukraine.

[Kyiv Independent: Tusk urges NATO to heed Medvedev’s threats after Russian drone strikes Romanian apartment block]

4. Máy bay điều khiển từ xa của Ukraine hiện có tầm hoạt động sâu đến mức Nga đã phải đóng xa lộ chính dẫn đến Crimea.

Vladimir Saldo, thống đốc do Nga bổ nhiệm tại tỉnh Kherson bị tạm chiếm, đã ký một sắc lệnh đình chỉ giao thông trên đoạn xa lộ M-14 chạy qua Kherson bị tạm chiếm đến trạm kiểm soát Dzhankoi ở phía bắc Crimea — được tường trình vì máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang tấn công các xe chở hàng của Nga dọc theo tuyến đường này gần như hàng ngày.

Điều này không xảy ra chỉ sau một đêm. Theo thống kê gần đây của nhóm phân tích Tochnyi, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tầm trung của Ukraine – có thể bay xa tới 200 km – đã tăng hơn gấp đôi từ tháng Hai đến tháng Ba. Tuyến đường M-14, tuyến đường chính của Nga từ Rostov-on-Don ở miền nam nước Nga đến Crimea bị Nga tạm chiếm, và xa lộ H-20, nhánh rẽ từ M-14 ở Mariupol và uốn lượn về phía bắc vào tỉnh Donetsk, là những mục tiêu chính của chiến dịch này.

Các máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang tự tổ chức thành ba khu vực đồng tâm: FPV hoạt động gần vùng xám ở khoảng cách 20 km, Hornet và B-2 được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI hoạt động ở tầm trung xa tới 150 km, và các loại Fire Point FP-1 và FP-2 mạnh hơn có thể vươn xa tới 200 km. M-14 và H-20 nằm ngay trong vòng giữa và vòng ngoài — cho phép duy trì tầm bắn đối với mọi đoàn xe tiếp tế của Nga giữa Mariupol, tỉnh Donetsk và các vùng tiếp cận Crimea.

Chúng ta không biết mỗi ngày có bao nhiêu xe tải và xe van của Nga di chuyển trên các tuyến đường tiếp tế chính ở miền nam Ukraine, vận chuyển thiết bị và quân tiếp viện giữa các trung tâm hậu cần và các trung đoàn tiền tuyến. Nhưng các phi công điều khiển máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đang tấn công hàng chục chiếc trong số đó. Điều đáng chú ý là lực lượng Nga nhìn chung đã mất nhiều lãnh thổ ở Ukraine trong tháng 3 và tháng 4, cùng thời điểm mà lực lượng Nga thường tiến công như một phần của chiến dịch tấn công mùa xuân truyền thống của họ. Và rõ ràng là các chỉ huy Ukraine đang tìm kiếm cơ hội để tổng phản công.

Rõ ràng là người Nga đang chuẩn bị tăng cường phòng không dọc theo những con đường này. Có lẽ bằng cách triển khai thêm các thiết bị gây nhiễu sóng vô tuyến, các đội pháo và bệ phóng hỏa tiễn. Có lẽ bằng cách lắp đặt lưới chống máy bay điều khiển từ xa trên các con đường. Có lẽ cả hai.

Các máy bay điều khiển từ xa Hornet, B-2 và các loại máy bay điều khiển từ xa hỗ trợ trí tuệ nhân tạo khác hiện đang bay dày đặc trên bầu trời phía trên khu vực M-14 và H-20 đến nỗi đôi khi chúng còn nhìn thấy nhau qua camera phía trước.

“Cách chắc chắn nhất để đạt được điều này là đẩy 'vùng an toàn' cho hoạt động hậu cần của địch đến gần hơn với Nga và Crimea bị tạm chiếm,” Quân đoàn Azov số 1 của Ukraine tuyên bố. Các phi công điều khiển máy bay điều khiển từ xa của quân đoàn này chịu trách nhiệm cho nhiều cuộc không kích dọc theo tuyến đường H-20.

Ukraine ngày nay có đủ máy bay điều khiển từ xa trên không để chúng không chỉ tấn công các xe tải chở hàng của Nga, mà còn tấn công cả những xe tải mà Nga cử đi để thu hồi các xe tải chở hàng bị hư hỏng và phá hủy. Máy bay điều khiển từ xa của Ukraine gần đây đã quan sát thấy một trong những cuộc tấn công kép này ở đâu đó trên đường đến Crimea.

[Europe Maidan: Ukrainian drones now reach so deep that Russia closed its main highway to Crimea]

5. Hegseth lảng tránh lời kêu gọi của Tổng thống Zelenskiy về việc cung cấp thêm hỏa tiễn Patriot, đồng thời cam kết sẽ tìm cách giúp đỡ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã từ chối trả lời liệu Washington có mở rộng việc cung cấp hỏa tiễn đánh chặn cho hệ thống Patriot của Ukraine hay không, đồng thời nói với các phóng viên bên lề một diễn đàn an ninh ở Singapore vào ngày 30 tháng 5 rằng Hoa Kỳ sẽ “tìm cách” giúp Kyiv tự vệ.

Ông Hegseth đang trả lời câu hỏi về lời kêu gọi gần đây của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy về việc cung cấp thêm đạn dược Patriot. Ông không trả lời trực tiếp về việc liệu đã có quyết định nào được đưa ra hay chưa, thay vào đó ông chỉ ra việc cải tổ ngành sản xuất vũ khí của Mỹ.

“Chúng tôi đang thay đổi cách sản xuất tất cả các loại đạn dược quan trọng này, để các công ty của chúng tôi không chỉ cung cấp nhiều hơn một chút, mà là nhiều hơn đáng kể trên mọi lĩnh vực,” Hegseth nói.

Bộ trưởng Quốc phòng nhấn mạnh rằng Washington hỗ trợ Ukraine trong khả năng của mình và đang thúc giục các đồng minh Âu Châu gánh vác nhiều hơn trách nhiệm hỗ trợ. Ông nói: “Ở những nơi chúng tôi có thể giúp Ukraine, chúng tôi sẽ giúp. Ở những nơi chúng tôi có thể tạo điều kiện cho Âu Châu làm được nhiều hơn, chúng tôi cũng sẽ làm điều đó”.

Ông Hegseth ca ngợi những nỗ lực của các đối tác Âu Châu và cho rằng Ukraine phải có khả năng tự vệ trước các cuộc tấn công của Nga. “Chúng tôi muốn Ukraine có khả năng tự vệ, và chúng tôi sẽ tìm cách cung cấp sự trợ giúp cần thiết cho họ “, ông nói, mà không xác nhận bất kỳ sự gia tăng nào về nguồn cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot.

Những phát biểu này được đưa ra sau bức thư khẩn cấp mà Tổng thống Zelenskiy gửi cho Tổng thống Donald Trump và các thành viên Quốc hội vào ngày 26 tháng 5, thông tin này được tờ Kyiv Independent đưa tin đầu tiên và được cố vấn truyền thông của tổng thống Dmytro Lytvyn xác nhận. Trong thư, Tổng thống Zelenskiy yêu cầu đẩy nhanh việc cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot PAC-3, cảnh báo rằng Ukraine “gần như hoàn toàn” phụ thuộc vào Hoa Kỳ để ngăn chặn hỏa tiễn đạn đạo và kho dự trữ của nước này đang cạn kiệt.

Đại sứ Ukraine tại Washington, Olha Stefanishyna, cho biết lời kêu gọi – được gửi đến Tòa Bạch Ốc và Quốc hội – được đưa ra sau cuộc tấn công quy mô lớn của Nga vào Kyiv ngày 24 tháng 5. Bức thư cũng chỉ ra rằng tốc độ giao hàng hiện tại thông qua Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine, gọi tắt là PURL do NATO hậu thuẫn không còn đáp ứng được mối đe dọa, và đề nghị mở rộng sản xuất hỏa tiễn Patriot chung với các đồng minh của Mỹ dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Không quân Ukraine cho biết cuộc oanh tạc ngày 24 tháng 5 bao gồm khoảng 90 hỏa tiễn và 600 máy bay điều khiển từ xa, với mục tiêu chính là Kyiv. Cuộc tấn công này đánh dấu lần thứ ba hỏa tiễn Oreshnik của Nga được sử dụng trong chiến đấu trong cuộc chiến chống Ukraine.

Một ngày sau vụ tấn công, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố tiến hành các cuộc “tấn công có hệ thống” nhằm vào các cơ sở công nghiệp quân sự và “các trung tâm ra quyết định” ở Kyiv, đồng thời kêu gọi các nhà ngoại giao nước ngoài rời khỏi thành phố - những cảnh báo mà các phái đoàn phương Tây, bao gồm cả phái đoàn Liên Hiệp Âu Châu, đã công khai bác bỏ.

[Politico: Hegseth sidesteps Zelenskyy’s plea for more Patriot missiles, vows to find a way to help]

6. Ukraine cho biết hỏa tiễn Oreshnik “không phải là công nghệ tiên tiến” như Nga tuyên bố sau khi kiểm tra các bộ phận của nó.

Ngày 29 tháng 5, ông Vladyslav Vlasiuk, ủy viên phụ trách trừng phạt của tổng thống, cho biết việc kiểm tra mảnh vỡ của hỏa tiễn Oreshnik của Nga cho thấy nó chứa các bộ phận quan trọng được sản xuất trước năm 2016, bác bỏ tuyên bố năm 2024 của Điện Cẩm Linh rằng đây là một loại vũ khí hoàn toàn mới.

Ông Vlasiuk phát biểu tại một sự kiện ở Kyiv, nơi các chuyên gia trưng bày các bộ phận thu hồi được từ hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa của Nga phóng vào Ukraine.

Trong số đó có máy tính và bộ giải quyết trên hỏa tiễn Oreshnik được sử dụng trong cuộc tấn công của Nga vào phía tây tỉnh Lviv hồi tháng Giêng.

Ông nhấn mạnh rằng “Khi kiểm tra, chúng tôi rất ngạc nhiên vì Putin tuyên bố đây là một loại hỏa tiễn rất mới. Hỏa tiễn này không phải là một phát minh tiên tiến.”

Hỏa tiễn, một số bộ phận được trưng bày, được sản xuất năm 2017, với tất cả các phụ tùng điện tử có niên đại từ năm 2016. Ông cho biết thêm, một số phụ tùng được sản xuất bởi nhà máy Integral của Belarus.

Oreshnik là một hỏa tiễn đạn đạo tầm trung được tường trình phiên bản cải tiến của hỏa tiễn đất đối đất Rubezh, bản thân nó cũng được phát triển từ các thiết kế hỏa tiễn đạn đạo thời Liên Xô. Nó được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính, nghĩa là nó không phụ thuộc vào dẫn đường vệ tinh.

Mạc Tư Khoa lần đầu tiên sử dụng hỏa tiễn Oreshnik chống lại Ukraine vào tháng 11 năm 2024, tấn công thành phố Dnipro. Gần đây nhất, hỏa tiễn này tấn công vào Bila Tserkva, một thành phố cách Kyiv 80 km về phía nam. Mặc dù Mạc Tư Khoa mô tả Oreshnik là một trong những vũ khí đáng sợ nhất của mình, nhưng bằng chứng cho thấy thiệt hại mà nó gây ra là rất nhỏ.

“Vì đây là hỏa tiễn chiến lược nên nó được thiết kế để mang đầu đạn hạt nhân. Đó là lý do tại sao nó không chính xác lắm. Sức công phá do đầu đạn hạt nhân gây ra gần như bằng không”, ông nói.

Ông Vlasiuk cho biết, mặc dù công nghệ đã lỗi thời, nhưng không nên đánh giá thấp hỏa tiễn này, bởi nó gần như không thể bị bắn hạ và không thể bị gây nhiễu bởi các hệ thống tác chiến điện tử.

“Đây là một loại vũ khí đáng sợ. Nó là một hỏa tiễn đạn đạo chiến lược. Đây chỉ là một cuộc phô trương… Người tỉnh táo không tham gia vào những cuộc phô trương như vậy,” vị quan chức nói với các nhà báo.

[Europe Maidan: Oreshnik missile 'isn't cutting-edge' as Russia claims, Ukraine says after examining parts]

7. Cơ quan tình báo quân sự Ukraine sở hữu các máy bay điều khiển từ xa có khả năng bay xa 3.500 km, đưa phạm vi hoạt động đến Siberia.

Tổng cục Tình báo Ukraine, gọi tắt là HUR cho biết máy bay điều khiển từ xa tầm xa của họ hiện có thể bay xa tới 3.500 km, tầm bay này có thể đưa mọi khu vực thuộc Nga ở Âu Châu — và các mục tiêu xa về phía đông như Krasnoyarsk ở Siberia — vào phạm vi tấn công của chiến dịch tấn công sâu của Kyiv trong cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Thông tin này đến từ một người điều khiển máy bay điều khiển từ xa tầm xa của HUR, sử dụng mật danh “Vector”, nhà lãnh đạo một nhóm máy bay điều khiển từ xa tầm xa và đã trả lời phỏng vấn kênh 24 Kanal của Ukraine. Ông nói: “Chúng tôi có thể vươn tới bất kỳ lãnh thổ nào của Nga cho đến dãy Ural”, đồng thời cho biết thêm rằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, trước đây chỉ bay được quãng đường 1.000 km, nay đã được phóng đi với số lượng hàng trăm chiếc.

Hai máy bay điều khiển từ xa thực hiện nhiệm vụ của hỏa tiễn.

Theo Vector, xương sống của nỗ lực này là “Liutyi”, máy bay điều khiển từ xa tấn công tầm xa đầu tiên của Ukraine có khả năng bay xa hơn 1.000 km một cách thường xuyên. Phi hành đoàn cho biết Liutyi hiện có tầm bay từ 1.500 đến 1.700 km tùy thuộc vào hướng gió và mang đầu đạn nặng từ 50 đến 70 kg.

Hệ thống mới hơn, “Peklo” chạy bằng động cơ phản lực, hoạt động giống như một hỏa tiễn hành trình. Một người điều khiển sử dụng mật danh “Logist” cho biết máy bay điều khiển từ xa này di chuyển với tốc độ từ 700 đến 1.000 km/giờ và có thể bay đến Mạc Tư Khoa, cách đó khoảng 800 km, với độ chính xác đủ để xâm nhập vào cửa sổ của một tòa nhà mục tiêu.

Các phi hành đoàn cũng sử dụng máy bay điều khiển từ xa mồi nhử không mang đầu đạn để làm suy yếu hệ thống phòng không của Nga, và cho biết không có nhiệm vụ nào giống nhau, các thiết kế mới được thử nghiệm trên thực địa trước khi được triển khai rộng rãi cho các đơn vị khác của Ukraine.

Hệ thống phòng thủ nhiều lớp của Nga đã “bị phá vỡ”.

Các chuyên gia vận hành HUR mô tả một chu trình lập kế hoạch bắt đầu bằng việc lập bản đồ hệ thống phòng không của Nga — bao gồm các hệ thống Pantsir và Tor — và phạm vi tác chiến điện tử, sau đó chuyển đổi mục tiêu chiến thuật đã được phê duyệt thành kế hoạch bay được tải lên máy bay điều khiển từ xa.

Hai năm trước, Vector cho biết, hệ thống phòng thủ nhiều lớp của Nga khiến các cuộc tấn công trở nên khó khăn hơn nhiều. Giờ đây, ông lập luận rằng, lớp phòng thủ đó đã “bị phá vỡ”, tạo ra những khoảng trống và hành lang rộng lớn cho phép hàng trăm máy bay điều khiển từ xa tiếp cận mục tiêu nhanh hơn tốc độ Mạc Tư Khoa xây dựng lại mạng lưới của mình.

Cuộc phỏng vấn được công bố khi hậu phương sâu của Nga nhận được một cảnh báo chưa từng có. Vào ngày 29 tháng 5 năm 2026, chính quyền đã ban hành cảnh báo nguy hiểm hỏa tiễn trên toàn bộ Khu vực Liên bang Ural lần đầu tiên kể từ khi cuộc xâm lược toàn diện bắt đầu, vươn tới bán đảo Yamal cách Ukraine hơn 2.000 km.

Một tuyên bố vượt quá phạm vi ghi nhận đã được xác nhận.

Con số 3.500 km vẫn chỉ là tuyên bố về khả năng chứ chưa phải là một cuộc tấn công đã được chứng minh. Kỷ lục tấn công tầm xa được xác nhận của Ukraine chỉ ở mức khoảng 1.750 km — cuộc tấn công của SBU vào nhà máy lọc dầu Ukhta ở Cộng hòa Komi của Nga vào tháng 2 năm 2026. Một cuộc tấn công được xác thực ở tầm 3.500 km sẽ đưa máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đến gần Krasnoyarsk, sâu trong Siberia.

[Kyiv Independent: Ukraine’s military intelligence fields drones able to fly 3,500 km, putting Siberia in range]

8. Các cuộc tấn công của Nga trên khắp Ukraine khiến 2 người thiệt mạng, 27 người bị thương và tấn công trúng một tàu của Thổ Nhĩ Kỳ trong ngày hôm qua.

Các cuộc tấn công của Nga trên khắp Ukraine đã nhắm vào một tàu Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 29 tháng 5, cùng với các cuộc tấn công riêng biệt khác trên khắp Ukraine, khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và 25 người khác bị thương trong ngày hôm qua, theo Hải quân Ukraine và chính quyền địa phương cho biết.

Thuyền trưởng Trung Tá Dmytro Pletenchuk, phát ngôn nhân Hải Quân, cho biết một tàu chở hàng khô ANT của Thổ Nhĩ Kỳ, mang cờ Vanuatu, đang trên đường từ một cảng ở tỉnh Odessa đến Thổ Nhĩ Kỳ với hàng hóa trên tàu thì bị tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa “có chủ đích” do Nga thực hiện.

Một đám cháy đã bùng phát sau khi phần thượng tầng của con tàu bị trúng đạn, nhưng sau đó đã được khống chế. Hai thành viên thủy thủ đoàn bị thương đã được tàu của Hải quân Ukraine di tản và đưa đến cơ sở y tế.

Pletenchuk cho biết: “Nga tiếp tục cố tình đe dọa vận tải hàng hải quốc tế bằng cách tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự và tàu thương mại”.

Thống đốc tỉnh Odesa, Oleh Kiper, báo cáo rằng đêm qua, tỉnh Odesa đã hứng chịu một cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga.

Ông Kiper nói thêm rằng tại Hắc Hải, máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công ba tàu buôn mang cờ của Vanuatu, Comoros và Panama, đang di chuyển qua hành lang hàng hải của Ukraine.

Lực lượng Không quân Ukraine báo cáo Nga đã phóng 232 máy bay điều khiển từ xa và một hỏa tiễn đạn đạo. Trong số đó, 217 máy bay điều khiển từ xa đã bị bắn hạ. Một hỏa tiễn và 14 máy bay điều khiển từ xa bị bắn trúng trực tiếp tại 14 địa điểm, và mảnh vỡ rơi xuống gây hư hại tại 7 địa điểm khác.

[Kyiv Independent: Russian attacks across Ukraine kill 2, injure 27, hit Turkish ship over past day]

9. Tổng thống Trump rời cuộc họp tại Phòng Tình huống mà không có thông tin cập nhật nào về thỏa thuận hạt nhân Iran.

Theo một quan chức Tòa Bạch Ốc, Tổng thống Trump đã rời khỏi cuộc họp kéo dài hai giờ tại Phòng Tình huống hôm thứ Sáu mà không có thông tin cập nhật nào về “quyết định cuối cùng” mà ông đã hứa về vấn đề Iran.

Cuộc gặp diễn ra sau khi Tổng thống Trump đưa ra một loạt điều kiện sâu rộng để đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột không được lòng dân, vốn đã gây gián đoạn nền kinh tế toàn cầu.

“Cuộc họp tại Phòng Tình huống đã kết thúc và kéo dài khoảng hai giờ,” một quan chức giấu tên cho biết, nhằm chia sẻ chi tiết về cuộc họp. “Tổng thống Trump sẽ chỉ đạt được thỏa thuận nào có lợi cho Mỹ và đáp ứng được các lằn ranh đỏ của ông ấy. Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.”

Các điều kiện mà Tổng thống Trump đưa ra trong một bài đăng trên Truth Social vào sáng thứ Sáu bao gồm yêu cầu Iran đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, ngay lập tức mở eo biển Hormuz mà không có bất kỳ hạn chế hay phí cầu đường nào và loại bỏ tất cả các loại thủy lôi khỏi tuyến đường thủy chiến lược này mà Mỹ chưa loại bỏ. Tổng thống Trump cũng đề cập đến uranium làm giàu được chôn giấu tại các địa điểm bị máy bay ném bom B-2 của Mỹ tấn công năm ngoái, nói rằng vật liệu này sẽ được Mỹ và Iran cùng nhau khai quật, dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, và bị tiêu hủy.

Tuần này, Mỹ và Iran đã tiến gần đến một bản ghi nhớ thỏa thuận 60 ngày nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn và thiết lập các cuộc đàm phán hạt nhân tiếp theo, mặc dù Tổng thống Trump vẫn chưa ký. Cuối tuần trước, Tổng thống Trump tuyên bố trên Truth Social rằng một thỏa thuận hòa bình “đã được đàm phán phần lớn”, chỉ còn “những khía cạnh cuối cùng” cần thảo luận.

Tòa Bạch Ốc không trả lời yêu cầu bình luận về triển vọng đạt được thỏa thuận sau cuộc họp tại Phòng Tình huống.

Ngay cả khi Tòa Bạch Ốc thể hiện sự tự tin rằng một thỏa thuận sắp đạt được, lệnh ngừng bắn vẫn cho thấy những căng thẳng đáng kể khi hai nước liên tục có những hành động ăn miếng trả miếng. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ hôm thứ Năm đã cáo buộc Iran “vi phạm nghiêm trọng lệnh ngừng bắn” sau khi lực lượng Iran phóng một hỏa tiễn đạn đạo về phía Kuwait (đã bị đánh chặn) và năm máy bay điều khiển từ xa gần eo biển Hormuz (tất cả đều bị lực lượng Mỹ bắn hạ).

Trong cuộc họp nội các hôm thứ Tư, Tổng thống Trump bày tỏ sự lạc quan rằng một thỏa thuận sẽ sớm đạt được, mặc dù ông nói thêm rằng “có lẽ chúng ta phải quay lại và hoàn tất nó” bằng sức mạnh quân sự thay vì đàm phán ngoại giao.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Tư cho biết khoảng 50.000 binh sĩ Mỹ đóng khắp khu vực vẫn sẵn sàng tiếp tục các hoạt động chiến sự nếu được yêu cầu.

[Politico: Trump leaves Situation Room meeting with no update on an Iran deal]

10. Chứng khoán Mỹ tăng điểm khi giá dầu giảm.

Trong phiên giao dịch chiều thứ Sáu ở Wall Street, thị trường chứng khoán tăng điểm, tiếp tục nối dài đà tăng kỷ lục đạt được một ngày trước đó.

Chỉ số S&P 500 tăng 0,2% vào thứ Sáu. Chỉ số này vừa trải qua sáu tuần tăng điểm liên tiếp và đang hướng tới tuần tăng điểm thứ chín liên tiếp, đây sẽ là chuỗi tăng điểm dài nhất kể từ năm 2023.

Tính đến 12:01 trưa giờ miền Đông, chỉ số Dow Jones Industrial Average tăng 382 điểm, tương đương 0,8%. Chỉ số Nasdaq Composite tăng 0,2%. Tất cả các chỉ số chính đều đang trên đà lập kỷ lục và kết thúc tháng 5 với mức tăng trưởng mạnh mẽ.

Wall Street đang dần lấy lại phong độ trước những lo ngại rằng cuộc chiến với Iran đang làm trầm trọng thêm tình trạng lạm phát và gây nguy hiểm cho tăng trưởng kinh tế.

Theo các báo cáo, Mỹ và Iran đang nỗ lực đạt được thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn, điều này đã làm giảm áp lực lên giá dầu. Dầu Brent, tiêu chuẩn quốc tế, giảm 1,8% xuống còn 92 đô la một thùng. Mức giá này vẫn cao hơn nhiều so với mức 70 đô la một thùng vào cuối tháng Hai trước khi chiến tranh bắt đầu. Giá dầu thô chuẩn của Mỹ giảm 1,5% xuống còn 87,59 đô la một thùng.

Giá dầu cao vẫn là mối lo ngại chính đối với Wall Street. Chiến tranh đã làm gián đoạn dòng chảy vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, đẩy giá xăng và giá của nhiều mặt hàng khác lên cao, làm gia tăng lạm phát và gây khó khăn cho người tiêu dùng và doanh nghiệp. Giá cả đã tăng trước khi chiến tranh bắt đầu do tác động liên tục của thuế quan.

[CBSNews: U.S. stocks gain ground as oil prices fall]

11. Vì sao Mỹ lại mạo hiểm phá vỡ các cuộc đàm phán hòa bình bằng cách tấn công miền nam Iran trong tuần này?

Tuần này, Mỹ đã hai lần tấn công miền nam Iran bằng các cuộc không kích có mục tiêu mang tính “phòng thủ”, gây ra phản ứng trả đũa ngắn ngủi từ Tehran và tạo thêm áp lực lên các cuộc đàm phán hòa bình đầy khó khăn nhưng vẫn đang diễn ra.

Các quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công của họ hôm thứ Hai và thứ Tư tập trung vào các hệ thống máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn mà Iran sử dụng để duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, cũng như các thiết bị rải thủy lôi được bố trí gần tuyến đường vận chuyển quan trọng này.

Nhưng Michael Clarke, Giáo sư thỉnh giảng về Nghiên cứu Quốc phòng tại King's College Luân Đôn nói với Sky News, rằng những cuộc tấn công mới vào miền nam Iran có ý nghĩa về mặt quân sự đối với Mỹ, và rất có thể phù hợp với chiến lược đàm phán của Tổng thống Trump với các quan chức Iran, những người hầu như không có động thái gì.

Các cuộc tấn công diễn ra như thế nào?

Các cuộc tấn công có liên quan đến việc phong tỏa eo biển Hormuz, khu vực mà Tehran đã kiểm soát hiệu quả trong ba tháng kể từ các cuộc tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28 tháng 2.

Sự sụt giảm lưu lượng giao thông trên tuyến vận tải biển quốc tế quan trọng này đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá dầu, nhiên liệu và thực phẩm tăng cao, đồng thời gây biến động thị trường chứng khoán trên toàn thế giới.

Nó đã trở thành một trong những công cụ mặc cả hiệu quả nhất của Tehran đối với Mỹ và khiến Tòa Bạch Ốc vô cùng tức giận. Mặc dù Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa riêng đối với các cảng của Iran để gây áp lực lên Tehran, quốc gia Trung Đông này vẫn duy trì được quyền kiểm soát eo biển, điều khiển việc tàu thuyền nào được phép đi qua tuyến đường thủy này.

Các cuộc tấn công của Mỹ tập trung vào Bandar Abbas, một trung tâm quân sự và thành phố cảng lớn ở rìa phía bắc của eo biển Hormuz. Đợt tấn công đầu tiên được tường trình đã nhắm vào các hệ thống hỏa tiễn đất đối không của Iran, có thể đe dọa lực lượng Mỹ đang phong tỏa Iran, trong khi Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, gọi tắt là CCOM - cơ quan điều phối các lực lượng Mỹ ở Trung Đông - cho biết các cuộc tấn công hôm thứ Tư nhắm vào một địa điểm trên mặt đất của Iran gần thành phố này, nơi đã phóng một số máy bay điều khiển từ xa và đang chuẩn bị thực hiện một cuộc tấn công khác.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC xác nhận một cuộc tấn công gần phi trường Bandar Abbas và cho biết họ đã trả đũa bằng cách tấn công một căn cứ của Mỹ. Sau đó, Mỹ cho biết Iran đã phóng một hỏa tiễn đạn đạo về phía Kuwait, một hành vi vi phạm “nghiêm trọng” thỏa thuận ngừng bắn.

Tại sao lại tấn công miền Nam Iran?

“Miền Nam Iran không phải là một vùng đất ngẫu nhiên,” Giáo sư Clarke cho biết.

Ông nói rằng các thành phố như Bandar Abbas, cũng như các hòn đảo trong eo biển như Larak và Qeshm, là chìa khóa giúp Iran kiểm soát tuyến đường thủy này.

Bandar Abbas là một trong những trung tâm hải quân chính của Iran, và người ta cho rằng nơi đây có ít nhất hàng chục địa điểm phóng hỏa tiễn chống hạm từ các hầm ngầm.

Các hòn đảo của Iran trong eo biển được biết đến là nơi cất giữ vũ khí để Iran sử dụng trong tuyến đường thủy hẹp này.

Các cơ quan tình báo của Mỹ và phương Tây tin rằng Iran đã rải thủy lôi ở eo biển, khiến cho các tàu thương mại và quân sự khó có thể đi qua nếu không trải qua các hoạt động rà phá thủy lôi trước.

Tehran cũng đã sử dụng hỏa tiễn, nhiều loại máy bay điều khiển từ xa và các tàu nhỏ, tốc độ cao để đe dọa các tàu thuyền trong khu vực, nhằm củng cố quyền kiểm soát và ngăn cản các tàu thuyền thực hiện hành trình này.

Truyền thông nhà nước Iran mô tả Bandar Abbas là trung tâm của các tàu tấn công tốc độ cao, chúng thường xuất hiện từ các hang động để phóng hỏa tiễn rồi nhanh chóng rút lui trước khi bị tiêu diệt.

Còn nhiều điều chưa biết

Cũng có thể có những mục tiêu mà Mỹ biết ở miền nam Iran nhưng chưa công khai.

Giáo sư Clarke cho biết Mỹ có thể đã tận dụng những tuần kể từ khi lệnh ngừng bắn được tuyên bố để thu thập thêm thông tin tình báo về các loại khí tài và vũ khí mà Iran đã triển khai dọc bờ biển của nước này trong khu vực.

Các cuộc tấn công trong tuần này có thể là phản ứng trước thông tin mới mà Mỹ hoặc Israel thu thập được về thiết bị của Iran tại Bandar Abbas, vốn có thể gây ra mối đe dọa đáng kể cho lực lượng Mỹ, nhưng rất khó để biết chắc chắn ở giai đoạn này.

“Nhưng thời điểm đó cũng biến chúng thành một chiến thuật đàm phán,” Giáo sư Clarke nói.

Giáo sư Clarke nói thêm rằng, trong khi vẫn đang đàm phán, Mỹ đang khẳng định rõ ràng rằng họ sẽ tấn công bất cứ thứ gì gây nguy hiểm cho lực lượng và tàu thuyền của Mỹ.

“Đó là ngoại giao cưỡng chế, chứ không chỉ đơn thuần là sự cần thiết trên chiến trường,” ông nói.

Các cuộc tấn công của Mỹ khá hạn chế và không kèm theo bất kỳ cuộc tấn công nào khác. Chúng có thể là cách để Mỹ cho Iran thấy rằng họ nghiêm chỉnh trong việc tiếp tục chiến dịch quân sự nếu Tehran không nhượng bộ trong các cuộc đàm phán, vốn đang bế tắc.

Tiến độ đàm phán chậm chạp.

Hãng thông tấn AP đưa tin hôm thứ Sáu, dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên, rằng các nhóm đàm phán của Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về việc gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày và khởi động các cuộc đàm phán mới về chương trình hạt nhân của Iran.

Phó Tổng thống JD Vance hôm thứ Năm đã cho biết các cuộc đàm phán đã có tiến triển nhưng Tổng thống Trump có thể sẽ không chấp thuận các điều khoản được đưa ra.

Theo hãng tin AP, Iran sẽ không thể thu phí từ các tàu thuyền cố gắng đi qua eo biển và cần phải loại bỏ tất cả thủy lôi khỏi tuyến đường thủy này trong vòng một tháng.

Trong một tuyên bố mới nhất hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump nói rằng Iran phải “ngay lập tức” mở cửa eo biển và không thu phí đối với các tàu thuyền trong tuyến đường thủy này, đồng thời loại bỏ mọi quả thủy lôi còn sót lại.

Đầu tuần này, ông đã bác bỏ một báo cáo từ đài truyền hình nhà nước Iran cho rằng Iran có thể cùng kiểm soát các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz với Oman - một đồng minh của Mỹ - và rằng lưu lượng giao thông hàng hải như trước chiến tranh có thể trở lại trong vòng một tháng.

Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư mới thành lập của Iran, mà Tehran cho biết sẽ kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hải trong eo biển. Mỹ cũng đe dọa sẽ trừng phạt những người trả tiền cho Iran để được đi lại an toàn qua tuyến đường thủy này.

Hôm thứ Sáu, Tổng thống Trump nhắc lại yêu cầu lâu nay của Mỹ rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, và rằng kho dự trữ uranium được làm giàu đến mức gần cần thiết để chế tạo bom hạt nhân sẽ bị tịch thu.

Việc ai sẽ kiểm soát kho dự trữ uranium được làm giàu cao của Iran là một trong những điểm bất đồng lớn nhất trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran trong nhiều năm, thậm chí trước cả cuộc xung đột hiện tại.

Cơ quan Giám sát Hạt nhân của Liên Hiệp Quốc, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, gọi tắt là IAEA, cho biết đến giữa năm 2025, Iran đã làm giàu khoảng 440 kg uranium lên 60%, gần đạt mức 90% dùng cho vũ khí hạt nhân. Từ đó, chỉ cần một bước tiến khoa học ngắn là có thể chế tạo được bom hạt nhân.

Iran từ lâu đã khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình và nhằm tạo ra năng lượng cho dân thường bằng cách sử dụng ngày càng nhiều điện năng. Tuy nhiên, người ta thường chấp nhận rằng uranium được làm giàu đến 3,67% là đủ cho các lò phản ứng dân sự, và Iran đã làm giàu uranium đến mức từ 20% đến 60%.

Tổng thống Trump cũng khẳng định rằng ông muốn các quốc gia như Ả Rập Xê Út bình thường hóa quan hệ với Israel như một phần của thỏa thuận, mở rộng các thỏa thuận được gọi là Hiệp định Abraham.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain đã đồng ý tăng cường quan hệ với Israel, tiếp theo là Morocco và Kazakhstan. Sudan đã đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel vào cuối năm 2020, nhưng tình hình xấu đi ở nước này đã trì hoãn việc ký kết chính thức thỏa thuận.

Mặc dù điều này sẽ mang lại cho Tổng thống Trump một thắng lợi lớn về chính sách đối ngoại, nhưng nó vẫn là một viễn cảnh đầy rủi ro về mặt chính trị ở Ả Rập Xê Út, có thể làm chậm thêm tiến độ của một thỏa thuận vốn đã phức tạp.

Đối với Riyadh, việc tham gia Hiệp định Abraham là một thách thức vì cam kết của nước này đối với một nhà nước Palestine, vốn bị đe dọa bởi cuộc chiến của Israel ở Gaza bắt đầu từ cuối năm 2023.

[Newsweek: Why US Risked Peace Talks in Striking Southern Iran This Week]