Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Lu-ca.

Hôm ấy, Đức Giê-su cầu nguyện một mình. Các môn đệ cũng ở đó với Người, và Người hỏi các ông rằng: “Dân chúng nói Thầy là ai?” Các ông thưa: “Họ bảo Thầy là ông Gio-an Tẩy Giả, nhưng có kẻ thì bảo là ông Ê-li-a, kẻ khác lại cho là một trong các ngôn sứ thời xưa đã sống lại.” Người lại hỏi : “Còn anh em, anh em bảo Thầy là ai?” Ông Phê-rô thưa: “Thầy là Đấng Ki-tô của Thiên Chúa.” Nhưng Người nghiêm giọng truyền các ông không được nói điều ấy với ai.

Người còn nói: “Con Người phải chịu đau khổ nhiều, bị các kỳ mục, thượng tế cùng kinh sư loại bỏ, bị giết chết, và ngày thứ ba sẽ trỗi dậy.”

 

ĐÚNG - VẪN PHẢI IM

Lời Chúa Thứ Sáu Tuần XXV Thường Niên, Năm Chẵn:



“Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa!”.

“Thinh lặng là một thành phần thiết yếu của truyền thông; thiếu nó, những lời giàu nội dung không thể tồn tại!” - Bênêđictô XVI.

Kính thưa Anh Chị em,

Lời Chúa hôm nay cho thấy, có những lời đúng vẫn cần thinh lặng cho đến khi có thể nói trọn nghĩa. Phêrô gọi Chúa Giêsu là “Đấng Kitô”; nhưng chỉ thập giá và Phục Sinh mới tỏ hết danh xưng ấy. Vì thế, Phêrô ‘đúng, vẫn phải im’.

Trước hết, câu hỏi “Anh em bảo Thầy là ai?” chỉ đến sau cuộc cầu nguyện của Chúa Giêsu. Luca ghi: “Đức Giêsu cầu nguyện một mình. Các môn đệ cũng ở đó với Người”. Các ông ở bên Thầy, nhưng có lẽ chưa cùng Thầy cầu nguyện. Phêrô trả lời đúng: “Thầy là Đấng Kitô của Thiên Chúa”; nhưng lời ấy xem ra chưa được sinh ra từ sự hiệp thông với Thầy trong cầu nguyện. Nó còn mang dáng dấp một kết luận từ những điều người ta truyền nhau về Thầy. Ông gọi đúng tên, nhưng chưa hiểu điều tên gọi ấy đòi hỏi. “Chúa Giêsu có nhiều người yêu mến Nước Trời của Ngài, nhưng ít người mang thập giá Ngài!” - Thomas à Kempis.

Vì thế, Chúa Giêsu nghiêm giọng truyền các ông không được nói điều ấy với ai. Ngài không bác lời Phêrô; Ngài thanh luyện ý nghĩa ông đặt vào đó. “Đấng Kitô” rất dễ gợi vinh quang và quyền lực. Ngay sau đó, Ngài nói đến đau khổ, sự loại trừ, cái chết và Phục Sinh. Trước khi rao giảng Đấng Kitô, Phêrô phải cùng Thầy sống trọn danh xưng ấy. Bằng không, ông có thể dùng một lời đúng để loan báo một Đức Kitô không đúng. Bởi thế, ông ‘đúng, vẫn phải im’.

Giảng Viên gọi đúng khoảnh khắc ấy: “Một thời để làm thinh, một thời để lên tiếng”. Phêrô đang đứng giữa hai thời: đã có lời đúng, nhưng chưa đến lúc nói, vì chưa hiểu trọn nghĩa. Sự im lặng không xoá lời tuyên xưng; nó để Thiên Chúa “làm mọi sự hợp thời nên xinh đẹp”. Có những lời cũng phải được thời gian của Chúa làm cho chín. Trong khi chờ đợi, Thánh Vịnh đáp ca chỉ cho người môn đệ biết phải nương vào đâu: “Chúc tụng Chúa là núi đá cho tôi nương ẩn”. Tựa vào Núi Đá, người môn đệ không cần đi trước giờ của Thiên Chúa.

Như Phêrô, chúng ta có thể nói về Chúa khi chưa sống đủ lâu với Ngài. Điều đáng sợ không chỉ là nói sai, nhưng còn là nói đúng quá sớm: miệng đã tuyên xưng, đời sống chưa theo kịp. Có lúc, im lặng không phải hèn nhát, nhưng là thành thật nhận rằng mình còn phải hoán cải cho kịp lời mình nói. “Thà im lặng mà sống thật, còn hơn nói mà đời mình không như thế!” - Ignatiô Antiôkia.

Anh Chị em,

Đức Kitô không chỉ giải nghĩa danh xưng ấy bằng lời; Ngài sống nó đến cùng. Trước những người kết án, Ngài không biện hộ; trên thập giá, Ngài để tình yêu nói Ngài là ai. Phục Sinh là lời Chúa Cha nói sau sự vâng phục đến chết của Người Con. Từ đó, lời Phêrô không còn dựa trên điều người ta nói, nhưng trên những dấu đinh, ngôi mộ trống và câu hỏi của Thầy bên bờ hồ: “Con có yêu mến Thầy không?”. Trước Vượt Qua, ông ‘đúng, vẫn phải im’; sau Vượt Qua, ông không thể không nói.

Chúng ta có thể cầu nguyện,

“Lạy Chúa, dạy con im khi chưa hiểu; ở lại khi chưa đến giờ; và biến lời tuyên xưng thành chứng từ!”, Amen.

Lm. Minh Anh (Tgp. Huế)

 

Cyprien Viet, trong bản tin ngày 24/09/2026 của tạp chí Aleteia, nhận định rằng: Tòa Thánh Vatican từng nhìn sự tách biệt hoàn toàn giữa Giáo hội và Nhà nước tại Pháp với thái độ đầy nghi ngại. Quan điểm này dần chuyển biến thành một cuộc đối thoại mang sắc thái đa chiều hơn.

“Việc Nhà nước phải tách rời khỏi Giáo hội là một luận điểm hoàn toàn sai lầm, một sai lầm cực kỳ tai hại.” Chỉ vài tháng sau khi việc tách biệt chính thức giữa Giáo hội và Nhà nước diễn ra tại Pháp – một nền tảng của học thuyết laïcité (tính thế tục) bắt nguồn từ cuộc Cách mạng Pháp đẫm máu – Đức Giáo Hoàng Piô X đã viết những dòng này trong Thông điệp Vehementer Nos năm 1906. Văn kiện này đánh dấu sự phản đối quyết liệt của Tòa Thánh đối với chế độ thế tục mới do nền Đệ tam Cộng hòa Pháp thiết lập.

Hơn một thế kỷ sau, ký ức đau thương về những xung đột giữa nền Cộng hòa và Giáo hội vẫn còn in đậm trong tâm thức người dân Pháp. Tuy nhiên, qua nhiều thập niên, ngôn từ và giọng điệu mà các vị Giáo hoàng sử dụng về vấn đề này đã thay đổi sâu xa.

Sau Thế chiến thứ nhất, việc tái thiết lập quan hệ giữa Pháp và Tòa Thánh đã mở đường cho một cách tiếp cận mang tính hòa giải hơn. Quá trình này được hỗ trợ bởi sự phát triển của án lệ Pháp theo hướng có lợi hơn cho Giáo hội. Các vị Giáo hoàng dần công nhận tính thế tục của Pháp như một khuôn khổ hợp pháp, với điều kiện nó thực sự đảm bảo tự do tôn giáo và không biến tướng thành một dạng chủ nghĩa thế tục cực đoan, thù địch với tôn giáo nói chung.

Quan điểm dần thay đổi

Một nguồn tin từ Vatican – người từng phục vụ dưới thời nhiều đời Giáo hoàng – cho biết các vị Giáo hoàng và những cộng sự thân cận chưa bao giờ có cái nhìn “phiến diện hay cứng ngắc” về tính thế tục của Pháp. Vào cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh, lập trường của Pháp vẫn có thể bị coi là hành động xâm phạm tự do tôn giáo. Tuy nhiên, một sự chuyển biến dần dần đã diễn ra vào thời điểm chuyển giao sang thế kỷ 21, nguồn tin này ghi nhận. Trong bối cảnh đa nguyên tôn giáo, và đặc biệt là khi Hồi giáo cùng các tôn giáo khác ngày càng được thể hiện rõ nét hơn trong đời sống công cộng, mô hình thế tục hóa kiểu Pháp bắt đầu được nhìn nhận theo hướng ngược lại: như một biện pháp bảo vệ trước những thái quá.

Các viên chức Pháp làm việc tại Giáo triều Rôma đã góp phần bảo vệ mô hình này. Họ coi đó là “một giải pháp tốt, giúp ngăn ngừa các thái quá trong tình hình hiện nay”. Trước nguy cơ chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan gia tăng tại các quốc gia như Syria, một số tiếng nói Kitô giáo thậm chí còn ủng hộ một hình thức thế tục hóa, xem đó như sự bảo đảm về mặt hiến pháp cho quyền tự do tôn giáo.

Chủ nghĩa thế tục và Hiến pháp Châu Âu

Tuy nhiên, những tranh cãi gay gắt lại nảy sinh vào đầu những năm 2000. Trong quá trình soạn dự thảo Hiến pháp Châu Âu, Pháp đã kiên quyết bảo vệ định hướng thế tục triệt để. Quan điểm này được thúc đẩy bởi nỗ lực chung của Tổng thống Jacques Chirac và Thủ tướng Lionel Jospin. Bất chấp lời khuyên từ một số người đồng cấp, họ đã bác bỏ việc đưa nội dung về “cội nguồn Kitô giáo của Châu Âu” vào dự thảo Hiến pháp Châu Âu. Cuối cùng, hiệp ước này đã bị bác bỏ trong cuộc trưng cầu dân ý vào mùa xuân năm 2005.

Căng thẳng giữa Pháp và Tòa Thánh sau đó đã leo thang mạnh mẽ. Điều này thể hiện rõ qua những cuộc tranh luận gay gắt giữa Dominique de Villepin – Bộ trưởng Ngoại giao Pháp lúc bấy giờ – và người đồng cấp tại Vatican là Tổng giám mục Jean-Louis Tauran (cũng là người Pháp). “Pháp đã làm Tòa Thánh thất vọng”, nguồn tin của chúng tôi tại Vatican cho biết, đồng thời lưu ý rằng vấn đề này vẫn là một vết thương chưa lành.

Thủ tướng khi đó là Jean-Pierre Raffarin đã đại diện cho Pháp tham dự Thánh lễ phong chân phước cho Mẹ Teresa vào năm 2003. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã trực tiếp khiển trách ông khi cả hai bắt tay nhau lúc kết thúc buổi lễ. Dù đang kiệt sức, vị Giáo hoàng người Ba Lan vẫn đứng thẳng người và nói với ông bằng tiếng Pháp: “Đừng quên cội nguồn Kitô giáo”. Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã coi việc vận động cho sự công nhận này là cuộc đấu tranh cuối cùng của mình.

Quan điểm của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II thường vấp phải sự chỉ trích. Tuy nhiên, thay vì chỉ đơn thuần bảo vệ di sản Kitô giáo, ngài quan tâm đến việc thúc đẩy các giá trị mà Tòa Thánh coi là bắt nguồn từ văn hóa Kitô giáo và mang lại lợi ích cho toàn thể người dân. Những giá trị này bao gồm sự tôn trọng quyền tự do cá nhân, phẩm giá của mỗi con người (kể cả những người phạm tội trong các vụ án hình sự), cũng như việc phản đối chiến tranh và bảo vệ sự sống con người. “Về cơ bản, nhân quyền có cội rễ từ Kitô giáo”: niềm xác tín này đã định hình phần lớn huấn quyền của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Quan điểm của Giáo hội qua thời gian

Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã rất trăn trở khi thấy những niềm xác tín của mình bị các nhà lãnh đạo Pháp hiểu sai. Tuy nhiên, những năm tháng cuối cùng trong triều đại giáo hoàng cũng cho phép ngài đưa ra những chỉ dẫn hữu ích cho các vị kế nhiệm về cách hiểu đúng đắn về tính thế tục.

Chưa đầy hai tháng trước khi qua đời, vào ngày 11 tháng 2 năm 2005, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã viết một lá thư gửi các giám mục Pháp nhân dịp kỷ niệm 100 năm đạo luật tách biệt giữa Giáo hội và Nhà nước tại quốc gia này. Trong thư, ngài đã kêu gọi......coi đạo luật này là một "sự kiện đau đớn và gây chấn thương cho Giáo hội tại Pháp". Ngài đặc biệt chỉ trích việc đạo luật "đẩy yếu tố tôn giáo vào phạm vi riêng tư" và "không công nhận vị thế của đời sống tôn giáo cũng như định chế Giáo hội trong xã hội". Học thuyết xã hội của Giáo hội đã chỉ ra những vấn đề nảy sinh từ việc tạo ra sự phân chia sai lầm như vậy.

Tuy nhiên, sự lên án trong quá khứ đó không còn đồng nghĩa với việc khước từ khuôn khổ định chế đương thời. Trái lại, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II ghi nhận rằng "đàm phán và hợp tác" đã bắt đầu từ năm 1921. Điều này dần dẫn đến những nỗ lực "huy động mọi nguồn lực của đất nước vì lợi ích chung, với mỗi bên đảm nhận vai trò trong lĩnh vực riêng của mình". Sự thấu hiểu lẫn nhau và hòa bình đã "được vun đắp từng chút một" và "trở thành hiện thực mà người dân Pháp vô cùng trân trọng". Chính các giám mục cũng dần đánh giá cao hình thức thế tục hóa này.

Đạo luật năm 1905 cũng quy định rằng nhiều nhà thờ Công Giáo được xây dựng trước thời điểm đó sẽ thuộc quyền sở hữu công. Dù từng vấp phải sự phản đối mạnh mẽ vào thời điểm ban đầu, quy định này nay đã được chấp nhận rộng rãi. Các cơ quan công quyền chịu trách nhiệm bảo trì những công trình này. Chẳng hạn, Nhà thờ Đức Bà (Notre-Dame) thuộc sở hữu của nhà nước Pháp; chính nhà nước đã giám sát công tác trùng tu sau vụ hỏa hoạn tàn khốc năm 2019.

"Thực tế là chúng tôi đã được hệ thống này cứu giúp; nếu không, chúng tôi sẽ phải gánh vác chi phí tài chính cho tất cả các nhà thờ được xây dựng trước năm 1905, và điều đó là bất khả thi", một giám mục người Pháp nhận định với thái độ thực tế. Trong các chuyến thăm Rome suốt nhiều thập niên qua, các giám mục Pháp đã có dịp giải thích những ưu điểm của hệ thống này cho các viên chức tại Giáo triều (Curia) hiểu rõ.

Hoa trái của đức tin

"Nếu được hiểu đúng đắn, nguyên tắc laïcité (tính thế tục) – điều mà đất nước các bạn vô cùng trân trọng – cũng là một phần trong học thuyết xã hội của Giáo hội", Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã viết. Ngài liên kết sự sắp xếp này với "nhu cầu phân chia quyền lực rõ ràng" và với sự phân biệt theo tinh thần Tin Mừng giữa những gì thuộc về Xê-da và những gì thuộc về Thiên Chúa.

Trong chuyến thăm Pháp vào tháng 9 năm 2008, Đức Giáo Hoàng Benedict XVI đã làm rõ hơn nữa tư tưởng này. "Ngày nay, tôi thấy rõ ràng rằng bản thân chủ nghĩa thế tục không hề đối lập với đức tin," vị Giáo hoàng người Đức phát biểu trên chuyến bay đưa ngài đến Paris. Ngài thậm chí còn đi xa hơn khi nói rằng nó có thể là "một hoa trái của đức tin," bởi vì Kitô giáo đã phân biệt giữa tôn giáo và chính trị ngay từ thuở ban đầu – hãy nhớ lại câu nói nổi tiếng của Chúa Giêsu: "Hãy trả cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa và trả cho Xê-da những gì thuộc về Xê-da."

Trong bài phát biểu tại Điện Élysée, Đức Benedict XVI đã phát triển ý tưởng từ lời kêu gọi của Tổng thống Nicolas Sarkozy về một "chủ nghĩa thế tục tích cực." Ngài ghi nhận rằng nước Pháp hiện đang được hưởng lợi từ một "chế độ tự do" và sự ngờ vực trong lịch sử đã chuyển hóa thành một "cuộc đối thoại thanh bình và tích cực."

Trong chuyến thăm đảo Corsica vào ngày 15 tháng 12 năm 2024, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã mời gọi mọi người phát triển "một khái niệm về tính thế tục (laïcité) không tĩnh tại và cố định, mà luôn biến chuyển và năng động." Ngài giải thích rằng chủ nghĩa thế tục này phải “có khả năng thích ứng với những tình huống khác nhau và không lường trước được.” Nó cần thúc đẩy “sự hợp tác thường xuyên giữa chính quyền dân sự và giáo hội,” trong đó mỗi bên vẫn “hoạt động trong phạm vi thẩm quyền và lĩnh vực của mình.”

Một chủ nghĩa thế tục đôi khi bị hiểu lầm

Những bài phát biểu đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV (tên hiệu được giả định trong ngữ cảnh này) trước các nhóm người Pháp đã cho thấy ngài sẵn sàng lên tiếng về những khó khăn của chủ nghĩa thế tục. Vào ngày 28 tháng 8 năm 2025, ngài đã tiếp một phái đoàn gồm các đại diện chính trị đến từ vùng Val-de-Marne. Ngài thừa nhận rõ ràng những khó khăn trong việc sống đức tin công khai trong khuôn khổ định chế của Pháp. Ngài nói: "Tại Pháp, đối với một quan chức dân cử, thật không dễ dàng để hành động và đưa ra quyết định phù hợp với đức tin của mình khi thực thi trách nhiệm công vụ, do một quan niệm về tính thế tục đôi khi bị hiểu lầm."

Những thái quá trong việc áp dụng chủ nghĩa thế tục rõ ràng vẫn là mối quan tâm của Vatican. Các cuộc tranh luận gần đây liên quan đến một số chặng trong chuyến thăm Pháp của Giáo hoàng, đặc biệt là tại Paris và Metz, vẫn tiếp tục khơi dậy những cuộc thảo luận sôi nổi. Tương tự, đạo luật năm 2021 về việc kiểm soát tôn giáo tại nơi công cộng không chỉ gây lo ngại cho người Hồi giáo – đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp – mà còn cho cả các tín hữu Kitô giáo. Theo các nhà quan sát tại Vatican, họ hiểu rằng đạo luật này có thể “gây tổn hại cho mọi tôn giáo” và ảnh hưởng đến “mọi quyền tự do”.

Do đó, cuộc tranh luận vẫn chưa khép lại. Bài phát biểu của Đức Giáo Hoàng tại Điện Élysée vào sáng thứ Sáu này sẽ được theo dõi sát sao để xem cách ngài tiếp cận vấn đề phức tạp này.

 

Michael Pakaluk và Christopher Reilly, ngày 24 tháng 9 năm 2026, trên tạp chí The Catholic Thing, đã viết về vị Tổng giám mục, đúng ngày này, được tôn phong Cân Phước Tại Hoa Kỳ, Đấng Đáng kính Fulton Sheen:

Kim khẩu của Mỹ
(bài viết của Michael Pakaluk)

Theo Bách khoa toàn thư Công Giáo, Thánh Gio-an thành Antioch, được gọi là Chrysostom hay “người có miệng vàng” (mất năm 407), “được coi là... nhà truyền giáo vĩ đại nhất từng được nghe trên bục giảng Ki-tô giáo”.

Hay các bài giảng sẽ càng “vàng” hơn nếu chúng ngắn gọn? Gần như tất cả các tác phẩm còn sót lại của Giám mục Ravenna thế kỷ thứ 5, Peter, đều là những bài giảng đáng chú ý vì sự ngắn gọn cũng như tài hùng biện của chúng. Truyền thống kể rằng Peter này đã nhận được biệt danh của mình là “chữ vàng [golden-worded]” khi Hoàng hậu La Mã nghe ngài giảng và tuyên bố ngài là “Chrysologus!” Được tôn kính như một vị thánh và sau đó được tuyên bố là Tiến sĩ Giáo hội, ngày nay ngài được gọi là “Tiến sĩ giảng lễ”.

Không phải những lời vàng ngọc cũng giống như sự thánh thiện. Chúng vang lên trống rỗng và có vẻ lôi cuốn, giống như một chiếc chũm chọe rẻ tiền, trừ khi chúng bày tỏ lòng sùng mộ chân thành. Thánh Phaolô đưa ra nguyên tắc: “Lời nói và lời rao giảng của tôi không dựa trên những lời lẽ thuyết phục của sự khôn ngoan loài người, nhưng thể hiện Thánh Thần và quyền năng, để đức tin của anh em không dựa trên sự khôn ngoan của loài người mà dựa trên quyền năng của Thiên Chúa”. (1 Cô-rinh-tô 2:4-5)

Fulton, Giám mục thế kỷ 20 của Rochester, New York – được tuyên bố là Chân phước ngày nay – đã hiểu rất rõ điểm này. Điều kiện cần thiết trong việc rao giảng của ngài là dành một giờ trước Thánh Thể để cầu nguyện, điều mà ngài đã thực hiện không hề thất thoát trong hơn 60 năm qua.

Trước hết, ngài là một triết gia và nhà thần học, nhưng ngoài ra - và điều này khá hiếm - ngài là một nhà hùng biện và được công nhận là một nhà hùng biện vĩ đại, khi truyền thống hùng biện vẫn được truyền lại, mặc dù đã lụi tàn, trong các trường cao đẳng và đại học Công Giáo. Ngài sẽ nói rằng ngài chưa bao giờ nói từ một văn bản viết. Con người phải được xưng hô bằng con người chứ không phải bằng văn bản. Ngài sẽ trích dẫn những gì một bà già người Ireland đã nói về một vị giám mục đọc bài phát biểu của mình: “Nếu ông ấy không thể nhớ được thì làm sao ông ấy mong đợi chúng ta nhớ được?”

Trong cuốn tự truyện của mình, Treasure in Clay, ngài kể rằng trên hết ngài đã học phong cách G.K. Chesterton – “người không bao giờ dùng một từ vô dụng, người nhìn thấy giá trị của một nghịch lý và tránh những điều sáo rỗng” – mà còn cả C.S. Lewis và Malcolm Muggeridge.

Sau khi viết luận án ở Louvain, Bỉ, ngài giảng dạy tại chủng viện thuộc tổng giáo phận Westminster ở Anh, St. Edmund's, nơi Cha Ronald Knox là đồng nghiệp của ngài. Có lẽ chính Knox là người đã giới thiệu ngài với Chesterton vào năm 1925. Dù thế nào đi nữa, Chesterton sau đó đã đồng ý viết Lời giới thiệu cho cuốn sách đầu tiên của Sheen, Chúa và trí thông minh trong triết học hiện đại (1925).

Cuốn sách này dựa trên luận án Louvain của Sheen. Nhưng nó còn rất xa mới là một luận án, hay luận văn là một luận văn khác thường nhất, bởi vì nó không được viết theo phong cách hàn lâm phẳng lặng, mà lấp lánh những chủ nghĩa Chesterton và những điều gần như nghịch lý. Ngay từ đầu, lời nói của Sheen đã có giá trị vàng trên trang giấy cũng như trên bục giảng.



Đoạn mở đầu của nó là đoạn trích từ bài “Wanted, An Unpractical Man” của Chesterton trong What’s Wrong with the World:

Triết học hiện đại đã chứng kiến sự ra đời của một khái niệm mới về Thiên Chúa. Không có gì quan trọng hơn, vì không thể có gì tối thượng hơn. Ngay cả thái độ của người này đối với người khác hoặc của quốc gia này đối với quốc gia khác cũng khác nhau tùy theo quan niệm về Chúa. Cách nhìn về thế giới thay đổi vào thời điểm cách nhìn về Chúa thay đổi. Và nếu chúng ta có đủ nghị lực trí tuệ để đi từ kết quả đến nguyên nhân, chúng ta sẽ giải thích các hiện tượng chính trị, kinh tế và xã hội bằng bảng tín dụng, cán cân thương mại và bồi thường bằng thái độ của chúng ta đối với Chúa.

Khái niệm mới về Thiên Chúa không phải là khái niệm về một vị thần hiện hữu mà là một vị thần trở thành. Nhưng chấp nhận quan điểm này, Sheen nói, nhất thiết phải chấp nhận một quan điểm đã thay đổi về trí thông minh của con người. Làm thế nào chúng ta hiểu Thiên Chúa và làm thế nào chúng ta hiểu trí thông minh của chúng ta cùng thăng trầm với nhau: "Vậy thì điều gì xảy ra khi một triết lý bác bỏ trí tuệ? Nó phá vỡ mối liên kết giữa thế giới và Thiên Chúa, phủ nhận một bài thánh ca ca ngợi Thiên Chúa dành cho Đấng Tạo Hóa, và đẩy thế giới vào một chủ nghĩa đa nguyên không thể hiểu được."

Mặc dù nó được xuất bản vào năm 1925, nhưng ngày nay người ta không thể tìm thấy cuốn sách nào phù hợp hơn với các cuộc thảo luận về trí thông minh “nhân tạo”. “Mục đích của trí tuệ là gì?” ngài hỏi. “Đó có phải là khả năng của thần thánh, siêu việt của ngẫu nhiên, đồ chơi của người chiêm niệm, hay nó chỉ đơn thuần là một công cụ thô sơ được con người sử dụng một cách thô thiển vì muốn có một công cụ tốt hơn?” Sự thay thế cuối cùng này tóm tắt nơi chúng tôi đã hạ cánh. Và bây giờ một công cụ tốt hơn đã có trong tay.

Một thế giới như vậy của một Thiên Chúa được xác định lại và trí thông minh được xác định lại phải đẩy chúng ta vào một trạng thái thú tính, sống trong một xã hội “nuôi dưỡng khoa học” (như Weaver đã gọi nó trong Ideas Have Consequences):

Chỉ một thế kỷ trước, Chủ nghĩa duy lý đã vinh quang giải phóng trí thông minh khỏi sự kiểm soát bên ngoài. Bây giờ nó đã phủ nhận hoàn toàn quyền của lý trí và sụp đổ trước bàn thờ tình cảm. Khi kéo Chiếc mũ giám mục khỏi đầu người trí thức, và cái đầu cũng bị giật lìa theo đó. Chúng ta không còn là con người nữa, mà là loài vật. Chúng ta hành động theo cảm tính thay vì dựa trên sự hiểu biết thấu đáo.

Cuốn sách của Sheen ra đời vào thời kỳ hưng thịnh của trào lưu Tân Kinh viện (Neo-Scholasticism) – "Khoảnh khắc Công Giáo" đầu tiên của thế kỷ 20 – khi các nhà quản lý nghiêm túc tại các trường đại học thế tục cho rằng triết học của Thánh Thomas Aquinas có thể bù đắp những thiếu hụt trong các học viện vốn đang trở nên rỗng tuếch của họ. Cùng khoảng thời gian Gilson được mời giảng dạy tại Harvard, Sheen cũng được hiệu trưởng Đại học Columbia mời thuyết giảng về triết học Kinh viện; Hồng Y Bourne thì muốn ông đến Oxford để làm việc cùng với Knox.

Tuy nhiên, vị giám mục của ngài lại cử ngài làm linh mục phó tại một giáo xứ nghèo ở Peoria; chỉ một năm sau, ngài mới được chuyển đến Đại học Công Giáo Hoa Kỳ (The Catholic University of America), nơi mà ngay từ năm 1929, ngài đã bắt đầu nói về việc "Giáo dục để hướng tới một cuộc Phục hưng Công Giáo".

Cuộc phục hưng đó đã không diễn ra. Vào những năm tháng cuối đời, Sheen đã chia sẻ với các linh mục trong một kỳ tĩnh tâm: "Lập luận duy nhất mà thế giới chịu lắng nghe lúc này chính là sự thánh thiện của cá nhân. Thế giới đã nghe tất cả những lý lẽ khác và đều khước từ chúng."

Xin Chân phước Fulton Sheen cầu bầu cho chúng con, để chúng con có thể góp phần vào cuộc phục hưng mà ngài hằng mong đợi, không chỉ bằng tài hùng biện, mà còn bằng chính minh chứng của sự thánh thiện.

Cuộc trò chuyện đặc biệt với Fulton Sheen
(Bài viết của Christopher M. Reilly)

Vào tháng 5 năm 1979, Tổng giám mục Sheen đang phải chịu đựng những di chứng sau ca phẫu thuật tim hở. Dù vậy, ngài vẫn khao khát được giao lưu, trò chuyện với mọi người. Ngài đã viết một lá thư gửi cho James P. McFadden – Phó nhà xuất bản tạp chí National Review đồng thời là người sáng lập Human Life Review và Ủy ban Quốc gia về Giáo dân Công Giáo – với nội dung: "Ông từng nhắc đến Malcolm Muggeridge [nhà báo nổi tiếng người Anh]. Trên thế giới này, hiếm có ai mà tôi dành sự kính trọng lớn lao như vậy... Tôi sẽ vô cùng vinh dự, hạnh phúc và được truyền cảm hứng nếu cả hai ông có thể ghé thăm tôi tại căn hộ của tôi."

Malcolm Muggeridge đang có chuyến thăm New York vào tháng 5 năm đó. Toàn bộ cuộc trò chuyện sau đó giữa Tổng giám mục Sheen, Muggeridge và McFadden – một hành trình đầy cảm hứng, trải dài qua nhiều chủ đề đa dạng như giá trị của sự đau khổ, sự nghèo nàn về tư tưởng của chủ nghĩa Marx và Liên Xô, cũng như những lời ca ngợi dành cho Mẹ Teresa thành Calcutta – đã được ghi âm lại trên băng cassette. Toàn văn cuộc trò chuyện này, cùng với một số tài liệu liên quan, đã được đăng tải trong tháng này trên trang web Human Life Review.

Có một thời điểm trong cuộc trò chuyện, Sheen được hỏi liệu nỗi đau và sự kiệt sức có khiến ngài cần phải nghỉ ngơi hay không. Ngài trả lời: “Không, tuyệt đối không. Tôi cảm thấy được truyền cảm hứng. Tôi đã chờ đợi điều này. Ôi lạy trời, nếu ông biết đây là một đặc ân lớn lao đến nhường nào. Bởi vì tôi nhận được ánh sáng và sức mạnh từ ông.”

Điều đặc biệt thu hút độc giả ngày nay là cuộc thảo luận của họ về công cuộc loan báo Tin Mừng. Sheen nhấn mạnh rằng trọng tâm của việc truyền thông phải là cốt lõi của đức tin chứ không phải là những chiêu trò thu hút sự chú ý: “Tôi biết rằng khi chúng ta chi tiền cho các vở kịch, các cuộc tranh luận, đủ loại chương trình truyền hình hay các trò giải ô chữ, thì chúng ta sẽ chẳng thể tác động được đến ai cả.”

Muggeridge hoàn toàn đồng tình và lấy Mẹ Teresa làm ví dụ điển hình: “Đúng là như vậy, bởi vì những lời nói – hay chính Ngôi Lời – sẽ có sức lay động mãnh liệt khi được truyền tải bởi một người thực sự tin tưởng và sống theo đức tin đó.”

Sheen, người luôn tìm kiếm cơ hội để khơi dậy sự hoán cải (lúc bấy giờ Muggeridge chưa phải là người Công Giáo), khẳng định: “Dù ông không tự nhận thấy, nhưng ông xuất hiện trước mọi người như một người mà đối với họ, Chúa Kitô là lẽ sống. Ông là một người đang yêu; ‘miệng nói ra những điều tràn đầy trong lòng’. Và mọi người đều nhận ra điều đó. Họ cũng nhận ra đâu là kẻ giả tạo.”

Có lúc, Tổng Giám mục Sheen đã chia sẻ một cách tiếp cận trực diện – và đầy bất ngờ – trong việc loan báo Tin Mừng. Ngài kể một câu chuyện hài hước độc đáo về quãng thời gian làm việc tại châu Âu khi còn là sinh viên đại học, nơi ngài gặp một cô gái ngay tại cửa nhà thờ:

Cô ấy hỏi: “Con đang ở đâu, con đang ở đâu vậy Cha?” Tôi hỏi: “Ồ, con là người Công Giáo phải không?” Cô ấy đáp: “Trước đây thì có. Giờ thì không còn nữa.” Thế là tôi pha cho cô ấy một tách cà phê, vì cô ấy vừa phải chịu đựng cái lạnh giá tháng Giêng ở London. Rồi tôi mời cô ấy quay lại. Cô ấy nói: “Với điều kiện Cha không bắt con đi xưng tội.” Tôi đáp: “Được thôi.”... Tôi nói: "Chúng ta có một bức tranh của Rembrandt trong nhà thờ này – cô có muốn xem không?" Khi chúng tôi đi dọc theo lối đi bên hông, tôi đã đẩy cô ấy vào tòa giải tội. [tiếng cười] Tôi chỉ hứa là sẽ không gặng hỏi cô ấy thôi mà. Chà, cô đã là nữ tu suốt bao nhiêu năm qua. Chuyện đó xảy ra vào năm 1923. Và cô ấy đã có cơ hội thứ hai. Đó chính là điều mà chúng tôi giải quyết.

Với giọng điệu trầm tư, sau đó Muggeridge hỏi: "Cha có nghĩ rằng việc cầu xin cho mình được chết là điều chính đáng không?" Sheen đáp: "Cầu xin cho mình được chết liệu có đúng không ư? Chà, dù sao thì tôi cũng đã làm thế. Dù đúng hay sai thì tôi cũng đâu có được toại nguyện."

Muggeridge đưa ra một phân tích sâu sắc hơn: "Nhưng đó là một thái độ rất đặc trưng của thời hiện đại đối với cái chết khiến tôi khá hứng thú; bởi tôi cho rằng, với những người không hề hình dung được gì về sự tiếp nối của sự hiện hữu sau kiếp sống này, thì cái chết thực sự là một sự xúc phạm đến cái tôi của họ, vì nó...là nỗi thất vọng tột cùng của họ.”

Sheen, Muggeridge và McFadden đã thảo luận về những lo ngại của họ đối với Giáo hội thời hiện đại. Có lúc, Sheen hóm hỉnh nhận xét: “Vấn đề cốt lõi là, bạn thấy đấy, ngày nay chẳng còn ai là kẻ tội lỗi nữa. Trước đây, chỉ có Đức Maria được tin là thụ thai vô nhiễm; còn ngày nay, ai ai cũng được coi là thụ thai vô nhiễm cả.”

Muggeridge chia sẻ một cái nhìn khá ảm đạm khi tuyên bố rằng: “Đối với tôi, chẳng có gì trong lịch sử là vĩnh cửu một cách tất yếu, chẳng có gì là không thể biến đổi hay tan rã – cũng chẳng có phẩm chất con người nào đủ sức chống lại sự ập đến của một thời kỳ tăm tối khác.”

Tuy nhiên, Sheen đã trấn an bạn bè về sự trường tồn của Giáo hội bất chấp những gian nan thử thách. Ngài chia sẻ một trải nghiệm rất riêng tư: “Chúa đã để tôi trải qua một cuộc khổ nạn thực sự, đó chính là ca phẫu thuật tim hở này. Tôi đã chịu đựng những nỗi đau mà trước đây tôi thậm chí không biết là có tồn tại; đó không còn là nỗi đau bên ngoài nữa, mà là nỗi đau xâm chiếm lấy tôi, cuồn cuộn như đại dương nhấn chìm tôi vậy. Và ngoài nhân đức ra, thì đau khổ chính là người thầy vĩ đại nhất trên đời.”

Nhưng trong đau khổ lại ẩn chứa cơ hội: “Tôi nghĩ rằng khi ai đó cần lời khuyên, họ nên tìm đến một vị thánh hoặc một người đang chịu đau khổ. Và trong suốt thời gian nằm trên giường bệnh – tôi hầu như phải nằm đó suốt – tôi đã hướng dẫn giáo lý cho bốn người trở lại đạo và hiện đang hướng dẫn người thứ năm... Tôi cũng đã cử hành nghi thức chuẩn nhận hôn phối ngay tại phòng ngủ đó cho bác sĩ tim mạch của tôi và vợ ông ấy... và chúng tôi đã cử hành Thánh lễ hôn phối ngay trong căn phòng ấy.”

Đối với Đức Tổng Giám Mục Sheen, Bí tích Thánh Thể nhất thiết phải là trung tâm của công cuộc canh tân. “Và tôi nghĩ, đó chính là nơi chúng ta sẽ khôi phục lại việc học giáo lý, các lòng sùng kính, cũng như ý thức đúng đắn về việc phát thanh, truyền hình và mọi khía cạnh khác. Chúng ta sẽ đến gần ngọn lửa, và rồi khi rời xa nó, chúng ta sẽ mang theo những tia lửa ấy.”

Chỉ vài tháng sau, vào ngày 9 tháng 12 năm 1979, Đức Tổng Giám Mục Sheen đã qua đời khi đang cầu nguyện trước Thánh Thể.

 

Năm 1943, vào thời điểm đỉnh điểm của Chiến tranh Thế giới thứ hai, một nguồn tin giấu tên đã báo cho Cục Điều tra Liên bang về những lời chỉ trích mạnh mẽ của Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen đối với Liên Xô và nhà lãnh đạo của nước này, Joseph Stalin.

Đây là những chủ đề mà vị linh mục — khi đó đang là một Đức Ông — đã bàn luận trong nhiều năm, cùng với những lời chỉ trích mang tính trí tuệ của ngài đối với chủ nghĩa Mác. Cần nhớ rằng Mỹ và Liên Xô là đồng minh chống lại Đức Quốc xã, và một số người tin rằng bất kỳ lời chỉ trích nào đối với các đồng minh của Mỹ đều có thể gây tổn hại đến nỗ lực chiến tranh chung. Điều này đã khiến cơ quan điều tra mở hồ sơ về Đức Ông Sheen và tiến hành điều tra.

Vì việc giành chiến thắng trong cuộc chiến là tối quan trọng, FBI đã theo đuổi manh mối này và nhiều manh mối vô bổ khác. Cuối cùng, các đặc vụ được giao nhiệm vụ theo dõi ngài đã thu thập được hầu hết các thông tin vô giá trị về Đức Ông Sheen, chẳng hạn như ngài thích kem sô cô la, duy trì một lịch trình nghiêm ngặt và có phần khổ hạnh (đặc biệt là giờ cầu nguyện hàng ngày vào mỗi buổi sáng), và từng thuyết phục một cảnh sát không phạt ngài vì tội chạy quá tốc độ.

Tất cả những chi tiết nhỏ nhặt nhưng giờ đây trở nên hài hước về cuộc đời ngài đã nhanh chóng khiến FBI từ bỏ mọi nghi ngờ.

Sau khi ngài được tấn phong Giám Mục vào ngày 11 Tháng Sáu, 1951 cả cục điều tra liên bang, gọi tắt là FBI và giám đốc lâu năm của nó, J. Edgar Hoover, đã hoàn toàn thay đổi quan điểm về Đức Ông Sheen và mời ngài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của các đặc vụ mới. Hồ sơ của Đức Ông Sheen tại FBI giờ đây đã chính thức được khép lại, và ngài từ một người có thể là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia trở thành một huyền thoại của nước Mỹ.

Bộ phim tài liệu năm 2023 "Follow that Bishop", do Rome Reports sản xuất và đồng đạo diễn bởi Antonio Olivie và Sean Patrick Lovett, đã sử dụng khoảnh khắc tương đối ít được biết đến này trong cuộc đời của Đức Tổng Giám Mục Sheen như một phương tiện hấp dẫn để mở rộng về những vai trò lớn hơn và quan trọng hơn mà ngài đã đóng với tư cách là một nhà văn, nhà truyền giáo, giám mục và người thúc đẩy công tác truyền giáo.

Bộ phim tài liệu dài 28 phút tiếp tục kể ngắn gọn về câu chuyện của ngài, vừa là một giáo sĩ vừa là một nhân vật quốc gia thu hút sự quan tâm và chú ý không chỉ trong cộng đồng Công Giáo nhờ chương trình phát thanh và truyền hình được phát sóng trên toàn quốc, mà ở thời kỳ đỉnh cao đã đạt hơn 30 triệu lượt xem và giúp ngài giành được giải Emmy năm 1953. Đồng thời, ngài cũng giữ chức giám đốc quốc gia của Hội Truyền bá Đức tin tại Hoa Kỳ (1950-1966).

Bộ phim tài liệu kết thúc bằng việc thảo luận về phép lạ năm 2010 ở Illinois, khi một trẻ sơ sinh được chứng nhận đã chết lại đột ngột hồi phục nhờ lời cầu bầu của Đức Tổng Giám Mục Sheen, điều này đóng vai trò quan trọng trong việc phong Chân Phước cho ngài. Bộ phim chiếu cảnh cậu thiếu niên khỏe mạnh này chơi đùa với anh chị em của mình, cũng như cuộc phỏng vấn với mẹ cậu về chi tiết sự hồi sinh kỳ diệu của cậu sau khi ngừng tim và thở trong 61 phút sau khi sinh.

Trong quá trình phong thánh cho Đức Tổng Giám Mục Sheen, bắt đầu chính thức vào năm 2002, ngài được tuyên bố là "Tôi tớ của Chúa", và sáu năm sau, khi quá trình này tiếp tục, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã tuyên bố ngài là "Tôi tớ đáng kính của Chúa Fulton J. Sheen". Ngài được phong chân phước tại St. Louis vào ngày 24 tháng 9.

---

Source:OSVNEWS

Why the FBI investigated Archbishop Sheen during WWII

 

Đức Tổng Giám Mục Richard Moth của Westminster cho biết các tín hữu Kitô giáo được kêu gọi thúc đẩy hòa bình ở Thánh Địa, đồng thời lên án bạo lực, là điều mà ngài cho rằng làm suy yếu "hy vọng về sự chung sống hòa bình trong một giải pháp hai nhà nước".

Đức Tổng Giám Mục Moth cho biết Giáo hội ở Anh và xứ Wales có "mối quan tâm đặc biệt đến Thánh Địa", đồng thời đề cập đến Chương trình Điều phối Thánh Địa, một cuộc hành hương hàng năm của các giám mục từ khắp thế giới nhằm hỗ trợ các tín hữu Kitô giáo trong khu vực.

"Tuy nhiên, bạo lực vẫn tiếp tục bao trùm vùng Thánh Địa, chia rẽ người dân đồng thời làm suy yếu hy vọng về sự chung sống hòa bình trong một giải pháp hai nhà nước. Điều này cũng dẫn đến sự phân cực về quan điểm và thậm chí là tuyệt vọng, khiến cho việc xây dựng cầu nối cần thiết cho sự tha thứ và hòa giải trở nên khó khăn hơn rất nhiều", ngài nói.

Tòa Thánh, cơ quan khuyến khích cuộc hành hương, khẳng định giải pháp hai nhà nước, nghĩa là ủng hộ sự tồn tại của cả nhà nước Israel và nhà nước Palestine như một khuôn khổ hòa bình trong khu vực. Vào tháng 8, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã kêu gọi cộng đồng quốc tế nỗ lực hướng tới giải pháp hai nhà nước giữa Israel và Palestine, đồng thời nhấn mạnh rằng điều đó cần được thực hiện "vì một nền hòa bình công bằng và lâu dài".

Đức Tổng Giám Mục Moth, khi đề cập đến Cơ chế Điều phối Thánh Địa, cho rằng các sáng kiến "nhằm lên tiếng về sự bất công, bạo lực và xung đột là rất quan trọng để nâng cao nhận thức". Ngài lên án bạo lực và xung đột "một cách dứt khoát, bất kể nó xảy ra ở đâu, như một vết nhơ đối với nhân loại".

"Tuy nhiên, sứ mệnh của chúng ta với tư cách là người Kitô hữu không chỉ dừng lại ở việc bình luận và lên án; mà còn là thúc đẩy hòa bình, tìm kiếm hy vọng trong nhân tính chung của chúng ta," ngài nói.

Như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói trong chuyến thăm Thánh Địa năm 2014: ‘Đã đến lúc mọi người cần có lòng can đảm để trở nên quảng đại và sáng tạo trong việc phục vụ lợi ích chung, lòng can đảm để kiến tạo một nền hòa bình dựa trên sự thừa nhận của tất cả mọi người về quyền của hai quốc gia (hai dân tộc và ba tôn giáo) được sống trong hòa bình và an ninh trong phạm vi biên giới được quốc tế công nhận.’

"Điều này gần đây đã được Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc lại trong bài huấn đức trong buổi đọc kinh Truyền Tin trưa Chúa Nhật 16 tháng 8 năm 2026, khi ngài tuyên bố: ‘Tôi khẩn thiết kêu gọi cộng đồng quốc tế nỗ lực hướng tới thúc đẩy giải pháp hai nhà nước, vì một nền hòa bình công bằng và lâu dài.’ Đây nên là mục tiêu của tất cả những người thiện chí."

Đức Tổng Giám Mục nhấn mạnh rằng những người có đức tin có "trách nhiệm đặc biệt và chung" trong việc tham gia đối thoại và thúc đẩy sự tôn trọng lẫn nhau, xây dựng hòa bình "ở bất cứ nơi nào chúng ta hiện diện".

"Như Đức Hồng Y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ Latinh của Giêrusalem, đã nói khi ngài đến thăm cộng đồng Kitô giáo ở Gaza vào tháng Sáu: ‘Chiến tranh không thể bào chữa cho việc chúng ta không sống theo Phúc Âm. Nó không làm thay đổi hành vi của chúng ta, mối quan hệ của chúng ta với nhau, hay mối quan hệ của chúng ta với người khác.’"

"Ngài nói tiếp khuyến khích cộng đồng đáp lại không phải bằng phán xét hay sợ hãi, mà bằng lòng thương cảm và sự hào phóng. ‘Nếu ai đó yêu cầu bạn đi một dặm, hãy đi hai dặm. Đó là điều cần thiết đối với chúng ta, ngay cả ở Gaza’."

Đức Tổng Giám Mục Moth khuyến khích các tín hữu noi theo tấm gương đó bằng cách xây dựng cầu nối giữa các cộng đồng.

---

Source:Catholic Herald

Archbishop Moth: Christians called to promote peace in the Holy Land

 

Một máy bay điều khiển từ xa góc nhìn thứ nhất của Nga đã tấn công một tu viện ở làng Chervonyi Mayak, thuộc cộng đồng Novoraisk của vùng Kherson, khiến một linh mục 71 tuổi thiệt mạng và bốn giáo sĩ khác bị thương.

Ông Oleksandr Prokudin, nhà lãnh đạo Cơ quan Hành chính Quân sự Khu vực Kherson, cho biết vụ tấn công xảy ra vào chiều thứ Bảy.

Ông Prokudin tuyên bố: "Những kẻ khủng bố người Nga đã tấn công một tu viện ở làng Chervonyi Mayak bằng máy bay điều khiển từ xa. Một linh mục 71 tuổi đã thiệt mạng trong vụ tấn công", đồng thời gửi lời chia buồn đến gia đình nạn nhân.

Bốn vị giáo sĩ bị thương, ở độ tuổi 31, 51, 51 và 53, bị thương do vụ nổ và đang ở trong khuôn viên tu viện khi cuộc tấn công xảy ra.

Ngoài ra, vào đêm Chúa Nhật 20 tháng 9, máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công một cơ sở hạ tầng hỏa xa ở vùng Vinnytsia. Lực lượng cứu hỏa đã dập tắt đám cháy và không có thương vong nào được báo cáo, theo Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước Ukraine

Không quân Quân đội Ukraine báo cáo rằng lực lượng Nga đã phóng 138 máy bay điều khiển từ xa tấn công trong đêm – bao gồm các máy bay điều khiển từ xa loại Shahed (một nửa trong số đó sử dụng động cơ phản lực), máy bay điều khiển từ xa Gerbera và máy bay điều khiển từ xa mồi nhử Parodiia – từ bốn hướng. Hệ thống phòng không Ukraine đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 101 máy bay điều khiển từ xa của đối phương.

Các vụ va chạm đã được ghi nhận tại 17 địa điểm, với báo cáo về mảnh vỡ rơi xuống ở 5 khu vực.

Các cuộc tấn công diễn ra trong đêm sau vụ oanh tạc dữ dội trên nhiều khu vực của Ukraine vào tối thứ Bảy, ngày 19 tháng 9.

Một cuộc không kích của Nga vào khu dân cư ở quận Fastiv thuộc vùng Kyiv đã khiến một phụ nữ và ba trẻ nhỏ thiệt mạng.

Kết quả điều tra của bên công tố cho thấy người phụ nữ đã đưa hai đứa con vào nhà riêng để cho chúng đi ngủ thì một vụ nổ khiến trần nhà sập và gây ra hỏa hoạn.

Cùng lúc đó vào tối thứ Bảy, lực lượng Nga đã tấn công trung tâm mua sắm Novyi Kontynent ở Dnipro, gây ra một vụ hỏa hoạn lớn và làm ít nhất bốn thường dân bị thương.

Các đội cấp cứu đã được điều động để dọn dẹp mảnh vỡ và kiểm tra các công trình lân cận xem có thiệt hại gì không.

 

TỪNG HẠT NHỎ, TỪNG NGỤM ÂN SỦNG, GIỮA NHỮNG NGÀY CƠM ÁO GẠO TIỀN.

Kinh Mân Côi giữa đời bận rộn.

Một cậu bé tám tuổi đứng lặng giữa một ngày u buồn năm 1929. Mẹ em vừa mất. Với một đứa trẻ, thế giới như sụp xuống, để lại một khoảng trống mà không lời nào lấp nổi. Thế nhưng giữa khoảnh khắc trơ trọi nhất ấy, em không buông xuôi. Em ngước nhìn lên Đức Mẹ Maria và xin Mẹ làm người mẹ thiêng liêng của mình. Tình yêu của tuổi lên tám ấy về sau trở thành châm ngôn cả một đời: Totus tuus, con thuộc trọn về Mẹ. Cậu bé ấy là Karol Wojtyła, mà cả thế giới sau này gọi bằng tên Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.

Nếu bạn đang đọc những dòng này với đầu óc còn quay cuồng vì hóa đơn tiền điện sắp đến hạn, vì tấm lưng đau nhức sau mười tiếng trước màn hình, vì ông sếp khó tính hay đứa con đang tuổi khó bảo, thì câu chuyện ấy dành cho bạn. Bởi khi nghe hai chữ “Kinh Mân Côi”, nhiều người trong chúng ta thấy ngay một hình ảnh quen thuộc: chuỗi hạt gỗ trên tay các cụ già trong nhà thờ vắng. Một nghi thức lặp đi lặp lại. Một bổn phận hơi khô. Nhưng Karol nhỏ năm ấy không cần một nghi thức. Em cần một chiếc phao. Và Kinh Mân Côi, đúng nghĩa của nó, chính là chiếc phao ấy.

1. VÌ SAO CHUỖI HẠT GỖ LẠI LÀ “VŨ KHÍ”?

Năm 1208, tại Prouille, miền nam nước Pháp, Thánh Đa Minh vật lộn ngày đêm để giảng đạo chống lại phái Albigensian. Họ cho rằng mọi thứ vật chất, kể cả thân xác con người, đều là xấu xa. Thánh nhân dùng đủ lý lẽ thần học sâu sắc nhất mà gần như bất lực. Theo truyền thống, chính Đức Mẹ đã trao cho ngài chuỗi Mân Côi.

Điều đẹp lạ là chuỗi hạt thắng bằng một cách rất “đời”: không bằng lý luận, mà bằng đôi tay. Khi ta cầm những hạt chuỗi bằng gỗ, vuốt từng hạt bằng những ngón tay trần tục của mình, và cùng lúc suy niệm về một Thiên Chúa đã mang lấy xác phàm, có máu thịt, biết đói, biết mệt, biết khóc, ta đang tuyên xưng một điều: vật chất không xấu xa. Thân xác này, ngày làm việc này, căn bếp này, chiếc xe buýt này, đều có thể trở thành nơi Chúa ngự.

Đó là lý do các Đức Giáo Hoàng, từ Lêô XIII đến Thánh Josemaría Escrivá, gọi Mân Côi là vũ khí thiêng liêng. Một thứ vũ khí hiền hòa, không làm ai đổ máu, nhưng đủ sức giữ cho tâm hồn ta không đổ gục.

2. MỘT CUỐN ALBUM ẢNH CỦA GIA ĐÌNH THIÊN CHÚA

Hãy hình dung Mân Côi như cuốn album cũ của một đại gia đình. Ta đâu chỉ nhìn những tờ giấy ảnh. Ta sống lại những khoảnh khắc làm nên gốc gác của mình. Mỗi chục kinh là một bức ảnh: Mẹ thưa lời “Xin vâng”, Chúa chịu phép Rửa, Chúa đổ mồ hôi máu trong vườn Cây Dầu, Chúa Phục Sinh. Ta dừng lại, đặt mình vào khung hình ấy, và suy niệm.

Năm 2002, Thánh Gioan Phaolô II nhận ra cuốn album còn thiếu một trang quan trọng: những năm tháng Chúa Giêsu giảng dạy, làm phép lạ, lập Bí tích Thánh Thể. Ngài thêm Năm Sự Sáng, nâng tổng số lên hai mươi mầu nhiệm. Từ đó, Mân Côi trở thành một cách “Lectio Divina” trọn vẹn: đọc, suy, ngắm toàn bộ Tin Mừng, không bỏ sót giai đoạn nào của công trình cứu chuộc.

Nhưng có một điều còn gần gũi hơn nữa. Ngài viết rằng Mân Côi đánh dấu nhịp đời sống con người. Bốn mùa Vui, Sáng, Thương, Mừng không phải chuyện cổ tích hai ngàn năm trước. Đó là bốn mùa đang xoay trong chính đời ta. Mùa Vui là khi chào đón một sinh linh mới, là bữa cơm đông đủ. Mùa Sáng là khi gặt hái thành quả, được thăng tiến. Mùa Thương là khi dự án sụp đổ, khi gánh cơm áo gạo tiền bóp nghẹt hơi thở. Mùa Mừng là bình an sâu thẳm sau khi đi qua giông bão và lớn lên. Khi ngắm các mầu nhiệm ấy, ta thấy bóng dáng đời mình đã được đan sẵn vào đó.

3. ĐỪNG ĐỢI HẾT LO MỚI CẦU NGUYỆN

Nhiều khi ta nghĩ: phải gạt hết lo âu ra khỏi đầu thì mới dám đọc kinh. Nhưng linh đạo Mân Côi mời ta làm ngược lại. Hãy lấy chính nỗi lo làm chất liệu cầu nguyện.

Bước 1: Dâng nỗi lo trước khi bắt đầu. Trước mỗi chục kinh, thầm thì một câu rất thật: “Lạy Chúa, con dâng chục kinh này cùng với nỗi hoang mang về khoản nợ tháng này.” Hoặc: “Con dâng chục kinh này cho người sếp luôn làm khó con ở công ty.” Không cần văn hoa. Chỉ cần thật.

Nhưng ai đó sẽ hỏi: đọc đi đọc lại một câu như vậy, chẳng phải máy móc và vô hồn sao? Với người đang kiệt sức vì chạy KPI cuối tháng, làm sao lời lặp lại lại giúp nhẹ lòng?

Câu hỏi ấy rất chính đáng, và câu trả lời nằm ở nhịp điệu. Khi hoảng loạn vì áp lực mưu sinh, tim ta đập dồn, hơi thở rối, đầu óc chạy qua hàng ngàn viễn cảnh tồi tệ. Lời Kính Mừng đều đặn, êm ái, như nhịp thở, như nhịp tim, tạo nên một chiếc neo tĩnh lặng giữa cơn sóng. Về mặt thần kinh, nó kéo ta ra khỏi dòng suy nghĩ hỗn loạn. Về mặt thiêng liêng, nó còn làm được hơn: nó không phải là chạy trốn thực tại, mà là chiếc cầu đem cả sự mệt nhọc của cuộc mưu sinh đặt vào lòng bàn tay Thiên Chúa.

4. UỐNG TỪNG NGỤM NHỎ: CHỤC KINH GIỮA ĐỜI BẬN

Kẻ thù số một của người hiện đại là thiếu thời gian. Hãy nghĩ đến một người mẹ đi làm nơi đô thị: sáng dậy sớm lo cho con, kẹt xe, ngập trong email, chiều vội vã đón con, lao vào bếp đến cạn năng lượng. Làm sao chị tìm được ba mươi phút yên tĩnh trước bàn thờ để đọc trọn năm chục kinh?

Giáo Hội chưa bao giờ đòi phải đọc một mạch mới có giá trị. Hãy nghĩ đến chuyện uống nước. Bác sĩ dặn đừng đợi khát khô cổ rồi mới uống cạn cả bình, vì cơ thể sẽ không hấp thụ nổi. Cách tốt nhất là uống từng ngụm nhỏ suốt ngày. Tâm hồn cũng vậy: rất dễ “mất nước ân sủng” giữa bộn bề. Một chục kinh vào khoảng thời gian chết sẽ giữ cho tâm hồn đủ độ ẩm, thay vì cuối ngày ép mình đọc một tràng dài rồi ngủ gật. Triết gia Jacques Maritain gọi đó là lời cầu nguyện chiêm niệm bên vệ đường.

Bước 2: Chia chuỗi thành nhiều chục kinh nhỏ. Sáng thức dậy, chưa rời khỏi giường, một chục. Giờ nghỉ năm phút hiếm hoi ở công ty, nhắm mắt, một chục. Trên xe buýt đi làm về, một chục. Tối đặt lưng xuống giường, chục còn lại.

Bước 3: Chọn một trong bốn “khoảng thời gian chết” của mình.

• Trên đường lái xe: bật audio Kinh Mân Côi cho lời kinh tràn ngập trong xe. Ta chỉ cần nghe và nhẩm theo, mắt vẫn tỉnh, tay vẫn vững trên vô lăng.

• Khi đi bộ hay chạy bộ: thay bản nhạc dồn dập bằng audio Mân Côi. Nhịp bước chân hòa với nhịp lời kinh, thành một giờ thiền định chữa lành cả thân lẫn tâm.

• Khi làm việc nhà: nhẩm kinh giữa núi chén bát, lúc phơi quần áo, lúc ngồi chờ ở phòng khám. Việc nhàm chán thành giờ cầu nguyện.

• Trước khi ngủ: thay vì cuộn tròn lướt điện thoại, nhồi vào đầu hàng loạt tin xấu rồi mang thứ rác ấy vào giấc mơ, hãy nghe hoặc nhẩm Kính Mừng thành tiếng. Lời kinh sẽ gột rửa tâm trí và ru ta vào giấc ngủ bình an.

5. TỪ MỘT CĂN NHÀ, GỢN SÓNG LAN RA

Thánh Louis de Montfort nói lần chuỗi như một tấm màng lọc, thanh tẩy linh hồn khỏi những đam mê xấu. Và khi bên trong một người được chữa lành, bình an ấy tự nhiên lan vào căn nhà. Đó là liều thuốc cho căn bệnh của gia đình hôm nay: cả nhà ngồi chung phòng khách mà mỗi người một vũ trụ cô đơn sau màn hình.

Bước 4: Tắt màn hình mười đến mười lăm phút mỗi tối. Cả nhà quây quần đọc một chục kinh. Ngắn thôi. Nhưng đó là lúc mọi người nhìn vào mắt nhau, và Chúa được đặt vào giữa bàn cơm, như căn nhà Nazareth ngày xưa.

Rồi gợn sóng còn đi xa hơn. Chân Phước Bartolo Longo là một người từng lạc lối, nhưng khi nghe tiếng gọi trong lòng rằng ai truyền bá Mân Côi sẽ được cứu, ông không chỉ cầu nguyện cho riêng mình. Ông xắn tay áo xây đền thánh Pompei trên đống đổ nát, biến nơi ấy thành chốn cưu mang trẻ mồ côi và người nghèo. Sau biến cố 11 tháng 9, Thánh Gioan Phaolô II khẩn thiết kêu gọi cầu nguyện cho hòa bình. Ngắm các mầu nhiệm Thương không làm ta chai lì, mà phá vỡ sự ích kỷ, để ta thành những Simon người Kyrênê sẵn sàng đỡ gánh cho anh chị em quanh mình.

Bước 5: Cuối mỗi chuỗi, tự hỏi một câu: hôm nay mình đỡ gánh cho ai? Một tin nhắn hỏi thăm. Một bữa cơm mang cho hàng xóm. Một lời nhẹ với đồng nghiệp đang căng thẳng.

6. NẾU BẬN RỘN KHÔNG PHẢI LÀ KẺ THÙ CỦA ĐỨC TIN

Chúng ta hay than phiền về sự bận rộn. Ta nổi cáu khi kẹt xe, chán nản với việc nhà, mất ngủ vì tờ hóa đơn. Ta vẫn nghĩ: giá như rảnh hơn, mình sẽ cầu nguyện tốt hơn.

Nhưng nếu chính lúc kẹt xe ấy, cơn mệt rã rời ấy, sự bực dọc nơi công sở ấy, lại là những viên gạch thô ráp nhất mà Thiên Chúa trao để ta tự tay xây nên sự thánh thiện của mình thì sao? Có lẽ sự bận rộn không cướp Chúa khỏi ta. Có lẽ giữa những tháng ngày tất bật vắt kiệt sức lực, ân sủng của Ngài mới có cơ hội đụng chạm và biến đổi ta nhiều nhất.

Cậu bé Karol năm ấy không đợi hết đau mới tìm Mẹ. Em tìm Mẹ ngay giữa cơn đau. Và từ đó, mỗi hạt chuỗi nhỏ bé trở thành một sợi dây nối em với Trời.

Ước gì tối nay, khi bước vào xe hay khi rửa xong chồng chén, mỗi chúng ta dám cầm lên một chuỗi hạt, dù chỉ một chục thôi. Ước gì ta nhận ra rằng Chúa không chỉ ở trong thánh đường uy nghi, mà đang đồng hành trên chuyến xe buýt chật cứng, và trong những giờ tăng ca dưới ánh đèn huỳnh quang. Và ước gì mỗi hạt Kính Mừng nhỏ bé ấy trở thành một ngụm nước mát, đủ để ta đi tiếp thêm một ngày nữa.

Vọng Sinh

Nội dung được đúc kết và khai triển dựa trên các nguồn:

- https://dongten.net/4-cach-lan-hat-man-coi-danh-cho-nguoi-ban-ron

- https://hddmvn.net/100-tich-truyen-kinh-man-coi-chuoi-hat-man-coi-voi-duc-thanh-giao-hoang-gioan-phaolo-ii/

- https://banthoconggiao.vn/tin-tuc/cach-lan-chuoi-man-coi/

- https://dongmancoibuichu.com/4383-2/

- https://gdanhducmebanon.org/2025/10/02/cung-me-chiem-ngam-cac-mau-nhiem-cua-chua-giesu-thang-man-coi/

- https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/kinh-man-coi-nguon-goc-va-su-phat-trien-42818

- https://www.reddit.com/r/Catholicism/comments/sue95p/tips_for_praying_the_rosary/?tl=vi

- https://hdgmvietnam.com/chi-tiet/mot-phuong-thuc-doc-kinh-man-coi-42835

- https://gpcantho.com/tong-thu-kinh-man-coi-duc-trinh-nu-maria/

- https://www.vanthoconggiao.net/2020/10/tong-thu-rosarium-virginis-mariae-kinh.html

 

1. Đã có báo cáo về các vụ nổ và khói gần một nhà máy lọc dầu ở vùng Bashkortostan của Nga.

Theo hãng tin độc lập Astra của Nga, dẫn lời người dân địa phương, máy bay điều khiển từ xa được tường trình đã tấn công một khu vực gần nhà máy lọc dầu ở thành phố Ufa, thủ phủ của Cộng hòa Bashkortostan thuộc Nga, vào đêm 23 tháng 9.

Bộ Quốc phòng Nga cho biết hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn và phá hủy 514 máy bay điều khiển từ xa trong đêm qua tại 18 khu vực, bao gồm Bashkortostan, Crimea bị tạm chiếm, và Hắc Hải và Biển Azov.

Theo Astra, người dân địa phương cho biết đã nghe thấy tiếng nổ ở Ufa, trong khi các kênh Telegram địa phương nói rằng hệ thống phòng không đang hoạt động trên thành phố.

Chuyên gia phân tích OSINT của Astra cho rằng khói bốc lên từ khu vực nhà máy lọc dầu Ufa, mặc dù chuyên gia này cũng nói rằng khói có thể bắt nguồn từ một nhà máy nhiệt điện gần đó.

Theo Rosaviatsiya, cảnh báo "mối đe dọa từ máy bay điều khiển từ xa" cũng đã được ban hành ở Bashkortostan, đồng thời các hạn chế tạm thời đã được áp đặt đối với việc đến và đi tại phi trường Ufa.

Tờ Kyiv Independent không thể tự mình xác minh tính chính xác của báo cáo. Tính đến thời điểm bài báo được đăng tải, chính quyền Nga vẫn chưa bình luận về vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa vào khu vực này, và quân đội Ukraine cũng chưa xác nhận vụ tấn công.

Các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga đã nổi lên như một trong những khía cạnh kinh tế quan trọng nhất của chiến lược máy bay điều khiển từ xa tầm xa của Kyiv, góp phần gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu trên toàn quốc và làm giảm mạnh sản lượng lọc dầu trong suốt mùa hè.

Một nửa trong số sáu nhà máy lọc dầu sản xuất dầu diesel lớn nhất của Nga đã cắt giảm hoặc ngừng hoàn toàn sản lượng trong tháng 9 sau các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine.

Trong bối cảnh Ukraine tiếp tục tấn công vào các cơ sở năng lượng của Nga, Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Kyiv ngừng các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu, cho rằng các cuộc tấn công này đang góp phần gây ra tình trạng thiếu hụt dầu diesel toàn cầu khi cuộc chiến của ông chống lại Iran làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu trên toàn thế giới.

"Tổng thống Zelenskiy phải làm một việc. Ông ấy phải ngừng việc phá hủy nguồn cung nhiên liệu diesel ở Nga," Tổng thống Trump nói vào ngày 13 tháng 9. "Hãy để ông ấy nhắm vào các mục tiêu, nhưng đừng nhắm vào nhiên liệu diesel, vì ông ấy đang gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu diesel."

[Kyiv Independent: Explosions, smoke reported near oil refinery in Russia's Bashkortostan]

2. Ba Lan cho biết một máy bay trực thăng Mi-8 của Nga đã xâm phạm không phận gần Kaliningrad.

Theo thông báo của Bộ Chỉ huy Tác chiến Quân đội Ba Lan, một máy bay trực thăng quân sự Mi-8 của Nga đã xâm phạm không phận Ba Lan gần biên giới phía bắc nước này vào ngày 23 tháng 9.

Theo thông báo của bộ chỉ huy, chiếc trực thăng đã bay vào không phận Ba Lan phía bắc Braniewo vào khoảng 11 giờ 08 phút sáng giờ địa phương sau khi cất cánh từ vùng lãnh thổ Kaliningrad thuộc Nga.

Theo thông báo, trực thăng đã bay vào không phận Ba Lan ở độ sâu tối đa khoảng 300 mét và ở đó trong 42 giây.

Máy bay này đã được hệ thống radar quân sự Ba Lan theo dõi, trong khi các máy bay chiến đấu được điều động và lực lượng lục quân được đặt trong tình trạng sẵn sàng. Theo tuyên bố, các kíp trực phòng không Ba Lan vẫn túc trực 24/7 và trong "tình trạng sẵn sàng thường trực" để bảo vệ không phận đất nước.

"Bản chất của vụ việc cho thấy Nga một lần nữa đang thử nghiệm khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không của chúng ta", bộ chỉ huy cho biết.

[Kyiv Independent: Russian Mi-8 helicopter violates Polish airspace near Kaliningrad, Poland says]

3. Thủ tướng Anh yêu cầu Tổng thống Trump đề cập đến vấn đề Jimmy Lai với ông Tập Cận Bình.

Thủ tướng Anh Andy Burnham đã khẩn thiết đề nghị Tổng thống Trump nêu vấn đề nhà bất đồng chính kiến Hương Cảng Jimmy Lai đang bị giam giữ tại hội nghị thượng đỉnh với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình hôm thứ Năm.

Thủ tướng Burnham đã đưa ra yêu cầu này trong cuộc gặp hôm thứ Ba với Tổng thống Trump, người cho biết ông đồng ý rằng Lai nên được trả tự do. Người này cho biết thêm, phái đoàn Anh đề nghị Lai có thể sống ở Vương quốc Anh.

Năm nay, một tòa án Hương Cảng đã tuyên án ông Lai, một cựu ông trùm truyền thông, 20 năm tù giam về tội kích động nổi loạn. Tổng thống Trump đã nêu trường hợp của ông Lai hồi tháng 5 khi gặp ông Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Trung Quốc vẫn chưa cho biết liệu ông có sẵn lòng trả tự do cho ông Lai hay không.

Tòa Bạch Ốc không phản hồi yêu cầu bình luận. Văn phòng của Thủ tướng Burnham, trong một tuyên bố, xác nhận các nhà lãnh đạo đã thảo luận về ông Lai, một công dân Anh gốc Hoa. Thủ tướng, theo tuyên bố, đã nhắc lại "sự cần thiết phải trả tự do ngay lập tức cho ông ấy".

Một quan chức chính phủ Anh, người cũng như những người khác, được yêu cầu giấu tên để thảo luận về các cuộc trao đổi nội bộ, cho biết Thủ tướng Burnham trước đó đã nêu trường hợp của ông Lai trong cuộc điện đàm với ông Tập Cận Bình vào ngày 8 tháng 9.

Ông Lai đã thu hút sự chú ý của quốc tế vì việc bị giam giữ. Các nhà hoạt động nhân quyền cho rằng chính phủ Trung Quốc đang trừng phạt ông Lai vì vai trò của ông trong phong trào dân chủ ở Hương Cảng trong bối cảnh Bắc Kinh siết chặt kiểm soát đặc khu hành chính này. Các quan chức Trung Quốc lập luận rằng ông là một tội phạm đã làm suy yếu an ninh quốc gia.

Tổng thống Trump cho rằng ông Tập Cận Bình không muốn trả tự do cho ông Lai vì ông này "đã gây ra nhiều hỗn loạn" ở Hương Cảng.

"Việc Thủ tướng Burnham nêu vấn đề về công dân Anh bị giam giữ oan sai này trong cuộc gặp đầu tiên với Tổng thống Trump là điều vô cùng quan trọng", ông Mark Clifford, chủ tịch Ủy ban vì Tự do ở Hương Cảng, một tổ chức vận động phi lợi nhuận, cho biết.

Chính phủ Anh tuyên bố việc trả tự do cho ông Lai là ưu tiên hàng đầu trong năm 2024. Nhưng điều đó không làm nản lòng chính quyền Trung Quốc, ngay cả khi họ lo ngại về tình trạng sức khỏe ngày càng xấu đi của ông trong tù. Gia đình ông Lai gọi thời hạn án phạt và sáu năm biệt giam của ông là "án tử hình".

Người tiền nhiệm của Burnham, Keir Starmer, đã nêu trường hợp của Lai và kêu gọi trả tự do cho ông trong chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng Giêng cùng với ông Tập Cận Bình.

Vụ án của Lai đã thu hút sự chú ý của các nhà lập pháp tại Quốc hội. Dân biểu Chris Smith (RN.J.) và Thượng Nghị Sĩ Dan Sullivan (R-Alaska) đã đệ trình một dự luật vào tuần trước nhằm áp đặt các biện pháp trừng phạt và các "hậu quả chính sách" khác để đáp trả cái chết của các tù nhân chính trị trong lãnh thổ, như trường hợp của Jimmy Lai.

Vụ án của ông cũng từ lâu đã là tâm điểm chú ý của các nhà lập pháp trong quốc hội Anh. Alicia Kearns, một thành viên của đảng Bảo thủ đối lập, vào năm 2024 đã điều phối một tuyên bố chung của 105 chính trị gia từ 24 quốc gia lên án phiên tòa "bị vấy bẩn bởi sự bất công".

[Politico: British PM asks Trump to bring up Jimmy Lai with Xi]

4. Nga áp đặt các hạn chế gần biên giới Estonia trong bối cảnh lo ngại về việc huy động quân đội.

Đài truyền hình công cộng ERR của Estonia đưa tin Nga đã áp đặt các hạn chế tạm thời tại hai quận giáp biên giới Estonia, giới hạn việc di chuyển vào ban đêm, tiếp cận một số khu vực của sông Narva, săn bắn và mang theo vũ khí trong khu vực biên giới.

Các hạn chế do Cơ quan An ninh Liên bang Nga, gọi tắt là FSB ban hành có hiệu lực từ ngày 16 đến ngày 26 tháng 9 tại các huyện Kingisepp và Slantsy thuộc tỉnh Leningrad.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh lo ngại về an ninh ngày càng gia tăng ở khu vực Baltic. Các quan chức NATO đã cảnh báo về các vụ xâm nhập bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga, vi phạm không phận, phá hoại và các mối đe dọa hỗn hợp khác, trong khi các quốc gia trong khu vực đang tăng cường phòng không.

Nga cho biết các biện pháp này nhằm tăng cường an ninh biên giới và ngăn chặn các hành vi vi phạm quy định về biên giới và di cư.

Các hạn chế này cũng được đưa ra trong bối cảnh các cuộc thảo luận về một làn sóng huy động mới có thể xảy ra ở Nga sau cuộc bầu cử quốc hội ngày 18-20 tháng 9. Nếu được công bố, điều này có thể khiến nhiều nam giới Nga tìm cách rời khỏi đất nước qua các biên giới đường bộ còn lại, bao gồm cả Estonia.

Giới chức Estonia cho biết họ đang theo dõi tình hình và không thấy mối đe dọa trực tiếp nào đối với đất nước, nhưng không thể loại trừ khả năng các biện pháp hạn chế này có liên quan đến làn sóng huy động lực lượng mới ở Nga.

Ở những nơi khác dọc theo biên giới phía tây bắc của Nga, Phần Lan đã đóng cửa toàn bộ biên giới đất liền với Nga kể từ tháng 12 năm 2023. Vào ngày 3 tháng 9, chính phủ Phần Lan đề xuất gia hạn Đạo luật An ninh Biên giới đến cuối năm 2028, với lý do nguy cơ từ các hoạt động như vậy vẫn tiếp diễn.

Vào tháng 9, Nga cũng đã tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa gần biên giới Ba Lan và Moldova với Ukraine.

Vào tháng 8, Lithuania cho biết họ có thông tin tình báo cho thấy Nga có thể sử dụng máy bay điều khiển từ xa do Ukraine sản xuất để thực hiện các cuộc tấn công kiểu "cờ giả" nhằm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu ở khu vực Baltic.

[Kyiv Independent: Russia imposes restrictions near Estonian border amid mobilization concerns]

5. Ukraine đạt tiến triển vượt bậc trong việc chế tạo hỏa tiễn FP-7 và hỏa tiễn FP-9 tầm xa.

FP-7 có thể được xem là hỏa tiễn đạn đạo chiến thuật, trong khi FP-9 được dành riêng cho các cuộc tấn công tầm xa.

Vào tháng 2 năm 2026, Fire Point đã công bố đoạn phim ghi lại vụ phóng thử nghiệm đầu tiên của hỏa tiễn FP-7. Theo thông số kỹ thuật do nhà sản xuất công bố, hỏa tiễn phóng từ mặt đất này mang đầu đạn nặng 150 kg (331 lb), có tốc độ tối đa 1.500 mét/giây (3.355 mph) và đạt độ chính xác khi rơi xuống đất khoảng 14 mét (46 feet).

Đầu tháng 9, Giám đốc điều hành của Fire Point, Iryna Terekh, đã thông báo tại triển lãm quốc phòng MSPO 2026 ở Ba Lan rằng FP-7 đã hoàn thành hai giai đoạn thử nghiệm hoạt động và đang chuẩn bị được triển khai ngay lập tức ra tiền tuyến trong vòng vài tuần chứ không phải vài tháng.

Song song đó, Fire Point cũng đang phát triển hỏa tiễn đạn đạo FP-9 lớn hơn, được thiết kế để đạt tầm bắn lên tới 850 km.

Trưởng nhóm thiết kế của Fire Point, Denys Shtilerman, lưu ý vào mùa hè rằng các cuộc thử nghiệm bay đối với hệ thống tầm bắn 850 km có thể bao gồm các quỹ đạo thử nghiệm hướng tới các mục tiêu mang tính biểu tượng của Nga, vì việc thử nghiệm một hỏa tiễn 850 km trong không phận Ukraine là không khả thi về mặt địa lý.

Cả hai hệ thống FP-7 và FP-9 đều được biết là đang trải qua các chu kỳ phát triển và thử nghiệm nhanh chóng trong những tháng gần đây.

Mặc dù các thông số kỹ thuật cụ thể về hỏa tiễn Pelican được đề cập trong tuyên bố của Tổng thống Zelenskiy vẫn được giữ bí mật, nhưng các đánh giá quốc phòng cho thấy hỏa tiễn trực tiếp nhắm vào khu vực đô thị Mạc Tư Khoa khó có thể là phiên bản FP-7 tiêu chuẩn, do tầm bắn của nó chỉ từ 200 đến 300 km.

Đồng thời, vẫn chưa được xác nhận liệu Fire Point đã đẩy nhanh các cuộc thử nghiệm chiến đấu đối với nền tảng FP-9 nặng hơn, có tầm bắn 850 km, hay liệu tên gọi Pelican có được áp dụng cho một biến thể hỏa tiễn đạn đạo tầm trung được thiết kế để tấn công các hành lang phòng không của Nga hay không.

Cuộc tấn công mới nhất vào Mạc Tư Khoa đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho các cơ sở hạ tầng công nghiệp trọng yếu của Nga. Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine xác nhận đã tấn công vào nhà máy lọc dầu Gazprom Neft Mạc Tư Khoa ở quận Kapotnya phía đông nam Mạc Tư Khoa, cách Điện Cẩm Linh khoảng 15 km.

Theo các nhà chức trách quân sự, máy bay điều khiển từ xa tầm xa do Trung tâm Tác chiến Đặc biệt "Alpha" thuộc Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU điều khiển đã bay hơn 500 km để vượt qua hệ thống phòng không dày đặc của thủ đô, tấn công vào tổ máy chưng cất dầu thô sơ cấp AVT-6, một cơ sở lọc dầu tích hợp và một đơn vị đồng phân hóa của nhà máy lọc dầu. Phân tích định vị địa lý các đoạn video do người dân thành phố công bố đã xác nhận các đám cháy lớn tại khu vực nhà máy lọc dầu.

Nhà máy lọc dầu Mạc Tư Khoa giải quyết khoảng 11,6 triệu tấn dầu thô mỗi năm, cung cấp khoảng 40% nhu cầu nhiên liệu cho thủ đô và 70% lượng xăng và dầu hỏa hàng không tiêu thụ trên toàn khu vực Mạc Tư Khoa rộng lớn hơn.

Đồng thời, Fire Point xác nhận rằng máy bay điều khiển từ xa tấn công FP-1 của họ đã tấn công và phá hủy các khu phức hợp kho chứa thương mại do Modern Warehouse Technologies vận hành tại Sofyino, thuộc quận Ramensky của vùng Mạc Tư Khoa.

Thị trưởng Mạc Tư Khoa Sergey Sobyanin tuyên bố rằng hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn hơn 1.600 máy bay điều khiển từ xa trên tất cả các cấp độ phòng thủ kể từ thứ Bảy, trong đó có 450 chiếc bị bắn hạ khi đang tiếp cận thủ đô, gọi đây là cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa lớn nhất nhằm vào Mạc Tư Khoa cho đến nay.

Thống đốc vùng Mạc Tư Khoa, Andrey Vorobyov, báo cáo ít nhất hai thường dân thiệt mạng và sáu người bị thương trên khắp tỉnh lân cận.

[Kyiv Post: Development of the FP-7 and long-range FP-9]

6. Tổng thống Zelenskiy đề nghị ngừng bắn trong lĩnh vực năng lượng trong khi Tổng thống Trump ra tín hiệu ủng hộ việc sản xuất hỏa tiễn Patriot ở Ukraine.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine sẵn sàng cho một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng có đi có lại nếu Nga ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này, đồng thời xác nhận rằng Washington đã ra tín hiệu sẵn sàng cấp cho Ukraine giấy phép tự sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot.

Sau cuộc gặp kéo dài 40 phút với Tổng thống Donald Trump tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA ở New York hôm thứ Ba, Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine sẵn sàng cho "bất kỳ hình thức nào" liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn năng lượng.

Theo các nguồn tin, Washington đã đồng ý chính thức chuyển thông điệp này tới Mạc Tư Khoa.

"Cả Hoa Kỳ và Ukraine đều muốn cuộc chiến vô nghĩa với Nga này kết thúc trước mùa đông", Tổng thống Zelenskiy nói. "Chúng tôi đã thảo luận về các bước giảm leo thang có thể mở đường cho ngoại giao", ông nói tiếp.

Sản xuất Patriot tại Ukraine

Theo Tổng thống Zelenskiy, Tổng thống Trump bày tỏ sự sẵn lòng giúp Ukraine có được các giấy phép cần thiết để bắt đầu sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot trong nước.

Ông cho biết Raytheon sẵn sàng tham gia sáng kiến này, nhưng cần phải có sự cho phép trước khi dự án có thể bắt đầu.

Theo trang Clash Reports, Tổng thống Zelenskiy cho biết: "Raytheon đã sẵn sàng. Chúng tôi đã đề nghị tổng thống giúp chúng tôi tiến hành nhanh chóng. Ông ấy rất lạc quan về việc cấp phép."

Dự án sẽ mất ít nhất từ một đến một năm rưỡi. "Dù thế nào đi nữa, đó cũng là vì tương lai," ông kết luận.

Các diễn giả tại Kyiv cảnh báo rằng sự phụ thuộc của Âu Châu vào Mỹ, tốc độ sản xuất quốc phòng chậm và sự chia rẽ chính trị có thể khiến Âu Châu dễ bị tổn thương trước một cuộc xung đột rộng lớn hơn.

Tổng thống Trump lần đầu tiên nêu ra ý tưởng cấp phép cho Ukraine trong hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8 tháng 7.

"Tôi nghe nói rằng chúng ta sẽ trao cho họ quyền tạo ra những người yêu nước. Chúng ta sẽ chỉ cho họ cách làm điều đó," ông nói, trước khi rút lại cam kết mà ông đã đưa ra sau đó trong cùng tháng.

"Chúng tôi chưa đồng ý về điều đó. Chúng tôi đang thảo luận, nhưng việc chuyển giao loại công nghệ đó là rất khó khăn", Tổng thống Trump nói, lập luận rằng Washington phải "rất cẩn thận" khi chia sẻ công nghệ vũ khí tiên tiến của Mỹ.

Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục chuẩn bị cho năm thứ năm của cuộc chiến.

Trong vài tháng qua, Kyiv ngày càng kêu gọi các đồng minh cung cấp hỏa tiễn đánh chặn Patriot, vì hiện đây là loại vũ khí duy nhất có khả năng răn đe các hỏa tiễn đạn đạo của Nga thường được sử dụng trong các cuộc tấn công quy mô lớn trên toàn Ukraine.

Trong tuyên bố được đưa ra sau cuộc đàm phán, Tổng thống Zelenskiy cho biết các nhóm kỹ sư Ukraine và Mỹ sẽ tiếp tục hợp tác để sản xuất hỏa tiễn Patriot tại Ukraine. Ông nói rằng khả năng này sẽ giúp bảo vệ tính mạng người dân nếu Nga từ chối đàm phán.

Hai nhà lãnh đạo cũng đã thảo luận về gói trang bị phòng không mùa đông, cùng với các vấn đề song phương và đa phương rộng hơn.

Tổng thống Zelenskiy bác bỏ những lời biện minh của Điện Cẩm Linh.

Tổng thống Zelenskiy bày tỏ hy vọng Tổng thống Trump sẽ tổ chức một cuộc gặp ba bên với Putin, vì cuộc gặp này có thể cho phép các nhà lãnh đạo trực tiếp giải quyết những vấn đề khó khăn nhất nhằm nỗ lực chấm dứt chiến tranh.

"Tôi sẵn sàng gặp Putin bất cứ lúc nào," Tổng thống Zelenskiy nói. Lập trường ngoại giao của ông vẫn không thay đổi; chính Putin mới là người liên tục từ chối các cuộc gặp trực tiếp.

Ngày 4 tháng 6, Tổng thống Zelenskiy đã gửi một bức thư ngỏ cho Putin, yêu cầu một cuộc gặp trực tiếp trên một địa điểm trung lập, với các bảo đảm an ninh để chấm dứt chiến tranh. Không có gì đáng ngạc nhiên, Putin đã bác bỏ và chế giễu đề xuất này, cho rằng nó "sẽ vô ích".

Trước đó vào thứ Ba, Tổng thống Trump đã kêu gọi Putin chấm dứt chiến tranh chống lại Ukraine và nói rằng ông sẵn sàng sử dụng các quyền lập pháp mới được trao để áp thuế lên tới 100% đối với người mua năng lượng của Nga.

Tổng thống Trump cũng cho biết Putin sẵn sàng gặp mặt và muốn chiến tranh chấm dứt, mặc dù ông không xác nhận cuộc gặp có thể diễn ra ở đâu.

Ngoài ra, Tổng thống Zelenskiy bác bỏ những lập luận "lịch sử" của Mạc Tư Khoa về việc tiếp tục chiến tranh, nói rằng chúng không thể biện minh cho cuộc xâm lược của Nga hoặc thay thế cho một nỗ lực giải quyết xung đột nghiêm chỉnh.

"Khi mọi người nói về việc chấm dứt chiến tranh và viện dẫn những lý do lịch sử, thực ra đó chỉ là chuyện vớ vẩn", ông nói. "Nếu muốn giải quyết vấn đề, thì hãy giải quyết nó đi", ông nói tiếp.

Ông lập luận rằng Putin đã thất bại trong việc giành được thắng lợi quyết định trên chiến trường và hiện đang phải đối mặt với áp lực phải biện minh cho cái giá phải trả của cuộc xâm lược trong nước. "Ông ta không tôn trọng ai cả," Tổng thống Zelenskiy nói, và thêm rằng Putin "chỉ sợ quốc gia của mình."

Tổng thống Zelenskiy cũng đặt câu hỏi làm thế nào Mạc Tư Khoa có thể biện minh cho việc duy trì một lực lượng ước tính khoảng một triệu người ở Ukraine trong khi phải chịu tổn thất nặng nề hàng tháng mà không có chiến thắng rõ ràng nào.

[Kyiv Post: Zelensky Offers Energy Truce as Trump Signals Support for Patriot Production in Ukraine]

7. Tổng thống Zelenskiy gọi Putin là "nguồn gốc" của cuộc chiến tranh xâm lược, trong khi Ukraine kêu gọi hòa bình tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Ngày 23 tháng 9, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, kêu gọi tiếp tục hỗ trợ Ukraine, nhấn mạnh tầm quan trọng của các cuộc đàm phán và cảnh báo rằng người dân Ukraine sẽ tiếp tục chống lại Nga.

"Đúng vậy, đôi khi có vẻ như Ukraine chỉ tập trung vào chiến tranh vì chúng tôi nói về vũ khí, về quốc phòng và các biện pháp trừng phạt đối với kẻ xâm lược. Nhưng người dân Ukraine không lựa chọn cuộc chiến này. Chúng tôi lựa chọn không chết, không mất đất nước, gia đình, không mất độc lập, không mất tự do", Tổng thống Zelenskiy nói trong bài phát biểu của mình trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc.

Tổng thống Zelenskiy cho biết, khi Nga tiếp tục tiến hành chiến tranh, thâm hụt ngân sách của nước này lớn hơn bất kỳ năm nào trước đó, và hầu hết các vùng của Nga đều đang phá sản. Ông cũng nói thêm rằng tất cả các chiến dịch lớn của Nga trên tiền tuyến mùa hè này đều thất bại.

"Không một quan chức Nga nào từng tưởng tượng rằng ‘Tướng quân Mùa đông’, lực lượng đã chiến đấu bên cạnh Nga hàng thế kỷ, một ngày nào đó sẽ đổi phe và ủng hộ những người tự vệ trước Nga. Chúng tôi sẽ làm điều đó xảy ra vào mùa đông này nếu Nga tiếp tục tấn công vào hệ thống năng lượng và sưởi ấm của chúng tôi", Tổng thống Zelenskiy nói.

Ông nói thêm rằng, khi bắt đầu cuộc chiến, Nga chưa bao giờ ngờ rằng Ukraine lại có khả năng tấn công vào các nhà máy quân sự ở Siberia, sâu bên trong lãnh thổ nước này.

Tổng thống Zelenskiy nhấn mạnh rằng mục tiêu của Ukraine là bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu, an ninh lương thực, bảo vệ tính mạng và làm chậm quá trình phát triển vũ khí sát thương dùng để giết người.

"Chúng tôi cần làm chậm quá trình này lại trước khi bước sang giai đoạn tiếp theo, bởi vì ngay từ năm sau, rất có thể trí tuệ nhân tạo, chứ không chỉ con người, sẽ bắt đầu quyết định những gì xảy ra trên chiến trường, và chúng tôi cần hòa bình trước khi điều đó xảy ra", ông nói.

Tổng thống Zelenskiy mô tả Putin là "người phát động" cuộc chiến tranh của Nga và nói rằng "Putin càng có thể gây chiến lâu thì càng để lại nhiều điều ác trên thế giới này" sau khi ông ta ra đi.

"Người Ukraine hiểu rằng mùa đông này có thể rất khắc nghiệt đối với chúng tôi, nhưng để đáp trả, chúng tôi sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc gây khó khăn cho Nga. Và đó chính là lý do tại sao chúng tôi nói rằng các bước giảm leo thang là quan trọng, là cần thiết trước mùa đông", ông nói giữa lúc nhiều nỗ lực hòa giải hoặc ngừng bắn thất bại.

Tổng thống Zelenskiy cũng nói rằng Nga đang tuyển mộ công dân của 47 quốc gia khác nhau vào cuộc chiến của mình và kêu gọi đại diện của mỗi quốc gia không để công dân của họ "bị đưa ra một mặt trận khác" và bị lôi kéo vào cuộc chiến của Nga.

[Kyiv Independent: Zelensky says Putin 'patient zero' of Russia's war as Ukraine calls for peace at UN General Assembly]

8. Tổng thống Erdoğan ủng hộ hòa bình, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Ukraine.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan kêu gọi Nga chấm dứt cuộc chiến chống Ukraine bằng một thỏa thuận bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, tái khẳng định lập trường ngoại giao của Ankara trong nỗ lực làm trung gian hòa giải giữa Kyiv và Mạc Tư Khoa.

Tổng thống Erdoğan đưa ra nhận xét này trong ngày đầu tiên của phiên thảo luận chung cao cấp của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA vào thứ Ba, ngày 22 tháng 9, sau bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump, người đã đe dọa sẽ sử dụng quyền lập pháp mới được trao để áp thuế lên tới 100% đối với người mua năng lượng của Nga nếu Mạc Tư Khoa tiếp tục cuộc chiến.

Theo Clash Reports, trong bài phát biểu tại Liên Hiệp Quốc, Tổng thống Erdoğan nói: "Về cuộc chiến Nga-Ukraine, chúng tôi chân thành hy vọng rằng nó sẽ kết thúc với việc chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine được tôn trọng."

Phiên họp thứ 81, với chủ đề chính năm nay là "Khôi phục niềm tin, quản lý sự chuyển đổi: một Liên Hiệp Quốc mang lại lợi ích cho tất cả mọi người", đã chính thức khai mạc vào ngày 8 tháng 9.

Phiên thảo luận chung đã bắt đầu vào thứ Ba và dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 28 tháng 9.

Lập trường ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ về chiến tranh ở Ukraine

Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần tuyên bố ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, bao gồm cả Crimea, vùng lãnh thổ mà Nga đã sáp nhập bất hợp pháp vào năm 2014. Ankara không công nhận bất kỳ tuyên bố sáp nhập nào của Ukraine từ phía Mạc Tư Khoa, điều mà Điện Cẩm Linh không mấy hài lòng.

Tuy nhiên, nước này vẫn duy trì quan hệ ngoại giao với cả Kyiv và Mạc Tư Khoa.

Vị thế này đã cho phép Thổ Nhĩ Kỳ tự thể hiện mình như một bên trung gian tiềm năng. Nước này đã tổ chức các cuộc đàm phán ban đầu giữa Nga và Ukraine tại Istanbul vào năm 2022 và, cùng với Liên Hiệp Quốc, đã làm trung gian cho Sáng kiến Ngũ cốc Hắc Hải vào tháng 7 năm đó, cho phép xuất khẩu ngũ cốc từ các cảng của Ukraine cho đến khi Nga rút khỏi sáng kiến này vào tháng 7 năm 2023.

Bốn ngày sau khi cuộc xâm lược toàn diện của Nga bắt đầu vào tháng 2 năm 2022, Thổ Nhĩ Kỳ đã viện dẫn Công ước Montreux để hạn chế việc tàu chiến đi qua eo biển Thổ Nhĩ Kỳ.

Mặc dù những phát biểu của Erdoğan tại Liên Hiệp Quốc dường như phù hợp với lập trường ngoại giao lâu nay của Thổ Nhĩ Kỳ về cuộc chiến chống Ukraine, nước này vẫn nằm trong số những quốc gia mua nhiên liệu hóa thạch của Nga nhiều nhất.

Vào tháng 8, Thổ Nhĩ Kỳ là nước mua nhiên liệu hóa thạch của Nga lớn thứ ba thế giới, sau Trung Quốc và Ấn Độ, nhập khẩu lượng hydrocarbon trị giá 1,5 tỷ euro (khoảng 1,7 tỷ đô la), theo một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, gọi tắt là CREA.

Ankara đã tránh tham gia các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Mạc Tư Khoa và duy trì quan hệ kinh tế, du lịch và năng lượng rộng rãi với Nga, đồng thời hỗ trợ Kyiv bằng thiết bị quốc phòng và sự hỗ trợ rộng rãi hơn với tư cách là thành viên NATO.

Hòa giải hàng hải vẫn tiếp diễn

Hiện tại, nỗ lực ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ dường như ít tập trung vào một thỏa thuận hòa bình toàn diện hơn là vào việc giảm thiểu các cuộc tấn công dân sự nhằm vào các tàu thuyền đi qua Hắc Hải. Trong những tháng gần đây, nhiều tàu thuyền Thổ Nhĩ Kỳ đã trở thành mục tiêu, chủ yếu là bởi máy bay điều khiển từ xa của Nga.

Ngày 18 tháng 9, Ankara đã gửi cho Nga và Ukraine một bản dự thảo biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt các cuộc tấn công như vậy, dựa trên khuôn khổ của hành lang vận chuyển ngũ cốc trước đây.

Ngoại trưởng Hakan Fidan của nước này cho biết Ankara đã nhận được phản hồi từ cả hai phía nhưng thừa nhận việc dung hòa lập trường của họ sẽ rất khó khăn. "Thẳng thắn mà nói, cả hai bên đều có yêu cầu riêng", ông Fidan nói.

Trước đó, vào ngày 9 tháng 8, Thổ Nhĩ Kỳ đã hạn chế sự di chuyển của các tàu thương mại hướng đến Hắc Hải qua eo biển Dardanelles, nhắm vào các tuyến đường đến cảng Novorossiysk của Nga và có khả năng cả các cảng của Ukraine.

Lệnh hạn chế này được đưa ra trong bối cảnh cả hai nước tiếp tục thường xuyên tấn công lẫn nhau trên Hắc Hải, với mục đích Ukraine tìm cách phá vỡ hoạt động hậu cần hàng hải của Nga, nguồn cung cấp nhiên liệu cho Crimea bị tạm chiếm và xuất khẩu dầu mỏ, vốn hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Mạc Tư Khoa.

Các cuộc tấn công ngày càng đe dọa chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu khi chúng đẩy giá lúa mì lên cao và buộc các nhà nhập khẩu lớn phải tìm kiếm các lựa chọn thay thế đắt tiền hơn.

Ông Erdogan kêu gọi cải cách Liên Hiệp Quốc

Trước đó vào thứ Ba, Erdoğan đã sử dụng một bài báo đăng trên Bloomberg để kêu gọi cải cách sâu rộng Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Ông kêu gọi bãi bỏ quyền phủ quyết của hội đồng và chấm dứt việc bổ nhiệm thành viên thường trực, lập luận rằng cấu trúc của cơ quan này không còn phản ánh thực tế của thế giới hiện đại.

Ông nói: "Những thảm kịch trong những năm gần đây, bao gồm đại dịch, khủng hoảng năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng và xung đột khu vực, đã chứng minh rằng việc để cho một số ít cường quốc tư bản giải quyết các cuộc khủng hoảng toàn cầu không còn phù hợp với thực tế của thế giới ngày nay."

Quyền phủ quyết của Nga với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an đã nhiều lần ngăn cản hội đồng đưa ra các hành động ràng buộc đối với cuộc xâm lược của Mạc Tư Khoa.

Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nơi không quốc gia nào có quyền phủ quyết, đã thông qua nhiều nghị quyết khẳng định chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, đồng thời kêu gọi quân đội Nga rút lui.

[Kyiv Post: Erdoğan Backs Peace Upholding Ukraine’s Territorial Integrity]

9. Thế giới đang thể hiện dấu hiệu phản đối Tổng thống Trump tại Liên Hiệp Quốc.

Hôm thứ Ba, Tổng thống Trump lại một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý tại Liên Hiệp Quốc, khi các nhà lãnh đạo thế giới tìm mọi cách để giữ được thiện cảm của ông.

Nhưng đằng sau những tiêu đề báo chí, có một luồng bất mãn ngầm — và thậm chí là sự thách thức — từ một số nhà lãnh đạo dường như đang chuẩn bị cho cuộc sống sau khi trật tự do Mỹ dẫn đầu chấm dứt.

Sau khi Tổng thống Trump đe dọa "tiêu diệt" một số thành phần của Iran, một số đồng minh đã lên tiếng cảnh báo.

"Tôi đã rất lo lắng khi nghe một nhà lãnh đạo của một cường quốc nói rằng ông ta đang cân nhắc việc tiêu diệt một quốc gia. Ý tôi là, đây rõ ràng là một sự vi phạm nghiêm trọng toàn bộ nguyên tắc của Liên Hiệp Quốc", Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide cho biết trong một cuộc phỏng vấn.

Thủ tướng Canada Mark Carney, một trong những người thường xuyên chỉ trích thẳng thừng Tổng thống Trump trên trường quốc tế, đã không gặp tổng thống Mỹ. Thay vào đó, ông thúc đẩy việc giảm bớt sự phụ thuộc vào sức mạnh truyền thống của Mỹ, ngay cả khi ông đang thu hút các nhà đầu tư mới, bao gồm cả Trung Quốc - với cuộc chiến thương mại với Mỹ là một điểm bán hàng quan trọng.

"Đây không phải là chủ nghĩa đa phương viển vông chỉ bảo vệ hiện trạng, cũng không phải là chủ nghĩa thực dụng lạnh lùng phá bỏ hoàn toàn hiện trạng," ông Carney nói với các phóng viên bên lề Liên Hiệp Quốc. "Và giải pháp thay thế mà Canada và nhiều nước khác đang theo đuổi là chủ nghĩa hiện thực dựa trên các giá trị."

Về trí tuệ nhân tạo, Na Uy và Phần Lan kêu gọi con người kiểm soát AI, thu thập chữ ký từ gần hai chục nhà lãnh đạo thế giới, bao gồm Đức, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Canada. Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Trump bác bỏ việc giám sát AI toàn cầu.

Và phái đoàn Cuba đã bỏ ra khỏi buổi phát biểu của Tổng thống Trump sau khi tổng thống nói rằng chính quyền của ông đang "tìm kiếm một sự thay đổi cơ bản" ở Havana.

Trong nước, Tổng thống Trump phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp và những lời chỉ trích ngày càng tăng – kể cả từ các thành viên trong chính đảng của ông – những người lo sợ rằng họ sắp bị quét sạch khỏi quyền lực. Và trong khi ông vẫn thu hút sự chú ý tại Liên Hiệp Quốc – nói với các phóng viên rằng các phái viên của ông đã gặp gỡ phái đoàn Iran, tổ chức các cuộc họp với các đồng minh vùng Vịnh và nhận được lời khen ngợi từ Mỹ Latinh – thì những người chỉ trích lại tỏ ra tự tin hơn.

Ngay cả một số chiến thắng của Tổng thống Trump cũng được điều chỉnh cho phù hợp. Sau khi đe dọa chinh phục Greenland, người Đan Mạch dường như đã xoa dịu Tổng thống Trump bằng một thỏa thuận, mặc dù thỏa thuận đó có vẻ tương tự như hiện trạng.

"Các đồng minh của chúng ta trong các phát ngôn công khai rõ ràng đang rất thận trọng với tổng thống. Rất ít người sẵn lòng công khai chỉ trích ông ấy," Thượng Nghị Sĩ Chris Murphy (Đảng Dân chủ - Connecticut) nói với POLITICO hôm thứ Tư bên lề Liên Hiệp Quốc.

Tuy nhiên, Murphy cảnh báo không nên nhầm lẫn lời khen ngợi với sự tôn trọng. Ông nói: "Hãy xem những gì đang xảy ra ở Nam Mỹ, Á Châu và Phi Châu. Các quốc gia đang tăng cường quan hệ với Trung Quốc, và không có thỏa thuận mới nào đáng kể được ký kết với Hoa Kỳ." Tòa Bạch Ốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận.

Sự kiện quan trọng nhất trong ngày của Tổng thống Trump là việc ký kết một thỏa thuận giữa Mỹ, Greenland và Đan Mạch, theo đó cấm bất kỳ quốc gia nào không thuộc NATO mở căn cứ trên đảo hoặc khai thác khoáng sản quan trọng hay đất hiếm mà không có sự đồng ý của ba bên ký kết.

Chính quyền Trump nhanh chóng tuyên bố rằng Mỹ sẽ xây dựng hai căn cứ mới trên hòn đảo này.

"Tôi biết đây sẽ là một mối quan hệ lâu dài và tuyệt vời," Tổng thống Trump phát biểu tại lễ ký kết sau đó, cùng với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen.

Frederiksen cảm ơn Tổng thống Trump về thỏa thuận này, nói rằng đó là "một thỏa thuận thậm chí còn lớn hơn và tốt hơn" so với thỏa thuận năm 1951.

Nhưng một nhà ngoại giao NATO, người được giấu tên để có thể thẳng thắn nói về một vấn đề vẫn còn gây tranh cãi, đã thở phào nhẹ nhõm – dù không nói là bực bội. "Hiệp ước hiện hành đã là một thỏa thuận tốt cho Washington và liên minh, và những rắc rối vừa rồi là không cần thiết, nhưng đó là cách làm việc hiện nay", nhà ngoại giao này nói. "Chúng tôi đã học được bài học đó rồi."

Một số sáng kiến mới của chính quyền Trump đã nhận được nhiều lời khen ngợi, trong đó có nỗ lực "Lá chắn Mỹ Châu" nhằm chống tội phạm ở Mỹ Latinh.

"Chúng tôi hoan nghênh sự lãnh đạo và sáng kiến của ngài, Tổng thống Trump. Chúng tôi ở đây để ủng hộ nhóm và cũng để tiếp nhận thông tin, sự hỗ trợ từ tất cả các bạn," Tổng thống Peru Keiko Fujimori phát biểu tại một sự kiện dành cho nhóm.

Nozima Davletova, cố vấn cho nhà lãnh đạo Văn phòng Tổng thống Uzbekistan, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng đất nước bà hoan nghênh mối quan hệ gần gũi hơn với Washington. Bà đề cập đến chuyến thăm sắp tới của Ngoại trưởng Marco Rubio tới Uzbekistan, dự kiến vào tháng 10. Mỹ và Uzbekistan cũng đã ký một thỏa thuận thương mại vào tháng 6 sau một hiệp định về khoáng sản quan trọng vào tháng 2. "Đây là giai đoạn duy nhất trong lịch sử Hoa Kỳ mà Mỹ chủ động hơn đối với Uzbekistan," Davletova nói. "Trước đây, Hoa Kỳ thậm chí còn không thể chỉ ra Uzbekistan trên bản đồ."

Tổng thống Trump đến Liên Hiệp Quốc trong bối cảnh hoạt động vận chuyển hàng hóa vẫn bị gián đoạn ở cả eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran. Anh, quốc gia đã thông báo với Washington hồi tháng 7 rằng sẽ không gửi tàu chiến cho đến khi có một thỏa thuận ngừng bắn vững chắc và hiệu quả giữa Mỹ và Iran, đã khẳng định rõ ràng mong muốn được tham gia vào giải pháp.

"Chúng tôi vẫn sẵn sàng đóng vai trò của mình ở Trung Đông để giúp các ông chấm dứt xung đột, mở lại eo biển và rõ ràng, chúng tôi đồng ý với các ông rằng Iran không bao giờ được phép trở thành cường quốc hạt nhân", Thủ tướng Andy Burnham nói trong cuộc gặp với Tổng thống Trump.

Đáp lại, Tổng thống Trump nói rằng ông Burnham "hiểu vấn đề" và "hiểu rõ những gì ông ấy phải làm".

Ông Eide nói với POLITICO rằng Na Uy đã triệu tập một phiên họp về eo biển Hormuz nhưng bày tỏ sự bức xúc.

"Khi những người còn lại trong chúng ta muốn đóng góp, chúng ta không thể làm điều đó với tư cách là các bên tham gia vào một cuộc xung đột mà chúng ta phản đối, không lựa chọn và coi là nằm ngoài luật pháp quốc tế", ông nói. "Cuộc chiến đó đã tạo ra một vấn đề mà trước đây chúng ta chưa từng gặp phải."

[Politico: World shows hints of bucking Trump at the UN]

10. Lãnh đạo ngoại giao Liên Hiệp Âu Châu gặp gỡ Ngoại trưởng Iran tại Liên Hiệp Quốc.

Bà Kaja Kallas, Đại diện cao cấp của Liên Hiệp Âu Châu về chính sách đối ngoại và an ninh, đã có cuộc gặp tại Liên Hiệp Quốc với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm thứ Ba, cho biết bà đồng tình với nhiều mối quan ngại nhất quán của phần còn lại của thế giới: bảo đảm tự do đi lại qua eo biển Hormuz và eo biển Bab el-Mandeb và chấm dứt mọi hành động thù địch.

"Chúng tôi đã thảo luận về triển vọng ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh Mỹ-Iran và mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Trước chiến tranh không có phí cầu đường hay lệ phí nào cho việc đi lại, và sau chiến tranh cũng không nên có", bà nói trên mạng xã hội, kèm theo bức ảnh chụp hai nhà lãnh đạo. "Việc đi lại phải được tự do và không bị cản trở, cả ở eo biển Hormuz và eo biển Bab al-Mandab."

Các nhà lãnh đạo Iran đã nhiều lần khẳng định tình hình ở eo biển Hormuz sẽ không thể trở lại như trước chiến tranh. Trên thực tế, theo hãng thông tấn Fars News Agency (đồng minh của IRGC), ủy ban an ninh quốc hội Iran hôm thứ Ba đã thông qua các quy định mới, phạt các tàu 20% giá trị hàng hóa nếu đi qua eo biển mà không được phép.

Ngoài vấn đề chiến tranh, Kallas cũng cho biết bà đã nêu lên những lo ngại về nhân quyền của chính phủ Iran, bao gồm "sự gia tăng mạnh mẽ các vụ hành quyết và án tử hình".

Trong khi đó, Araghchi chỉ trích Âu Châu vì đã tuân theo đường lối gây hấn của Mỹ.

Ông Araghchi nói với hãng thông tấn Fars sau cuộc gặp với Kallas: "Việc Mỹ liên tục vi phạm các thỏa thuận là yếu tố duy nhất làm gián đoạn các tiến trình ngoại giao, và đáng tiếc là Liên minh Âu Châu cũng đã chọn con đường nhượng bộ trước sự bắt nạt của Mỹ."

[CBSNews: EU foreign affairs leader meets with Iranian foreign minister at U.N.]

11. 51 quốc gia ủng hộ Ukraine trong tuyên bố chung kêu gọi sáng kiến Hắc Hải khi thế giới tập trung tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Ngày 23 tháng 9, trong bối cảnh Đại hội đồng Liên minh Âu Châu, bà Kaja Kallas, cho biết 51 quốc gia đã ủng hộ Ukraine trong một tuyên bố chung lên án Nga và kêu gọi cho phép Ukraine đi qua Hắc Hải, trong khi Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đang họp.

Kallas nói: "Trong khi Hội đồng Bảo an nhóm họp để thảo luận về tình hình ở Ukraine, chúng tôi tái khẳng định cam kết chung của mình đối với các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hiệp Quốc và hòa bình. Chúng tôi sát cánh cùng Ukraine khi nước này tiếp tục đối mặt với cuộc chiến tranh xâm lược của Nga."

Việc Nga phong tỏa các cảng Hắc Hải của Ukraine đã cản trở xuất khẩu nông sản của nước này, đe dọa an ninh lương thực. Nga thường xuyên tấn công vào các tàu dân sự đi đến các cảng của Ukraine, bao gồm cả một tàu treo cờ Tanzania trên Hắc Hải vào ngày 17 tháng 9, khiến thuyền trưởng thiệt mạng và ba thành viên thủy thủ đoàn bị thương.

Hầu hết các quốc gia Âu Châu, cùng với Úc, Canada, Costa Rica, Honduras, Israel, Nhật Bản, New Zealand, Panama và Nam Hàn, đều tham gia tuyên bố này.

Kallas cho biết: "Chúng tôi vô cùng lo ngại trước việc Nga leo thang bạo lực nhằm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự trên khắp Ukraine, gây ra số thương vong cao kỷ lục trong những tháng gần đây".

Cả 51 quốc gia đều kêu gọi Nga tôn trọng luật nhân đạo quốc tế, bảo vệ thường dân và chịu trách nhiệm.

"Chúng tôi đặc biệt lo ngại về các cuộc tấn công ở Hắc Hải. Nga đang cố gắng ngăn chặn xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine, do đó gây nguy hiểm cho an ninh lương thực toàn cầu. Vì vậy, chúng tôi ủng hộ các nỗ lực hướng tới một thỏa thuận ở Hắc Hải để bảo vệ tự do hàng hải và kêu gọi bảo vệ tàu thương mại và cơ sở hạ tầng thiết yếu", bà nói.

Kallas cũng lưu ý rằng Ukraine đã đồng ý ngừng bắn vô điều kiện kể từ tháng 3 năm 2025 và kêu gọi Nga làm điều tương tự.

"Ukraine muốn hòa bình. Chúng tôi muốn hòa bình. Nga phải chấm dứt hành động gây hấn, chấp nhận lệnh ngừng bắn và tham gia một cách có ý nghĩa vào các cuộc đàm phán hướng tới một nền hòa bình toàn diện, công bằng và lâu dài phù hợp với luật pháp quốc tế", bà nói thêm.

[Kyiv Independent: 51 countries back Ukraine in joint statement calling for Black Sea initiative as world gathers for UN General Assembly]

12. Tổng thống Trump gặp gỡ các lãnh đạo vùng Vịnh bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Tổng thống Trump đã tham dự cuộc họp của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, gọi tắt là GCC bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nơi tổng thống cho biết có "rất nhiều động lực" để Iran đạt được thỏa thuận. Các quốc gia tham dự cuộc họp bao gồm Jordan, Ả Rập Xê Út, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ.

"Tôi thích những người này," tổng thống nói về các nhà lãnh đạo xung quanh ông.

Tổng thống nói rằng nền kinh tế Iran đang trong tình trạng tồi tệ và ông hy vọng họ sẽ làm điều gì đó tốt đẹp cho người dân của mình.

"Tôi hoàn toàn không nghĩ đến cuộc bầu cử khi nghĩ về việc chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran. Tôi chỉ nghĩ về việc chấm dứt mối đe dọa hạt nhân từ Iran mà thôi," ông nói.

[CBSNews: Trump meets with Gulf leaders on sidelines of U.N. General Assembly]

 

1. Vì sao FBI điều tra Đức Tổng Giám Mục Sheen trong Thế chiến II?

Năm 1943, vào thời điểm đỉnh điểm của Chiến tranh Thế giới thứ hai, một nguồn tin giấu tên đã báo cho Cục Điều tra Liên bang về những lời chỉ trích mạnh mẽ của Đức Tổng Giám Mục Fulton J. Sheen đối với Liên Xô và nhà lãnh đạo của nước này, Joseph Stalin.

Đây là những chủ đề mà vị linh mục — khi đó đang là một Đức Ông — đã bàn luận trong nhiều năm, cùng với những lời chỉ trích mang tính trí tuệ của ngài đối với chủ nghĩa Mác. Cần nhớ rằng Mỹ và Liên Xô là đồng minh chống lại Đức Quốc xã, và một số người tin rằng bất kỳ lời chỉ trích nào đối với các đồng minh của Mỹ đều có thể gây tổn hại đến nỗ lực chiến tranh chung. Điều này đã khiến cơ quan điều tra mở hồ sơ về Đức Ông Sheen và tiến hành điều tra.

Vì việc giành chiến thắng trong cuộc chiến là tối quan trọng, FBI đã theo đuổi manh mối này và nhiều manh mối vô bổ khác. Cuối cùng, các đặc vụ được giao nhiệm vụ theo dõi ngài đã thu thập được hầu hết các thông tin vô giá trị về Đức Ông Sheen, chẳng hạn như ngài thích kem sô cô la, duy trì một lịch trình nghiêm ngặt và có phần khổ hạnh (đặc biệt là giờ cầu nguyện hàng ngày vào mỗi buổi sáng), và từng thuyết phục một cảnh sát không phạt ngài vì tội chạy quá tốc độ.

Tất cả những chi tiết nhỏ nhặt nhưng giờ đây trở nên hài hước về cuộc đời ngài đã nhanh chóng khiến FBI từ bỏ mọi nghi ngờ.

Sau khi ngài được tấn phong Giám Mục vào ngày 11 Tháng Sáu, 1951 cả cục điều tra liên bang, gọi tắt là FBI và giám đốc lâu năm của nó, J. Edgar Hoover, đã hoàn toàn thay đổi quan điểm về Đức Ông Sheen và mời ngài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của các đặc vụ mới. Hồ sơ của Đức Ông Sheen tại FBI giờ đây đã chính thức được khép lại, và ngài từ một người có thể là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia trở thành một huyền thoại của nước Mỹ.

Bộ phim tài liệu năm 2023 "Follow that Bishop", do Rome Reports sản xuất và đồng đạo diễn bởi Antonio Olivie và Sean Patrick Lovett, đã sử dụng khoảnh khắc tương đối ít được biết đến này trong cuộc đời của Đức Tổng Giám Mục Sheen như một phương tiện hấp dẫn để mở rộng về những vai trò lớn hơn và quan trọng hơn mà ngài đã đóng với tư cách là một nhà văn, nhà truyền giáo, giám mục và người thúc đẩy công tác truyền giáo.

Bộ phim tài liệu dài 28 phút tiếp tục kể ngắn gọn về câu chuyện của ngài, vừa là một giáo sĩ vừa là một nhân vật quốc gia thu hút sự quan tâm và chú ý không chỉ trong cộng đồng Công Giáo nhờ chương trình phát thanh và truyền hình được phát sóng trên toàn quốc, mà ở thời kỳ đỉnh cao đã đạt hơn 30 triệu lượt xem và giúp ngài giành được giải Emmy năm 1953. Đồng thời, ngài cũng giữ chức giám đốc quốc gia của Hội Truyền bá Đức tin tại Hoa Kỳ (1950-1966).

Bộ phim tài liệu kết thúc bằng việc thảo luận về phép lạ năm 2010 ở Illinois, khi một trẻ sơ sinh được chứng nhận đã chết lại đột ngột hồi phục nhờ lời cầu bầu của Đức Tổng Giám Mục Sheen, điều này đóng vai trò quan trọng trong việc phong Chân Phước cho ngài. Bộ phim chiếu cảnh cậu thiếu niên khỏe mạnh này chơi đùa với anh chị em của mình, cũng như cuộc phỏng vấn với mẹ cậu về chi tiết sự hồi sinh kỳ diệu của cậu sau khi ngừng tim và thở trong 61 phút sau khi sinh.

Trong quá trình phong thánh cho Đức Tổng Giám Mục Sheen, bắt đầu chính thức vào năm 2002, ngài được tuyên bố là "Tôi tớ của Chúa", và sáu năm sau, khi quá trình này tiếp tục, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô 16 đã tuyên bố ngài là "Tôi tớ đáng kính của Chúa Fulton J. Sheen". Ngài được phong chân phước tại St. Louis vào ngày 24 tháng 9.

---

Source:OSVNEWS

Why the FBI investigated Archbishop Sheen during WWII

2. Đức Tổng Giám Mục Moth: Các tín hữu Kitô giáo được kêu gọi thúc đẩy hòa bình ở Thánh Địa

Đức Tổng Giám Mục Richard Moth của Westminster cho biết các tín hữu Kitô giáo được kêu gọi thúc đẩy hòa bình ở Thánh Địa, đồng thời lên án bạo lực, là điều mà ngài cho rằng làm suy yếu "hy vọng về sự chung sống hòa bình trong một giải pháp hai nhà nước".

Đức Tổng Giám Mục Moth cho biết Giáo hội ở Anh và xứ Wales có "mối quan tâm đặc biệt đến Thánh Địa", đồng thời đề cập đến Chương trình Điều phối Thánh Địa, một cuộc hành hương hàng năm của các giám mục từ khắp thế giới nhằm hỗ trợ các tín hữu Kitô giáo trong khu vực.

"Tuy nhiên, bạo lực vẫn tiếp tục bao trùm vùng Thánh Địa, chia rẽ người dân đồng thời làm suy yếu hy vọng về sự chung sống hòa bình trong một giải pháp hai nhà nước. Điều này cũng dẫn đến sự phân cực về quan điểm và thậm chí là tuyệt vọng, khiến cho việc xây dựng cầu nối cần thiết cho sự tha thứ và hòa giải trở nên khó khăn hơn rất nhiều", ngài nói.

Tòa Thánh, cơ quan khuyến khích cuộc hành hương, khẳng định giải pháp hai nhà nước, nghĩa là ủng hộ sự tồn tại của cả nhà nước Israel và nhà nước Palestine như một khuôn khổ hòa bình trong khu vực. Vào tháng 8, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã kêu gọi cộng đồng quốc tế nỗ lực hướng tới giải pháp hai nhà nước giữa Israel và Palestine, đồng thời nhấn mạnh rằng điều đó cần được thực hiện "vì một nền hòa bình công bằng và lâu dài".

Đức Tổng Giám Mục Moth, khi đề cập đến Cơ chế Điều phối Thánh Địa, cho rằng các sáng kiến "nhằm lên tiếng về sự bất công, bạo lực và xung đột là rất quan trọng để nâng cao nhận thức". Ngài lên án bạo lực và xung đột "một cách dứt khoát, bất kể nó xảy ra ở đâu, như một vết nhơ đối với nhân loại".

"Tuy nhiên, sứ mệnh của chúng ta với tư cách là người Kitô hữu không chỉ dừng lại ở việc bình luận và lên án; mà còn là thúc đẩy hòa bình, tìm kiếm hy vọng trong nhân tính chung của chúng ta," ngài nói.

Như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói trong chuyến thăm Thánh Địa năm 2014: ‘Đã đến lúc mọi người cần có lòng can đảm để trở nên quảng đại và sáng tạo trong việc phục vụ lợi ích chung, lòng can đảm để kiến tạo một nền hòa bình dựa trên sự thừa nhận của tất cả mọi người về quyền của hai quốc gia (hai dân tộc và ba tôn giáo) được sống trong hòa bình và an ninh trong phạm vi biên giới được quốc tế công nhận.’

"Điều này gần đây đã được Đức Giáo Hoàng Lêô XIV nhắc lại trong bài huấn đức trong buổi đọc kinh Truyền Tin trưa Chúa Nhật 16 tháng 8 năm 2026, khi ngài tuyên bố: ‘Tôi khẩn thiết kêu gọi cộng đồng quốc tế nỗ lực hướng tới thúc đẩy giải pháp hai nhà nước, vì một nền hòa bình công bằng và lâu dài.’ Đây nên là mục tiêu của tất cả những người thiện chí."

Đức Tổng Giám Mục nhấn mạnh rằng những người có đức tin có "trách nhiệm đặc biệt và chung" trong việc tham gia đối thoại và thúc đẩy sự tôn trọng lẫn nhau, xây dựng hòa bình "ở bất cứ nơi nào chúng ta hiện diện".

"Như Đức Hồng Y Pierbattista Pizzaballa, Thượng phụ Latinh của Giêrusalem, đã nói khi ngài đến thăm cộng đồng Kitô giáo ở Gaza vào tháng Sáu: ‘Chiến tranh không thể bào chữa cho việc chúng ta không sống theo Phúc Âm. Nó không làm thay đổi hành vi của chúng ta, mối quan hệ của chúng ta với nhau, hay mối quan hệ của chúng ta với người khác.’"

"Ngài nói tiếp khuyến khích cộng đồng đáp lại không phải bằng phán xét hay sợ hãi, mà bằng lòng thương cảm và sự hào phóng. ‘Nếu ai đó yêu cầu bạn đi một dặm, hãy đi hai dặm. Đó là điều cần thiết đối với chúng ta, ngay cả ở Gaza’."

Đức Tổng Giám Mục Moth khuyến khích các tín hữu noi theo tấm gương đó bằng cách xây dựng cầu nối giữa các cộng đồng.

---

Source:Catholic Herald

Archbishop Moth: Christians called to promote peace in the Holy Land

3. Máy bay điều khiển từ xa FPV của Nga hạ sát một linh mục và làm bị thương 4 người khác tại tu viện Kherson.

Một máy bay điều khiển từ xa góc nhìn thứ nhất của Nga đã tấn công một tu viện ở làng Chervonyi Mayak, thuộc cộng đồng Novoraisk của vùng Kherson, khiến một linh mục 71 tuổi thiệt mạng và bốn giáo sĩ khác bị thương.

Ông Oleksandr Prokudin, nhà lãnh đạo Cơ quan Hành chính Quân sự Khu vực Kherson, cho biết vụ tấn công xảy ra vào chiều thứ Bảy.

Ông Prokudin tuyên bố: "Những kẻ khủng bố người Nga đã tấn công một tu viện ở làng Chervonyi Mayak bằng máy bay điều khiển từ xa. Một linh mục 71 tuổi đã thiệt mạng trong vụ tấn công", đồng thời gửi lời chia buồn đến gia đình nạn nhân.

Bốn vị giáo sĩ bị thương, ở độ tuổi 31, 51, 51 và 53, bị thương do vụ nổ và đang ở trong khuôn viên tu viện khi cuộc tấn công xảy ra.

Ngoài ra, vào đêm Chúa Nhật 20 tháng 9, máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công một cơ sở hạ tầng hỏa xa ở vùng Vinnytsia. Lực lượng cứu hỏa đã dập tắt đám cháy và không có thương vong nào được báo cáo, theo Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Nhà nước Ukraine

Không quân Quân đội Ukraine báo cáo rằng lực lượng Nga đã phóng 138 máy bay điều khiển từ xa tấn công trong đêm – bao gồm các máy bay điều khiển từ xa loại Shahed (một nửa trong số đó sử dụng động cơ phản lực), máy bay điều khiển từ xa Gerbera và máy bay điều khiển từ xa mồi nhử Parodiia – từ bốn hướng. Hệ thống phòng không Ukraine đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 101 máy bay điều khiển từ xa của đối phương.

Các vụ va chạm đã được ghi nhận tại 17 địa điểm, với báo cáo về mảnh vỡ rơi xuống ở 5 khu vực.

Các cuộc tấn công diễn ra trong đêm sau vụ oanh tạc dữ dội trên nhiều khu vực của Ukraine vào tối thứ Bảy, ngày 19 tháng 9.

Một cuộc không kích của Nga vào khu dân cư ở quận Fastiv thuộc vùng Kyiv đã khiến một phụ nữ và ba trẻ nhỏ thiệt mạng.

Kết quả điều tra của bên công tố cho thấy người phụ nữ đã đưa hai đứa con vào nhà riêng để cho chúng đi ngủ thì một vụ nổ khiến trần nhà sập và gây ra hỏa hoạn.

Cùng lúc đó vào tối thứ Bảy, lực lượng Nga đã tấn công trung tâm mua sắm Novyi Kontynent ở Dnipro, gây ra một vụ hỏa hoạn lớn và làm ít nhất bốn thường dân bị thương.

Các đội cấp cứu đã được điều động để dọn dẹp mảnh vỡ và kiểm tra các công trình lân cận xem có thiệt hại gì không.

 

1. Âm mưu ám sát nhà bất đồng chính kiến người Nga: SBU bắt giữ nữ sát thủ được phái đến từ Belarus.

Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU cho biết họ đã bắt giữ một nghi phạm là điệp viên Nga, bị cáo buộc chuẩn bị ám sát một nhân vật đối lập người Nga tại Kyiv theo yêu cầu của Cơ quan An ninh Liên bang Nga, gọi tắt là FSB.

Theo một tuyên bố của SBU được công bố hôm nay, "mục tiêu" giấu tên này đã chiến đấu cho Ukraine từ năm 2022 và hiện đang đứng đầu một tổ chức dân sự toàn quốc của Ukraine.

Người đàn ông này ban đầu chiến đấu chống lại quân Nga ở vùng Kyiv trước khi phục vụ ở mặt trận phía đông. Ông cũng làm huấn luyện viên kickboxing tại một phòng tập ở thủ đô Ukraine.

"Kẻ sát nhân dự định bắn chết nhà hoạt động bằng súng lục từ một vị trí phục kích gần một trong những phòng tập thể dục ở thủ đô, nơi anh ta làm huấn luyện viên kickboxing", SBU cho biết.

Theo cơ quan này, các sĩ quan phản gián đã bắt giữ nghi phạm gần khu phức hợp thể thao khi cô ta được tường trình đang do thám khu vực xung quanh và chọn vị trí bắn.

Danh tính của cả nghi phạm lẫn mục tiêu mà cô ta nhắm đến đều không được tiết lộ.

Trong bức ảnh này, được SBU công bố vào ngày 22 tháng 9 năm 2026, một khẩu súng lục và hộp đạn được tường trình dự định sử dụng trong vụ ám sát một nhân vật đối lập người Nga đã được thu giữ từ phòng khách sạn của nghi phạm.

Theo SBU, người phụ nữ này sau đó nhận được tọa độ từ người điều khiển người Nga, chỉ dẫn cô đến một kho vũ khí trong khu rừng ở Kyiv.

Cô ta được tường trình đã lấy một khẩu súng lục và đạn dược dùng cho vụ ám sát.

Cơ quan tình báo cho biết, các sĩ quan phản gián đã tìm thấy khẩu súng trong quá trình khám xét phòng khách sạn của cô ta. Họ cũng thu giữ một chiếc điện thoại thông minh được tường trình dùng để liên lạc với sĩ quan FSB giám sát chiến dịch.

SBU cho biết họ đã xác định được người điều khiển nhưng không tiết lộ thêm thông tin về người đó.

Nghi phạm đã được thông báo rằng cô ta đang bị điều tra về tội phản quốc trong thời kỳ thiết quân luật theo Khoản 2 Điều 111 Bộ luật Hình sự Ukraine. Cô ta đang bị giam giữ mà không được tại ngoại và có thể phải đối mặt với án tù chung thân và tịch thu tài sản nếu bị kết tội.

Các cáo buộc này vẫn chưa được kiểm chứng tại tòa án.

Chiến dịch này diễn ra sau một số vụ ám sát khác do Nga thực hiện tại Ukraine. Đầu tháng 9, SBU cho biết họ đã ngăn chặn một âm mưu của FSB nhằm sát hại một nhà hoạt động dân sự trong lúc ông đang dắt chó đi dạo buổi sáng và làm gián đoạn một vụ tấn công khác được tường trình nhằm vào một lãnh đạo phe đối lập Nga đang đến thăm Ukraine.

[Kyiv Post: Plot to Kill Russian Dissident: SBU Detains Hitwoman Sent via Belarus]

2. Cơ quan an ninh mạng cho biết tin tặc Trung Quốc đã tấn công vào hoạt động vận chuyển hàng hóa tại ít nhất bảy quốc gia thuộc Liên minh Âu Châu.

Cơ quan an ninh mạng của Liên Hiệp Âu Châu cho biết một nhóm tin tặc khét tiếng của Trung Quốc đã thực hiện các cuộc tấn công mạng nhằm vào các tổ chức hàng hải Âu Châu với "tốc độ liên tục" trong suốt năm 2025.

Mustang Panda, một nhóm gián điệp mạng có trụ sở tại Trung Quốc mà các quan chức Bộ Tư pháp Mỹ cáo buộc được chính phủ Trung Quốc tài trợ, đã tiến hành "các chiến dịch liên tục nhắm vào các tổ chức liên quan đến vận tải biển, ảnh hưởng đến ít nhất bảy quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu", theo báo cáo thường niên của cơ quan ENISA thuộc Liên Hiệp Âu Châu về các mối đe dọa mạng mà khối này phải đối mặt.

ENISA cho biết các vụ tấn công mạng bao gồm hoạt động gián điệp và thu thập thông tin tình báo chiến lược, đồng thời nhấn mạnh rằng Mustang Panda là "mối đe dọa đáng kể" đối với các tổ chức của Liên Hiệp Âu Châu vì nó được trang bị các khả năng tiên tiến và có khả năng thực hiện các cuộc tấn công lặp đi lặp lại nhằm vào lĩnh vực hàng hải và các tổ chức hành chính công.

Nhóm tình báo Trung Quốc này bị phát hiện tấn công vào các phái đoàn ngoại giao của Liên Hiệp Âu Châu năm 2022, sau đó được ENISA liệt kê là mối đe dọa chính vào năm tiếp theo. Năm 2025, nhóm này cũng bị phát hiện đã do thám các công ty quốc phòng và hàng không vũ trụ của Nga.

Vận tải biển là một ngành đặc biệt dễ bị tổn thương, nơi các cuộc tấn công mạng gây gián đoạn có thể gây ra những ảnh hưởng dây chuyền lớn đến thương mại. Trung Quốc trước đây đã thể hiện sự quan tâm đến cách thức hoạt động của các công ty vận tải biển phương Tây, đặc biệt là khi các tuyến đường vận chuyển ở Trung Đông ngày càng khó điều hướng.

Trong một báo cáo trước đó, ENISA đã xếp lĩnh vực hàng hải vào "vùng rủi ro". Hôm thứ Ba, cơ quan an ninh mạng này kết luận rằng: "Việc tấn công vào vận tải, bao gồm hàng hải và hậu cần, đặc biệt đáng quan tâm vì nó liên quan đến các cân nhắc về kinh tế và chính trị, nhất là khi được đặt trong bối cảnh các diễn biến địa chính trị."

[Politico: Chinese hackers targeted shipping in at least seven EU countries, cyber agency reports]

3. 5 sự thật phũ phàng dành cho Putin về một cuộc chiến giữa Nga và NATO.

Trong nhiều tháng qua, các đồng minh Âu Châu đã thận trọng cảnh báo về nguy cơ chiến tranh với Nga, kêu gọi lục địa này xem xét nghiêm chỉnh mối đe dọa và tự vũ trang để đối phó với khả năng đó.

Tuy nhiên, Michael Clarke, Giáo sư thỉnh giảng về Nghiên cứu Quốc phòng tại King's College Luân Đôn nói với Sky News rằng một cuộc chiến giữa Nga và NATO vẫn khó có thể xảy ra; mặc dù ông ghi nhận rằng trong tuần vừa qua, dường như đã có sự thay đổi trong mức độ cấp bách của vấn đề.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nói với quốc hội rằng Nga có ý định phóng máy bay điều khiển từ xa hoặc hỏa tiễn vào lãnh thổ NATO rồi gọi đó là các cuộc tấn công nhầm lẫn. Nhà lãnh đạo cơ quan tình báo Cộng hòa Tiệp cho rằng thời gian diễn ra cuộc thử nghiệm như vậy là vài tháng, chứ không phải vài năm.

Giám đốc CIA John Ratcliffe đã bay đến Mạc Tư Khoa vào tháng 8 để cảnh báo về chính điều này. Tại các thủ đô phương Tây, ngày càng có cảm giác lo ngại rằng Nga đã chọn cách leo thang căng thẳng với NATO về vấn đề Ukraine, theo hướng có thể gây ra xung đột.

Tất cả đều dựa trên một giả định: rằng Putin có khả năng leo thang thành một cuộc đối đầu trực tiếp với NATO.

Ông ta hoàn toàn có quyền khiêu khích, và mối đe dọa từ Nga đối với NATO không nên bị đánh giá thấp. Putin có thể là tác nhân gây rối và hỗn loạn, như hiện nay với chiến tranh hỗn hợp của Nga chống lại các đồng minh NATO.

Nhưng có lý do chính đáng để giữ bình tĩnh về những gì Nga có khả năng làm đối với NATO. Năm sự thật phũ phàng dành cho Putin cho thấy hắn ta không thể tiến hành một cuộc chiến tranh công khai quy mô lớn chống lại phương Tây, ngay cả khi hắn ta muốn như vậy.

Thứ nhất: Cỗ máy xay thịt của Ukraine đã nuốt chửng đội quân mà Nga cần đến.

Nga đã tiêu tốn phần lớn lực lượng cần thiết cho một cuộc chiến của NATO vào các chiến trường đẫm máu ở miền đông Ukraine.

Viện nghiên cứu an ninh CSIS ước tính có 1,4 triệu thương vong trên chiến trường Nga và khoảng 450.000 người thiệt mạng trong giai đoạn từ tháng 2 năm 2022 đến tháng 6 năm 2026. Để dễ hình dung, con số này nhiều hơn gấp bốn lần tổng số thương vong của Mỹ trong tất cả các cuộc chiến tranh kể từ Thế chiến II cộng lại.

Vào năm 2026, số thương vong hàng tháng từ 30.000 đến 34.000 người sẽ vượt xa số người được tuyển mộ, chỉ khoảng 27.000 người. Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, gọi tắt là IISS, một tổ chức tư vấn khác, dự đoán số người Nga thiệt mạng sẽ vượt quá 300.000 người vào đầu năm nay, đã theo dõi sự sụt giảm số người được tuyển mộ kể từ cuối năm 2025, mặc dù chưa đủ để chấm dứt chiến dịch của Nga.

Những gì mà tất cả những cái chết và thương vong đó mang lại cho Nga trên chiến trường là không đáng kể.

Theo CSIS, trong các cuộc tấn công chính năm nay, quân đội Nga đã tiến được từ 50 đến 90 mét mỗi ngày, xấp xỉ tốc độ của trận Somme trong Thế chiến I. Trong tháng 4 và tháng 5, họ mất nhiều lãnh thổ hơn so với chiếm được, đây là lần đầu tiên họ ghi nhận tổn thất ròng hàng tháng kể từ tháng 8 năm 2024.

Một đội quân đang chật vật để phá vỡ hệ thống phòng thủ kiên cố của Ukraine sẽ phải đối mặt với thách thức thậm chí còn khó khăn hơn trước liên minh NATO do Mỹ dẫn đầu.

Thứ hai: Tập Cận Bình là người quản lý tài chính thận trọng của Putin.

Nền kinh tế chiến tranh đang suy yếu của Nga hiện nay phụ thuộc nhiều vào Bắc Kinh, làm sâu sắc thêm mối quan hệ đối tác chiến lược trong đó Mạc Tư Khoa ngày càng trở thành đối tác nhỏ hơn.

Theo Bloomberg đưa tin hồi đầu năm nay, trích dẫn các nguồn tin giấu tên, Nga nhập khẩu hơn 90% công nghệ bị cấm vận thông qua Trung Quốc, và hàng hóa Trung Quốc sẽ chiếm 57% tổng lượng hàng nhập khẩu của Nga vào năm 2024.

Ngược lại, Nga là một đối tác thương mại nhỏ của Trung Quốc, và một ủy ban của Quốc hội Hoa Kỳ đã kết luận vào tháng 8 rằng sự phụ thuộc này về cơ bản chỉ diễn ra một chiều.

Kim ngạch thương mại giảm vào năm 2025 lần đầu tiên kể từ năm 2020, và Reuters, dẫn nguồn tin giấu tên từ Nga, đưa tin rằng Putin đã tham dự hội nghị thượng đỉnh tháng 9 năm 2025 tại Bắc Kinh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với mục đích đảo ngược xu hướng giảm này.

Sự bất đối xứng này càng trở nên rõ ràng hơn tại hội nghị thượng đỉnh Putin-Xi vào tháng 5 năm 2026, khi nhà lãnh đạo Nga không đạt được thỏa thuận với Trung Quốc về đường ống dẫn khí đốt Power of Siberia 2. Ông Tập biết rằng ông có thể cầm cự để có được giá thấp hơn khi Nga trở nên tuyệt vọng hơn.

Hơn nữa, ông Tập Cận Bình chưa công khai cam kết bất kỳ sự hỗ trợ quân sự nào cho Nga trong cuộc chiến ở Ukraine, bất chấp mối quan hệ đối tác "không giới hạn" được tường trình giữa hai nước, và duy trì lập trường ngoại giao kêu gọi chấm dứt xung đột thông qua một nền hòa bình được đàm phán.

Bắc Kinh không muốn một cuộc chiến giữa Nga và NATO, điều mà xét trên nhiều khía cạnh đi ngược lại lợi ích của Trung Quốc.

Một phân tích của RUSI hồi tháng 5 lập luận rằng một cuộc xung đột như vậy sẽ không chỉ giới hạn trong khu vực, sẽ làm tăng khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân, phá vỡ các điều kiện mà Trung Quốc cần để theo đuổi Đài Loan, và gây nguy hiểm cho thị trường Âu Châu mà Bắc Kinh phụ thuộc vào.

Luật trừng phạt mới, được Tổng thống Trump ký hôm thứ Sáu, trao cho ông quyền áp thuế lên tới 100% đối với năm quốc gia mua dầu và khí đốt tự nhiên lớn nhất của Nga. Trung Quốc là nước mua hàng đầu.

Nếu Nga leo thang căng thẳng với NATO, Tổng thống Trump, người sẽ tiếp đón ông Tập Cận Bình tại Tòa Bạch Ốc trong vài ngày tới, có thể chọn cách trả đũa bằng cách áp thuế quan đối với Trung Quốc. Đó là kết quả mà Bắc Kinh, quốc gia đang tìm kiếm mối quan hệ thương mại sâu sắc và ổn định hơn với Mỹ, hoàn toàn không muốn xảy ra.

Trung Quốc có thể đáp trả mạnh mẽ bằng cách áp thuế riêng lên Mỹ, hoặc gây áp lực buộc Putin phải nới lỏng các biện pháp trừng phạt. Ông Tập Cận Bình có ảnh hưởng lớn hơn đối với Putin so với Tổng thống Trump.

Thứ ba: Putin không đủ khả năng duy trì cuộc chiến mà ông ta đã gây ra.

Nền kinh tế Nga đã suy giảm 0,3% trong quý đầu tiên năm 2026, lần đầu tiên giảm so với cùng kỳ năm trước trong ba năm, và chính phủ đã cắt giảm dự báo tăng trưởng cả năm xuống còn 0,4% từ mức 1,3%.

Ngày 11 tháng 9, ngân hàng trung ương giữ nguyên lãi suất ở mức 14%, lần tạm dừng đầu tiên sau 15 tháng, trong bối cảnh lạm phát ở mức 6,3%.

Trong khi đó, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã gây thiệt hại nặng nề cho ngành lọc dầu của Nga. Doanh thu xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ của Nga đã giảm 32% trong tháng 8 so với tháng trước, mức thấp nhất trong suốt cuộc chiến, và Mạc Tư Khoa đã chi trả cho các nhà máy lọc dầu gần 916 tỷ ruble tiền trợ cấp kể từ tháng Giêng.

Lượng dự trữ tiền mặt trong Quỹ Tài sản Quốc gia đã giảm xuống còn khoảng 48 tỷ đô la vào giữa năm, từ mức cao nhất là 117 tỷ đô la trước cuộc xâm lược toàn diện.

Nước Nga trở nên nghèo hơn rất nhiều vì cuộc chiến tranh với Ukraine.

Tiếp theo là những phép tính cơ bản về chi tiêu quốc phòng. Nga đã chi 190 tỷ đô la cho quốc phòng vào năm 2025, khoảng 7,5% GDP. Các nước thành viên NATO đã chi 1,58 ngàn tỷ đô la. Tất nhiên, cách thức chi tiêu số tiền đó rất quan trọng. Nhưng chi bao nhiêu cũng quan trọng không kém.

Thứ tư: Răn đe hạt nhân có tác dụng hai chiều

Hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân New START đã hết hiệu lực vào ngày 5 tháng 2, khiến hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới không còn bị ràng buộc bởi các giới hạn về số lượng vũ khí hạt nhân lần đầu tiên kể từ những năm 1970.

Việc thanh tra đã dừng lại từ rất lâu trước đó, khi Nga đình chỉ tham gia vào chế độ kiểm định vào năm 2023.

Sử dụng vũ khí hạt nhân là một công cụ phổ biến trong kho vũ khí của Putin, một công cụ mà ông và các đồng minh ở Nga thường xuyên sử dụng, nhưng nó cũng có hai mặt.

NATO bao gồm ba quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân và năm đồng minh chính thức cho phép Mỹ tiếp nhận bom B61. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hồi tháng 3 cho biết ông đã ra lệnh tăng số lượng đầu đạn hạt nhân của Pháp và mở các cuộc đàm phán về răn đe với Anh và Đức, trong khi Anh đang mua 12 máy bay F-35A có khả năng mang vũ khí hạt nhân để tái gia nhập sứ mệnh chia sẻ hạt nhân của NATO.

Có những dấu hiệu cho thấy một số phần trong chương trình hiện đại hóa hạt nhân của Nga đang gặp khó khăn. Một vụ thử Sarmat khác đã thất bại vào năm 2025, và viện nghiên cứu vũ khí SIPRI cho rằng những rắc rối của chương trình một phần là do lệnh trừng phạt và chiến tranh ở Ukraine.

"Phân tích của SIPRI hồi tháng 6 cho biết, việc Nga dự đoán sẽ gia tăng đáng kể số lượng đầu đạn hạt nhân phi chiến lược vào năm 2020 như Mỹ đã dự báo vẫn chưa thành hiện thực."

Bốn năm rưỡi các cuộc không kích nhằm vào Mạc Tư Khoa, việc quân đội Ukraine tiến vào Kursk, các cuộc tấn công sâu vào máy bay ném bom chiến lược của Nga—phần lớn được các đồng minh NATO hỗ trợ ở một mức độ nào đó—đã không dẫn đến phản ứng hạt nhân nào từ Điện Cẩm Linh cho đến nay.

Nga đã phát triển và chứng minh khả năng chế tạo hỏa tiễn siêu thanh, bao gồm cả những hỏa tiễn có thể mang đầu đạn hạt nhân, chẳng hạn như Oreshnik.

Nhưng những điều này lại đi kèm với khả năng ngày càng tăng của NATO, và tham nhũng đang đặt ra nghi vấn về một số yếu tố trong kho vũ khí hạt nhân của Nga.

Thứ năm: Cuộc chiến tiếp theo sẽ vận hành trên những con chip mà Putin không thể mua được.

Ngày 6 tháng 7, một máy bay điều khiển từ xa của Nga được điều khiển hướng tới một trạm xăng ở Zaporizhzhia, Ukraine, đã đâm vào một khu chung cư gần đó và khiến ba thường dân thiệt mạng. Tờ New York Times xác định đây là vụ tấn công đầu tiên được ghi nhận do một máy bay điều khiển từ xa tấn công tự hành hoàn toàn của Nga thực hiện.

Bộ não của nó là một máy tính mini thương mại của Nvidia và chi tiết đó thực sự là hạn chế quan trọng mà Điện Cẩm Linh phải đối mặt khi trí tuệ nhân tạo đang thay đổi hình dạng của chiến tranh hiện đại.

Chương trình tự chủ của Nga phụ thuộc vào silicon phương Tây, nguồn cung mà nước này không thể tự sản xuất và cũng không thể mua một cách hợp pháp hoặc dễ dàng.

Theo truyền thông Nga, nhập khẩu máy chủ AI theo thị trường chợ đen đã giảm mạnh từ hàng ngàn chiếc vào năm 2024 xuống còn hàng chục chiếc trong năm nay do ảnh hưởng của các lệnh trừng phạt, và các bộ tăng tốc Baikal sản xuất trong nước dự kiến sẽ không có mặt trước năm 2029.

Đây là cuộc đua được quyết định bởi quy mô. Đầu tư tư nhân của Mỹ vào trí tuệ nhân tạo đã đạt 285,9 tỷ đô la vào năm 2025, và riêng Ngũ Giác Đài đã yêu cầu 53,6 tỷ đô la cho công nghệ tự động hóa, nền tảng máy bay điều khiển từ xa và hậu cần trong ngân sách tài khóa năm 2027.

CSIS, khi nghiên cứu nhà sản xuất máy bay điều khiển từ xa hàng đầu của Nga, đã phát hiện ra những tuyên bố khoa trương về khả năng hoạt động theo bầy đàn và tự chủ mà lực lượng của Điện Cẩm Linh thực sự triển khai hoặc sử dụng không hề chứng minh được.

Nga ứng biến rất xuất sắc, điều mà họ đã phải làm trong một thời gian dài do các lệnh trừng phạt. Nhưng khả năng ứng biến không thể thay thế cho sức mạnh tính toán, và hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy họ có khả năng tự xây dựng sức mạnh đó.

Năng lực trí tuệ nhân tạo trong nước sẽ giúp xác định vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực vũ khí tự động, tấn công, thu thập thông tin tình báo và chiến tranh mạng tiên tiến. Chúng cũng sẽ định hình ai có thể giải quyết những hạn chế về mặt vận hành của AI và phát triển các biện pháp phòng thủ hiệu quả chống lại nó.

Nếu bạn không bắt kịp xu hướng hiện đại ngay bây giờ, bạn sẽ sớm bị tụt hậu. Đây là rủi ro mà Nga đang phải đối mặt.

Trong trường hợp Putin vẫn làm điều đó

Tất cả những điều này không bảo đảm rằng Nga sẽ không có những hành động thiếu suy nghĩ chống lại NATO.

Trùm mafia Vladimir Putin đã nhiều lần gánh chịu những chi phí mà phương Tây cho là quá cao, và một cuộc điều tra hạn chế về cam kết phòng thủ tập thể của NATO lại hấp dẫn chính vì nó ít tốn kém đối với Nga.

Như nhà phân tích Keir Giles của Chatham House đã lập luận, cách duy nhất để Mạc Tư Khoa biết liệu Điều 5 có hiệu lực hay không là thử nghiệm nó.

Theo các nguồn tin tình báo Mỹ, giai đoạn từ mùa thu năm nay đến năm 2029 là thời điểm có khả năng xảy ra thử thách nhất đối với NATO, trong khi đánh giá một cuộc xâm nhập trên bộ là ít có khả năng xảy ra nhất, bởi vì đó là điều sẽ kích hoạt Điều 5.

Các đánh giá tình báo của Mỹ cho thấy điểm yếu của Putin thực tế có thể làm tăng động lực leo thang căng thẳng với NATO. Thất bại ở Ukraine, hoặc rút lui mà không có gì để Putin có thể coi là chiến thắng trong nước, có nghĩa là ông cần một sự kiện gây xao nhãng lớn hơn hoặc làm suy yếu sự ủng hộ dành cho Kyiv bằng cách thử thách sự đoàn kết của NATO.

NATO cũng đang đối mặt với nguy cơ bị tổn hại ở vị trí mà tàu thăm dò có thể hạ cánh.

Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, gọi tắt là IISS cho rằng lực lượng lục quân Âu Châu hiện chưa phải là xương sống cần thiết cho NATO, GLOBSEC nhận định hệ thống phòng không của liên minh "còn quá yếu", và Washington đang cân nhắc việc rút 25.000 hoặc hơn trong số khoảng 80.000 binh sĩ của mình ở Âu Châu.

Thủ tướng Slovakia Robert Fico thậm chí còn nói rằng ông không muốn đất nước mình tham chiến "vì một điều khoản nào đó trong Điều 5", làm dấy lên những nghi ngờ mới về cam kết của một số quốc gia thành viên đối với nguyên tắc nền tảng của NATO.

Tuy nhiên, Mỹ, Canada và các đồng minh lớn ở Âu Châu đã nhiều lần khẳng định sẽ đoàn kết bảo vệ lẫn nhau theo Điều 5. Việc Putin ra quyết định hành động đòi hỏi một niềm tin rất lớn vào sức mạnh của Nga và sự rạn nứt của NATO.

Hiện tại, trừ khi tình hình thay đổi theo chiều hướng xấu đi đáng kể, ngoài những lời đe dọa chiến tranh, hãy kỳ vọng Putin sẽ tiếp tục thăm dò dư luận chứ không phải gây chiến.

[Newsweek: 5 Hard Truths for Putin About a Russia-NATO War]

4. Nga tìm cách xâm nhập Ukraine thông qua đường ống dẫn dầu từ Kursk.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh, gọi tắt là ISW, cho biết lực lượng Nga đã hai lần cố gắng xâm nhập khu vực Sumy phía bắc Ukraine thông qua một đường ống dẫn khí đốt chính chạy qua biên giới từ vùng Kursk của Nga trong vòng mười ngày qua.

Người ta tin rằng quân đội đã tiến vào Urengoy-Pomary-Uzhhorod gần thành phố Sudzha của Nga; nơi có một điểm trao đổi khí đốt đã bị đóng cửa kể từ ngay sau cuộc xâm lược toàn diện Ukraine năm 2022.

Đường ống "tình huynh đệ" là một đường ống xuất khẩu khí đốt tự nhiên lớn dài 4500 km, đường kính 1,420 m, chạy từ mỏ Urengoy ở Siberia qua Nga và Tây Ukraine rồi đến Trung và Tây Âu.

Lực lượng Ukraine chặn bắt những kẻ xâm nhập người Nga.

Phát ngôn nhân của Quân đoàn dù số 8 Ukraine cho biết lực lượng Ukraine đã chặn đứng nỗ lực tấn công đầu tiên vào ngày 12 tháng 9.

Họ cho biết vụ việc liên quan đến một "nhóm phá hoại và trinh sát" gồm 10 người Nga, bị lực lượng Ukraine phục kích khi họ đi ra từ đường ống dẫn dầu trên lãnh thổ Ukraine.

Một ngày sau, một nhóm lính Nga khác, lớn hơn, quy mô cấp trung đội, xuất hiện gần làng MalaKorchakivka, phía bắc Sumy, thủ phủ khu vực. Quân đội Ukraine cho biết trong cuộc giao tranh sau đó, họ đã tiêu diệt 29 binh sĩ Nga và làm bị thương 3 người.

ISW đánh giá rằng các vụ xâm nhập đường ống dẫn dầu bất thành được lên kế hoạch nhằm phá vỡ hệ thống phòng thủ của Ukraine trước khi Nga tái khởi động các hoạt động tấn công dọc theo mặt trận Sumyfront phía bắc, với hai cuộc tấn công lớn vào ngày 20 và 21 tháng 9. Báo cáo cho biết các cuộc tấn công này đã không đạt được bất kỳ tiến triển đáng kể nào.

Lặp lại chiến thuật đường ống dẫn dầu trước đó.

Nỗ lực mới nhất này không phải là ví dụ đầu tiên về việc lực lượng Nga tìm cách xâm nhập và vượt qua các vị trí phòng thủ của Ukraine bằng cách sử dụng cơ sở hạ tầng ngầm.

Tháng Giêng năm 2024, binh lính thuộc Lữ đoàn xung kích độc lập số 60 của Nga đã sử dụng các đường ống thoát nước và cống rãnh bị ngập một phần để lẻn vào khu vực Tsarskaya Okhota ở ngoại ô phía nam thành phố Avdiivka mà không bị phát hiện. Mặc dù ban đầu đã chiếm được một vị trí, lực lượng Nga cuối cùng đã bị đánh bật sau những trận giao tranh ác liệt.

Vào tháng 3 năm 2025, khi cuộc xâm lược và xâm lược kéo dài 8 tháng của Ukraine tại một phần khu vực Kursk sắp kết thúc, các blogger quân sự thân Nga đưa tin rằng lực lượng đặc nhiệm Nga đã bò gần 16 km dọc theo bên trong đường ống dẫn khí. Sau vài ngày ở trong đường ống, quân đội Nga đã phát động một cuộc tấn công vào lực lượng Ukraine gần thành phố Sudzha. Sau một trận chiến lớn, trong đó Ukraine đã tấn công những kẻ xâm nhập bằng hỏa tiễn, pháo binh và máy bay điều khiển từ xa, buộc chúng phải rút lui.

Một năm trước, lực lượng Nga đã cố gắng đánh bọc sườn các vị trí của Ukraine ở Kupyansk bằng cách sử dụng một đường ống dẫn khí ngầm. Theo một nguồn tin tình báo quân sự Ukraine, gọi tắt là HUR, quân đội Mạc Tư Khoa đã xâm nhập vào đường ống dẫn khí "Soyuz" từ một khu rừng gần Lyman Pershyi, di chuyển dọc theo đường ống trong khoảng bốn ngày bằng xe máy điện để thoát ra gần Radkivka, phía bắc Kupyansk.

Lữ đoàn không vận độc lập số 71 của Ukraine cho biết, sau khi phát hiện âm mưu và chờ đợi cho đến khi lực lượng đáng kể xuất hiện, họ đã tấn công và phá hủy đường ống dẫn dầu, "tiêu diệt" ít nhất 40 binh sĩ Nga và làm tê liệt tuyến đường này.

[Kyiv Post: Russia Attempts to Infiltrate Ukraine Through Pipeline from Kursk]

5. Tổng thống Zelenskiy thông báo với Liên Hiệp Quốc rằng Nga đã mất gần 249.000 binh sĩ trong năm nay.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy hôm thứ Tư cho biết Nga đã mất gần 249.000 quân nhân trong 8 tháng đầu năm 2026 trong khi chỉ giành được rất ít lãnh thổ.

Phát biểu trong phiên thảo luận chung cao cấp của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lần thứ 81, gọi tắt là UNGA tại New York, Tổng thống Zelenskiy cho biết Nga đã chiếm được hơn 1.000 km vuông lãnh thổ của Ukraine.

"Và chúng tôi đã giải phóng được một phần đáng kể trong số đó rồi," ông nói tiếp.

Theo ông, Putin đã tiêu tốn khoảng 284 người trên mỗi ki-lô-mét vuông.

Tổng thống Zelenskiy gọi Putin là "bệnh nhân số không".

Trong bài phát biểu tại Liên Hiệp Quốc, Tổng thống Zelenskiy liên tục gọi Putin là "bệnh nhân số không" – tức là người khởi nguồn cho cuộc chiến tranh.

Theo bản tin phát sóng trực tiếp từ Clash Reports, ông nói: "Putin càng có nhiều tự do hành động, thế giới càng trở nên nguy hiểm hơn đối với tất cả mọi người."

Theo ông, Putin đã nhắc lại với các đặc phái viên cao cấp của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner – những người đã đến thăm Mạc Tư Khoa và Kyiv vào đầu tháng 9 trong nỗ lực làm trung gian hòa giải chấm dứt chiến tranh – rằng Nga sẽ chiếm vùng Donetsk trong vòng vài tháng.

Tính đến tháng 7, Điện Cẩm Linh đang tìm cách chiếm toàn bộ vùng Donetsk trong khi vẫn giữ lại các phần lãnh thổ bị tạm chiếm ở các vùng Sumy và Kharkiv như những vùng đệm vĩnh viễn.

Lập trường đó có nghĩa là Mạc Tư Khoa không còn xem xét việc trả lại vùng đất bị tạm chiếm ở phía đông bắc để đổi lấy việc Ukraine nhượng lại phần còn lại của các vùng Donetsk và Luhansk.

Tuy nhiên, Ukraine kiên quyết bác bỏ việc từ bỏ bất kỳ lãnh thổ nào của mình như một điều kiện tiên quyết cho một thỏa thuận.

"Đây có lẽ là lần thứ 17 hoặc 18 trong vòng 5 năm ông ấy đưa ra lời hứa này," Tổng thống Zelenskiy nói.

Chỉ riêng trong năm nay, Nga đã sử dụng hơn 2.100 hỏa tiễn tấn công Ukraine, bao gồm hơn 950 hỏa tiễn đạn đạo, cùng với 63.000 máy bay điều khiển từ xa tấn công.

Trong khi Tổng thống Zelenskiy cáo buộc Mạc Tư Khoa lạm dụng quyền phủ quyết tại Liên Hiệp Quốc và đe dọa Moldova, Ba Lan và các nước Baltic, Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski cho rằng sự leo thang này là do hoảng loạn và cho thấy Nga không thể thắng.

Đề cập đến Nga, Ngoại trưởng Ba Lan nói:

"Các ngươi đã cố gắng chinh phục Donbas hơn 12 năm và Kyiv hơn 4 năm rồi", Sikorski nói, đồng thời cho biết thêm rằng Nga đang cạn kiệt nguồn lực để duy trì nỗ lực chiến tranh của mình.

"Các ngươi đã bị chặn đứng bởi Ukraine anh hùng, một quốc gia có tổng sản phẩm quốc nội, gọi tắt là GDP chỉ bằng một phần mười của Nga," ông nói tiếp, lưu ý rằng nền kinh tế của Ba Lan chỉ bằng gần một nửa so với Nga, trong khi nền kinh tế Âu Châu lớn hơn gấp 10 lần và NATO lớn hơn gấp 25 lần.

"Các ngươi không thể thắng," Sikorski kết luận.

Những phát biểu của ông lặp lại những lời cảnh báo nhiều lần từ Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người trước đó đã nói rằng Nga đang chuẩn bị "rất nghiêm chỉnh cho sự leo thang căng thẳng" trong khu vực, với mùa thu và mùa đông vẫn là thời điểm then chốt.

Ngày 18 tháng 9, ông cũng cảnh báo rằng các đánh giá tình báo chỉ ra kế hoạch của Nga về các cuộc tấn công "lai" bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn nhằm vào các đồng minh phương Tây của Ukraine, bao gồm cả Ba Lan.

Phát biểu tại sự kiện trực tuyến của Hội đồng Đại Tây Dương với chủ đề "Liệu Nga có cố tình tấn công vào các quan chức phương Tây?" hôm thứ Ba, cựu Giám đốc CIA David Petraeus cho biết các quan chức phương Tây đánh giá rằng Nga đang mất đi khoảng 6.000 nhân sự mỗi tháng nhiều hơn số lượng mà nước này tuyển dụng.

Sự kiện tập trung vào vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga ngày 13 tháng 9 tại ga Yahodyn gần biên giới Ba Lan, nơi một đầu máy xe lửa chở khách bị trúng đạn ngay sau khi một đoàn tàu ngoại giao chở Boris Johnson và các quan chức phương Tây khác đi qua.

Petraeus đang ở trên một chuyến tàu khác gần đó.

Lời cảnh báo chung của Tổng thống Zelenskiy gửi tới Nga trước mùa đông

Mùa đông, thứ mà Tổng thống Zelenskiy từng nói đã đứng về phía Nga trong nhiều thế kỷ, giờ đây có thể gây bất lợi cho Mạc Tư Khoa khi Ukraine chuẩn bị đáp trả các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng trọng yếu.

"Mùa đông này có thể rất khắc nghiệt đối với chúng ta, nhưng để đáp trả, chúng ta sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc khiến Nga cũng phải chịu đau đớn", ông nói.

Ngoài ra, Tổng thống Zelenskiy cũng kêu gọi đại diện của 47 quốc gia – bao gồm Ghana, Nepal, Tajikistan, Ấn Độ, Yemen, Kenya, Zimbabwe, Cuba, Belarus, Sudan và Nam Phi – bảo vệ công dân của họ khỏi cuộc chiến của Nga.

" Họ là công dân của các bạn. Hãy chăm sóc họ và đừng để họ phải ra chiến trường khác", Tổng thống Zelenskiy nói. "Đừng để Putin lôi kéo các bạn vào cuộc chiến này."

Đầu tháng này, Tổng thư ký Tổ chức Ân xá Quốc tế Agnès Callamard cho biết Nga dụ dỗ công dân nước ngoài tham gia chiến tranh bằng những lời mời làm việc giả mạo, sự cưỡng ép và tịch thu hộ chiếu, điều này cấu thành tội buôn người theo định nghĩa của Nghị định thư Palermo của Liên Hiệp Quốc.

Trong vài tháng qua, Ukraine đã tích cực chuẩn bị cho mùa đông thứ năm đầy khó khăn dưới sự xâm lược của Nga.

Kyiv đang chuẩn bị các lĩnh vực trọng yếu trong bối cảnh nhiều người dự đoán Nga sẽ lại tấn công vào lưới điện, hệ thống sưởi và nguồn cung cấp nước.

Trong khi đó, Ukraine tiếp tục kêu gọi các đối tác cung cấp cho họ hệ thống hỏa tiễn Patriot mà nước này đang rất cần để đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo của Nga.

Ngày 8 tháng 9, Ukraine ký hợp đồng mua khoảng 1.000 hỏa tiễn Patriot, được tài trợ bằng khoản vay từ Liên Hiệp Âu Châu. Cùng ngày, Đức cam kết sẽ gửi các hỏa tiễn đánh chặn PAC-2 từ kho dự trữ hiện có của Bundeswehr (quân đội Đức).

Tổng thống Donald Trump hôm thứ Ba đã nhắc lại quyết định trước đó của mình về việc cấp phép cho Ukraine sản xuất hỏa tiễn đánh chặn Patriot trong nước, mặc dù chưa có thỏa thuận chính thức nào được ký kết.

[Kyiv Post: Zelensky Tells UN Russia Lost Nearly 249,000 Troops This Year]

6. Ông Rubio đã gặp ông Lavrov tại New York vào ngày 23 tháng 9.

Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio đã gặp Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tại New York vào ngày 23 tháng 9 bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Washington tiếp tục các nỗ lực ngoại giao liên quan đến cuộc xâm lược Ukraine của Nga, sau cuộc hội đàm giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tại Liên Hiệp Quốc vào ngày 22 tháng 9.

Sau cuộc gặp với Tổng thống Trump, Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine sẵn sàng ngừng bắn năng lượng nếu Nga đồng ý với các điều khoản tương tự. Hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận về hỗ trợ mùa đông, phòng không và các cuộc đàm phán hòa bình có thể diễn ra trong tương lai.

Truyền thông nhà nước Nga đưa tin, ông Lavrov đã đến New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Ông Rubio và ông Lavrov đã gặp nhau nhiều lần trong năm qua khi chính quyền Trump tìm cách làm trung gian hòa giải chấm dứt cuộc chiến tranh toàn diện của Nga chống lại Ukraine.

Hai quan chức này đã gặp nhau bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 9 năm 2025, khi ông Rubio kêu gọi Mạc Tư Khoa "ngừng đổ máu" và thực hiện các bước đi có ý nghĩa để chấm dứt chiến tranh.

Họ cũng đã tổ chức các cuộc đàm phán tại Riyadh vào tháng 2 năm 2025 như một phần của cuộc đàm phán cao cấp chính thức đầu tiên giữa Mỹ và Nga kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết ông Rubio đang ở New York từ ngày 20 đến 23 tháng 9 để tham dự phiên họp thứ 81 của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, nơi ông sẽ gặp gỡ các đối tác nước ngoài để thảo luận về các vấn đề an ninh, kinh tế và nỗ lực hòa bình.

[Politico: Rubio met Lavrov in New York on Sept. 23]

7. Tổng thống Zelenskiy nói Ukraine "sẵn sàng cho lệnh ngừng bắn năng lượng", sau cuộc gặp với Tổng thống Trump tại Liên Hiệp Quốc.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã gặp Tổng thống Donald Trump tại New York vào ngày 22 tháng 9 để thảo luận về các đề xuất ngừng bắn ở Ukraine và lộ trình hướng tới chấm dứt cuộc xâm lược của Nga.

Hai vị tổng thống nằm trong số hàng trăm nhà lãnh đạo và nhà ngoại giao thế giới đang tập trung tại New York tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, diễn đàn cao cấp nhất để thảo luận về các cuộc khủng hoảng và thách thức toàn cầu.

Sau cuộc gặp, Tổng thống Zelenskiy cho biết cuộc thảo luận với Tổng thống Trump tập trung vào các đề xuất về một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng, hỗ trợ Ukraine trong mùa đông và giấy phép sản xuất hỏa tiễn Patriot cho Ukraine. Họ cũng thảo luận về triển vọng một cuộc gặp ba bên với Putin.

Trong cuộc gặp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ tháng 7, diễn ra trong bối cảnh Washington đang nỗ lực trở lại để làm trung gian hòa giải chấm dứt cuộc chiến toàn diện giữa Nga và Ukraine, hiện đã kéo dài hơn bốn năm rưỡi.

Những nỗ lực này đã rơi vào bế tắc hồi đầu năm nay do những yêu sách lãnh thổ của Mạc Tư Khoa và việc Washington chuyển trọng tâm sang cuộc chiến với Iran.

Trước cuộc gặp, Tổng thống Zelenskiy nhấn mạnh sự cần thiết phải thực hiện "các bước giảm leo thang mạnh mẽ" để tiến gần hơn đến hòa bình.

Sau cuộc gặp với Tổng thống Trump, Tổng thống Zelenskiy nói với các phóng viên rằng hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về đề xuất ngừng bắn nhằm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng. Về phía Ukraine, nước này sẵn sàng chấp nhận thỏa thuận như vậy.

"Chúng tôi không muốn đi vào chi tiết — chúng tôi sẵn sàng cho một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng", Tổng thống Zelenskiy nói với các phóng viên sau cuộc họp.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine ủng hộ lệnh ngừng bắn toàn diện đối với tất cả các cơ sở hạ tầng năng lượng, bao gồm cả các nhà máy lọc dầu và dầu diesel, nhưng điều đó chỉ có hiệu quả nếu Nga cam kết ngừng bắn tương tự.

"Chúng tôi sẵn sàng cho bất kỳ hình thức ngừng bắn năng lượng nào... Chúng tôi rất biết ơn phía Mỹ. Họ sẽ chia sẻ điều đó với phía Nga. Tôi không biết lập trường của Nga như thế nào", Tổng thống Zelenskiy nói.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine chưa nhận được bất kỳ "mệnh lệnh đơn phương" nào yêu cầu ngừng tấn công Nga, và sẽ chỉ ngừng tấn công các cơ sở hạ tầng chế biến dầu mỏ của Nga nếu Mạc Tư Khoa cũng làm như vậy.

Tổng thống Trump có thể sử dụng quyền áp thuế theo dự luật trừng phạt mới được thông qua của Lindsey Graham để gây áp lực buộc Nga ngừng các cuộc tấn công tàn bạo vào lưới điện của Ukraine trong mùa đông, ông nói thêm.

Cuộc gặp diễn ra ngay sau khi Tổng thống Trump ký một dự luật trừng phạt quan trọng trao cho ông quyền áp thuế 100% đối với năm khách hàng mua dầu khí lớn nhất của Nga, và sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ bật đèn xanh cho thương vụ bán hệ thống phòng không trị giá 2,7 tỷ đô la cho Ukraine.

Trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào ngày 22 tháng 9, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ sử dụng các quyền áp thuế mới của mình "nếu cần thiết" để chấm dứt cuộc chiến.

"Tổng thống Trump có công cụ này," Tổng thống Zelenskiy nói sau cuộc gặp. "Hôm nay, cả trước công chúng và ngoài giới truyền thông, tôi đều biết ơn ông ấy về công cụ này. Chúng tôi rất hy vọng rằng nếu Putin có bất kỳ hành động leo thang nào, công cụ này sẽ được sử dụng. Đây là một điều rất mạnh mẽ."

Tổng thống Zelenskiy cũng cho biết ông và Tổng thống Trump đã thảo luận về việc hỗ trợ Ukraine trong những tháng mùa đông - điều này có thể ám chỉ rằng Nga nhiều khả năng sẽ tiếp tục tấn công lưới điện của Kyiv trong mùa lạnh hơn là chấp nhận một thỏa thuận ngừng bắn đối với các cuộc tấn công vào hệ thống năng lượng.

"Nếu chiến tranh diễn ra vào mùa đông, mọi chuyện sẽ không đơn giản", tổng thống nói.

Theo Axios đưa tin, Steve Witkoff và Jared Kushner, đặc phái viên của Tổng thống Trump dẫn đầu các cuộc đàm phán với Ukraine và Nga, cũng dự kiến sẽ gặp gỡ nhóm đàm phán của Ukraine và đại diện từ Anh, Pháp và Đức vào cuối ngày 22 tháng 9 để thảo luận về các đề xuất giảm leo thang của Kyiv.

Mặc dù không có đề xuất cụ thể nào được công bố tại cuộc họp báo chung trước cuộc hội đàm giữa các nhà lãnh đạo, Tổng thống Trump nói với các phóng viên rằng "mối quan hệ giữa Mỹ và Ukraine rất mạnh mẽ" và ông tin rằng một thỏa thuận là khả thi.

"Tôi nghĩ chúng ta sẽ đạt được thỏa thuận, và tôi không muốn tiết lộ thỏa thuận đó là gì," ông nói.

Tổng thống Trump cũng mô tả chiến dịch tấn công sâu vào các nhà máy lọc dầu của Nga do Ukraine tiến hành là "một đòn giáng mạnh vào người Nga".

"Điều này cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến giá dầu diesel," ông khẳng định. "Giá dầu diesel đã tăng lên đáng kể... Chúng ta sẽ bàn về vấn đề đó."

Tổng thống Trump cho biết Mỹ đang xem xét lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel trong ngắn hạn do tình trạng thiếu hụt nguồn cung, phần lớn là do cuộc chiến chống Iran gây ra.

Trước đây, tổng thống Mỹ đã liên kết các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga với giá dầu diesel toàn cầu tăng vọt - một tuyên bố bị các chuyên gia phản bác - và yêu cầu Ukraine ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu diesel của Nga.

[Kyiv Independent: Ukraine 'ready for energy ceasefire,' Zelensky says after meeting Trump at UN]

8. Các quốc gia đình chỉ các chuyến bay của hãng hàng không Iran khi lệnh trừng phạt của Mỹ có hiệu lực.

Hôm thứ Tư, một số quốc gia bắt đầu đình chỉ các chuyến bay do các hãng hàng không Iran khai thác đến phi trường của họ khi các lệnh trừng phạt mới của Mỹ nhắm vào ngành hàng không nước này có hiệu lực.

Chính quyền Trump hồi đầu tháng này đã tuyên bố toàn bộ ngành vận tải hàng không của Iran sẽ bị trừng phạt. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo rằng các hãng hàng không Iran sẽ gặp khó khăn trong việc hoạt động trên toàn cầu từ ngày 23 tháng 9.

Georgia đã cấm các chuyến bay do các hãng hàng không Iran khai thác từ nước này, trong khi hãng hàng không Mahan Air của Iran đã tạm ngừng các chuyến bay đến Thổ Nhĩ Kỳ theo yêu cầu của Ankara.

Azerbaijan cũng đã đình chỉ các chuyến bay từ Iran, viện dẫn các lệnh trừng phạt mới của Mỹ.

Theo hãng tin Reuters, Iraq đã ra lệnh đình chỉ các chuyến bay của Iran đến phi trường quốc tế Baghdad từ thứ Tư. Tuy nhiên, chính quyền Iraq đang xem xét chuyển hướng các chuyến bay này đến thành phố Najaf ở miền trung, một địa điểm hành hương quan trọng của người Hồi giáo Shiite.

" Quyết định này không có nghĩa là đình chỉ hoàn toàn các chuyến bay đến Iraq, và các chuyến bay đến các phi trường khác, bao gồm cả phi trường Najaf, sẽ tiếp tục hoạt động như bình thường đối với tất cả các hãng hàng không Iran", phát ngôn nhân của Tổ chức Hàng không Dân dụng Iraq, Majid Akhavan, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Iran.

Tổ chức Hàng không Dân dụng Iran cho biết các chuyến bay từ Tehran đến Baghdad và Muscat, Oman, đã bị hủy từ thứ Tư, trong khi các chuyến bay quốc tế còn lại, bao gồm cả các chuyến đến Istanbul, sẽ tiếp tục theo lịch trình.

Thông báo cho biết thêm rằng hành khách Iran hiện không được phép nhập cảnh vào phi trường Oman, và các cuộc tham khảo ý kiến về vấn đề này đang được tiến hành.

[CBSNews: Countries suspend Iranian airline flights as U.S. sanctions take effect]

9. Iran gọi bài phát biểu của Tổng thống Trump tại Liên Hiệp Quốc là "dấu hiệu của sự tuyệt vọng".

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, cho biết những phát biểu của Tổng thống Trump tại Liên Hiệp Quốc là "dấu hiệu của sự tuyệt vọng".

Trả lời hãng thông tấn nhà nước IRNA, ông Baqaei cũng xác nhận cuộc đàm phán giữa phái viên Mỹ và Iran hôm thứ Ba đã diễn ra thông qua các trung gian hòa giải của Qatar.

Ông nói: "Phái đoàn Iran đã truyền đạt quan điểm và điều kiện của mình một cách rất rõ ràng và minh bạch cho phía Mỹ thông qua các nhà trung gian."

Đáp lại những phát ngôn của Tổng thống Trump về "quyết định lớn" sắp tới của ông ấy về việc liệu có nên thỏa thuận với hay "tiêu diệt" chế độ Iran, ông Baqaei nói: "Ấn tượng của các nhà ngoại giao và phái đoàn từ nhiều quốc gia ở đây là những phát ngôn này không xuất phát từ sức mạnh, mà từ sự tuyệt vọng… Đe dọa một quốc gia bằng tấn công quân sự là sự thừa nhận bản chất của giới cầm quyền hiện tại của Mỹ."

[CBSNews: Iran calls Trump's U.N. speech "a sign of desperation"]

10. Các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga vào Kyiv khiến 2 người thiệt mạng và 43 người bị thương trong một ngày liên tiếp xảy ra các cuộc tấn công.

Một loạt các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga vào Kyiv đã khiến hai người thiệt mạng và ít nhất 43 người khác bị thương vào sáng ngày 23 tháng 9, gây cháy một khu chợ lịch sử, và làm hư hại cơ sở hạ tầng hỏa xa và các tòa nhà dân cư.

Theo Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko, tính đến 17 giờ chiều giờ địa phương, các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga đã khiến hai người thiệt mạng và ít nhất 43 người bị thương.

Kể từ nửa đêm, người dân Kyiv đã phải hứng chịu tám lần cảnh báo không kích khi Nga liên tục điều máy bay điều khiển từ xa đến thủ đô Ukraine.

Máy bay điều khiển từ xa của Nga đã rơi xuống các quận Holosiivskyi, Darnitskyi và Solomianskyi của Kyiv, trong đó quận Solomianskyi cũng là nơi đặt Ga Trung tâm Kyiv.

Phóng viên của Kyiv Independent xác nhận một vụ cháy đã xảy ra tại khu chợ hỏa xa lịch sử "Shayba" gần Ga Trung tâm. Công trình hình tròn này được xây dựng vào những năm 70 như một khu chợ trong nhà thử nghiệm và là một trong nhiều tòa nhà theo phong cách hiện đại của Kyiv.

Oleksandr Pertsovskyi, chủ tịch hội đồng quản trị của Ukrzaliznytsia, cho biết Nga đã tấn công cơ sở hạ tầng hỏa xa ở Kyiv và làm bị thương một công nhân của họ.

Vào lúc 11 giờ 2 phút sáng giờ địa phương, Ukrzaliznytsia cho biết Ga Trung tâm Kyiv không bị hư hại do các cuộc tấn công của Nga. "Vào ban đêm, đầu tiên là một tiếng nổ rất, rất kinh hoàng - khoảng 6 giờ sáng. Chúng tôi nghĩ đó là đạn đạo vì tiếng nổ quá lớn. Các cửa sổ bật tung. Hóa ra đó chỉ là một quả bom Shahed, và nó đã rơi xuống đâu đó gần đó," Khrystyna, một cư dân của quận Solomianskyi, nói với Kyiv Independent.

Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đã bình luận về vụ tấn công, nói rằng công tác khắc phục hậu quả các cuộc tấn công của Nga vào Kyiv đã được tiến hành từ sáng sớm.

"Người Nga đã phóng nhiều máy bay điều khiển từ xa vào thành phố, một số lượng đáng kể trong số đó được trang bị động cơ phản lực. Nga tiếp tục biến các cơ sở dân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu thành mục tiêu: các cơ sở dược phẩm, trạm xăng, hỏa xa, cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc và trung tâm mua sắm," Tổng thống Zelenskiy nói.

[Kyiv Independent: Russian drone attacks on Kyiv kill 2, injure 43 amid day of repeated strikes]